BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قازاق ەستراداسىنىڭ «ٴسوزى» قاشان تۇزەلەدى؟

 بۇگىنگى اڭگىمە ساندىق جاعىنان وسكەنمەن، ساپالىق بيىككە كوتەرىلە الماي وتىرعان قازاق ەستراداسى تۋرالى بولماق. قازىرگى قازاق ەستراداسى ەلدىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرىپ وتىر ما؟ انشىلەردىڭ ٴان تاڭداۋداعى تالعامى قانداي دەڭگەيدە؟ شاما-شارقىمىزشا وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ كورسەك…

 


ەسترادادا جۇرگەندەردىڭ ٴبارىنىڭ داۋىسى بار، تالانتى تاۋداي، تىڭدارمانى كوپ دەسەك، وتىرىك بولار ەدى. وسى ورايدا قادىر اتامىزدىڭ:
«تالانتىڭ تاسىپ تۇرسا دا،
كوكەسى كەرەك ەڭبەكتىڭ»، – دەگەن ولەڭ جولدارى ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. انشىلەرىمىزدىڭ تىڭدارماندارى از بولاتىنى – ولاردىڭ دەنى ٴبىر عانا تاقىرىپتا ٴان سالادى. ٴان تاڭداۋعا كەلگەندە ٴبارىنىڭ وسال تۇسى تالعامنىڭ تومەندىگىنە تىرەلەدى. انىنە ٴمان بەرسە – سوزىنە، سوزىنە ٴمان بەرسە انىنە ٴمان بەرمەيدى. سوڭعى جىلدارى جاڭادان شىققان اندەردىڭ توقسان پايىزى ماحاببات تاقىرىبىندا دەسەك، قاتەلەسپەيمىز. سازگەرلەرىمىز اقىنداردى «اۋرەگە سالماي»، وزدەرى ٴسوز جازا سالاتىن بولعان. بۇل ٴسوزىمىزدىڭ دالەلى باۋىرجان ەسەبايەۆ،  ارمان دۇيسەنوۆ سىندى «بەساسپاپ» كومپوزيتورلار. ولاردى دا قويىڭىزشى، ٴقازىر كەيبىر انشىلەر ٴسوزدى وزدەرى-اق جازىپ الاتىن بولعان. ٴارى ٴانشى، ٴارى اقىن! وعان كومپوزيتورلىق قىرى مەن تەلەجۇرگىزۋشىلىك قاسيەتىن قوسىڭىز. كەيبىرەۋلەرى پروديۋسەردىڭ مىندەتىن دە اتقارا بەرەدى. توي باسقارىپ جاتسا، تىپتەن تاڭ قالماڭىز! ارينە، تالاپتانعان دۇرىس. ٴبىراق قولدان كەلمەس-كە ۇمتىلىپ، تىراشتانۋدىڭ كەرەگى قانشا؟!
***
 قازىرگى كەزدە انگە ٴسوز جازاتىن اقىنداردىڭ ىشىندە قالقامان ٴساريننىڭ ٴباسى وزگە اقىنداردان بيىكتەۋ. انگە جازعان سوزدەرىنىڭ ٴمانى بار. ۇيقاستارى مىعىم، ايتۋعا وڭاي. اباي اتامىز ايتقانداي: «تىلگە جەڭىل، جۇرەككە جەڭىل». 
قالقامان سارين «مۋزارت» توبىنىڭ جەكەمەنشىك اقىنى دەسەك تە بولادى. ق.ٴساريننىڭ سوزىنە جازىلعان ٴبىراز اندەردى وسى توپ ورىندايدى. جاستار اراسىندا كەڭىنەن تانىمال «مەلومەن» توبىنىڭ جىگىتتەرى دە انگە ٴسوز جازدىرۋعا قالقامان اعامىزعا بارادى ەكەن. ايتىسكەر اقىن رينات زايىتوۆ تا انگە ٴسوز جازىپ ٴجۇر. «ومىر-وزەن»، «ەستە ساقتا» دەگەن اندەرى ٴساتتى شىققان. قالعاندارىن كەمشىلىكسىز دەي المايمىز.
انشىلەرىمىز جىلاڭقى اۋەنگە اۋەس بولىپ الدى. ماسەلەن، «جىگىتتەر» كۆارتەتى ورىندايتىن «كەشىر جانىم»، اسقار جۇنىسبەكوۆ ايتاتىن «كەشىر مەنى» اندەرى قىزدىڭ الدىندا اقتالاتىن اندەر سەكىلدى. ٴبىر تىڭداعاندا اۋەنى ۇناۋى مۇمكىن. ەكى-ۇش نەمەسە ودان كوپ رەت تىڭداساڭ، جالىقتىرىپ جىبەرەرى ٴسوزسىز. جاستار جاقسى بىلەتىن «كەش you» توبى ورىندايتىن «اسىقپا» دەگەن ٴان بار.
«تەرەزەمنەن تاڭعا دەيىن كوز الماي تۇردىڭ 
ٴۇمىتىڭدى ۇزبەي،
العاش كورگەن كۇننەن كەيىن سوڭىمنان ٴجۇرسىڭ 
كولەڭكەمدەي.
سەنىڭ ماعان ماحابباتىڭ بارا-بارا، جانا-جانا 
جالعان بولماي ما،
سەنىڭ ماعان بەرگەن سەرتىڭ سوڭىندا جاۋاپسىز قالماي ما؟! – دەپ كەلەتىن ٴاننىڭ قايىرماسى مىناداي:
اسىقپا، اسىقپا، جانىم، اسىقپا،
عاشىق پا، جۇرەگىڭ شىن عاشىق پا؟
سەنىمىڭ بەكەرگە قيال بوپ سولمايدى ما؟ 
اسىقپا!
العاشقى ەكى جولىن ەپتەپ تۇسىنۋگە بولادى. ال، «سەنىڭ ماعان ماحابباتىڭ بارا-بارا، جانا-جانا جالعان بولماي ما; سەنىڭ