BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ورازا جايىندا ٴجيى قويىلاتىن سۇراقتار

 1.ورازادا سəرەسىنە ۇيىقتاپ قالعان ادام نە ىستەيدى؟ رامازان ايىندا سəرەسىنە تۇرماعان كىسى سول كۇنگى ورازاسىنا نيەت ەتىپ، ەشتەڭە جەمەستەن اۋىز بەكىتەدى. سەبەبى، پايعامبارىمىز (س.ع.س.) «اشۋرا كۇنى» جارشىعا بىلاي جاريا ەتۋدى بۇيىردى: «كىم ٴبىر نəرسە جەپ قويعان بولسا، اۋزىن كۇننىڭ سوڭىنا دەيىن بەرىك ەتىپ تəمəمداسىن. ال ەشتەمە جەمەگەن ادام، سول كۇيىنشە جەمەسىن (ورازا ۇستاسىن)!». بۇل حاديس تەن تۇسىنەتىمىز، ورازا كەزىندە سəرەسىگە تۇرماي تاڭ اتىرعان كىسى دە سول كۇنگى ورازاسىن ۇستايدى. 2.سəرەسى ۋاقىتىن كۇن شىعىسىمەن توقتاتۋ كەرەك پە؟ سəرەسىنىڭ اياقتالۋ ۋاقىتى كۇننىڭ شىعۋىمەن ەمەس، تاڭ نامازىنىڭ كىرۋىمەن ەسەپتەلەدى. ەندەشە، ايماعىڭىزداعى كەستە بويىنشا تاڭ نامازى كىرگەنگە دەيىن اۋىز بەكىتىپ ۇلگەرۋىڭىز كەرەك. ياعني، تاڭ نامازىنىڭ ۋاقىتى كىرىسىمەن ىشىپ-جەۋدى توقتاتۋ كەرەك. قۇران كəرىمدە اۋىز بەكىتۋ ۋاقىتى جايىندا بىلاي دەلىنگەن: «... تاڭعا دەيىن، (ياعني) «قارا ٴجىپ» «اق جىپتەن» ايرىلعانعا دەيىن ىشىڭدەر، جەڭدەر، سودان سوڭ ورازانى كەشكە دەيىن تولىق ورىنداڭدار...» («باقارا» سۇرەسى، 187-ايات). بۇل اياتتاعى «قارا ٴجىپ» – ٴتۇندى، ال «اق ٴجىپ» تاڭدى بىلدىرەدى. ياعني، قاراڭعىلىق كەتىپ، تاڭ انىقتالا باستاعان ۋاقىتتا ىشىپ-جەۋدى توقتاتۋ كەرەك دەگەن ٴسوز. سونداي-اق، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) كەزىندە سəرەسى ۋاقىتىندا ەكى ازان ايتىلاتىن: ٴبىرى ساحابا ٴبىلəلدىڭ ازانى، ەكىنشىسى ساحابا ۋممۋ مəكتۋمنىڭ ازانى. حز.ٴبىلəلدىڭ ازانى تاڭ نامازىنىڭ ۋاقىتى كىرمەي تۇرىپ ايتىلاتىن، ال حز.ۋممۋ مəكتۇمنىڭ ازا- نى تاڭ نامازى كىرىسىمەن ايتىلادى. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) وسى ەكى ازان اراسىندا سəرەسى ىشكەندىگى، ەكىنشى ازاندا نامازعا تۇرعاندىعى ساحابا زəيد يبن سəبيتتەن ريۋايات ەتىلدى. 3. ناۋقاس ادام ورازادا نە ىستەيدى؟ اللا تاعالا ق ۇلىنا تەك كۇشى جەتەتىن نəرسەسىن عانا مىندەتتەيدى. («باقارا» سۇرەسى، 286-ايات). ويتكەنى، ۇلى جاراتۋشى يەمىز بىزگە اۋىرلىق ەمەس، جەڭىلدىك قالايدى. سوندىقتان اللا اۋىرعان ادامعا ورازا تۇتپاۋىنا رۇقسات بەرگەن. بۇل جايىندا قۇراندا بىلاي دەلىنگەن: «رامازان ايى تۋعانىن كورسەڭدەر اۋىزدارىڭدى بەكىتىڭدەر. ال كىمدە-كىم، سىرقاتتانسا نەمەسە جولعا شىقسا (اۋزىن اشۋىنا رۇقسات) باسقا كۇندەرى قازا ەتسىن. اللا سەندەرگە اۋىرلىق ەمەس، جەڭىلدىك تىلەيدى..!» («باقارا» سۇرەسى، 185-ايات). تاعى ٴبىر اياتتا: «وز-وزدەرىڭدى قاۋىپ-قاتەرگە يتەرمەلەمەڭدەر»، - دەيدى. وسى جəنە باسقا اياتتاردى نەگىزگە الا وتى- رىپ عالىمدار: «ناۋقاس كىسىنىڭ ورازا تۇتپاۋى كەيدە ٴۋəجىپ، كەيدە مۋباح (رۇقسات) بولادى. ەگەر ناۋقاس كىسىنىڭ ورازا ۇستاۋى ولىمگە الىپ كەلەر بول- سا، بۇل ادامنىڭ ورازا ۇستاماۋى ٴۋəجىپ (مىندەت). ال ەگەر اۋىز بەكىتۋى سىرقاتىن ارتتىرار بولسا نەمەسە جازىلۋىن باياۋلاتار بولسا بۇل جاعدايدا ورازا ۇستاماۋىنا رۇقسات»، - دەپ ۇكىم شىعارعان. ەندەشە، ورازا ۇستاي المايتىنداي سىرقات بولساڭىز سىزگە ورازا ۇستاۋ پارىز ەمەس. ٴبىراق ناۋقاسىڭىزدان ايىعىپ، اۋىز بەكىتۋگە شاماڭىز كەلگەن كەزدە تۇتپاعان كۇندەرىڭىزدى قازا ەتىپ وتەيسىز. بۇل كəففارات (اراسى ۇزىلمەي ۇستالاتىن) وتەمىنە جاتپايتىندىقتان، ٴبولىپ- ٴبولىپ تۇتساڭىز بولادى. ال، بۇعان دا دەنساۋلىعىڭىز جاراماسا، وندا ورازانىڭ əر كۇنىنە فيديا تولەيسىز. فيديا تولەۋگە دە شاماڭىز جەتپەسە، اللا مەيرىمدى، كەشىرىمدى. پەندەگە كۇشى جەتپەيتىن نəرسەنى مىندەتتەمەيدى. (شاريعاتتا اۋرۋلارىنىڭ ايىعۋى ٴۇمىت ەتىلمەگەن جاندار مەن ورازا ۇستاۋعا شاماسى جەتپەيتىن قارت كىسىلەر (ۇستاماعان ورازاسىن قازا ەتە الما- سا) رامازاننىڭ əر ٴبىر كۇنى ٴۇشىن ٴبىر كەدەيدى تاماقتاندىرادى. بۇنى «فيديا» دەيدى). 4. ورازا كەزىندە سيستەما سالدىرۋعا بولا ما؟ كەي جاعدايلاردا تابيعي جولدار- مەن قورەكتەنە المايتىن كىسىلەرگە دەنەنى ازىقتاندىرۋ ٴۇشىن ينەكسيا (دەنەگە ٴدəرى جىبەرۋ) جاسا- لىپ جاتادى. سوندىقتان دا، قازىرگى تاڭداعى عالىمدارىمىز مۇنداي ينە سالۋ نەمەسە سيستەما الۋ ورازانى بۇزادى دەيدى. ال، ودان وزگەلەرى ازىق بولماعاندىقتان ٴəرى تابيعي جولدارمەن اسقازانعا تۇسپەگەندىكتەن ورازانى بۇزبايدى دەپ وتىر. ەندەشە، ەم ٴۇشىن سالعىزاتىن ينە سالۋ مەن سيس تەما الۋ ورازاڭىزدى بۇزبايدى. الايدا، ورازادان əلسىرەگەن دەنەگە قۋات بەرەتىن ٴدəرى ەگۋگە اۋزى بەرىك كىسىگە رۇقسات جوق. ون- داي ٴدəرىنى تەك اۋىز اشقاننان كەيىن عانا ەگۋگە بولادى. 5. ساعىز شايناۋ ورازانى بۇزا ما؟ ساعىزدىڭ دəمىنەن اۋىزدا ٴتəتتى سۇيىقتىق پايدا بولىپ، ول اسقازانعا تۇسەتىندىكتەن، ورازا بۇزىلادى. ٴəرى بۇل ازىق قاتارىنا جاتاتىندىقتان، بۇعان كəففəرات قازاسىن وتەۋىڭىزگە تۋرا كەلەدى. ياعني، ساعىز شايناپ، ٴتəتتى سۇيىقتىقتى جۇتقان ادام را- مازان ايىنان كەيىن ەكى اي ۇزبەستەن ورازا ۇستايدى. بۇل جاڭا ساعىز ٴۇشىن. ال، بۇعان دەيىن شاينالعان، ٴتəتتى ٴدəمى قالماعان ەسكى ساعىزدى شايناۋعا كەلەتىن بولساق، بۇل مəكرۇھ بولىپ سانالادى. ەگەر ساعىزدى ورازا كەزىندە اۋىزداعى جاعىمسىز ٴيىستى كەتىرۋ ماقساتىندا شايناعىڭىز كەلسە، بۇدان باسقا تəسىلدەرگە جۇگىنۋگە كەڭەس بەرەمىز. اتاپ ايتساق، ساعىزدىڭ ورنىنا ميسۋاك نەمەسە ٴتىس پاس تاسىن قولدانساڭىز بولادى. تەك ٴتىس پاستاسىنىڭ كوبىگىن جۇتىپ قويماۋدى قاتاڭ قاداعالاڭىز. ال ەگەر بايقاۋسىزدا ىشكە كەتىپ قالعان بولسا، وندا سول كۇنگى ورزانىڭ قازاسىن عانا وتەيسىز. كəففəرات كەرەك ەمەس. سەبەبى، ٴتىس پاستاسى ازىققا سانالمايدى. 6.ورازادا ٴتىس پاستاسىن قولدانسا بولا ما؟ ورازا ۇستاعان ادام اۋزىن تازالاۋىنا بولادى. ٴتىپتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «اۋزى بەرىك كىسىنىڭ ٴتىس تازالاعىشى ول – ميسۋاك»، - دەگەن. دەسە دە، شاريعاتتا اۋزى بەرىك كەزدە سەبەپسىز ٴبىر نəرسەنىڭ ٴدəمىن تاتۋ نە شايناۋ – مəكرۇھ، ياعني ۇنامسىز ٴىس. بۇعان بايلانىستى كەي عالىمدار ٴتىس پاستاسىن قولداناردا ىشكە كەتىپ قالماۋىن قاداعالاعانمەن، ونىڭ ٴدəمى، ٴبəرىبىر، اۋىز قۋىسىندا ۇزاققا ساقتالىپ قالادى. سوندىقتان ورازا ۇستاعان ادامعا ٴتىس پاستاسى دا مəكرۇھ دەگەن پىكىردە. الايدا: «ونى قولدانۋعا رۇقسات. تەك ىشكە كەتىپ قالماۋىنا كوڭىل ٴبولسىن»،- دەگەن عالىمدار دا جوق ەمەس. ەندەشە، ىشكە كەتىپ قالۋ ىقتيمالدىعى بولعاندىقتان، اۋزى بەرىك كەزدە ٴتىس پاستاسىن قولدانباعان ابزال. ال، قولدانعىسى كەلگەن كىسىلەر، ىشكە كەتىپ قالماۋ جاعىن قاتاڭ ەسكەرگەنى ٴجون. سەبەبى، ول ىشكە كەتىپ قالسا، ورازانى بۇزادى.

 

ابدۋسامات قاسىم


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي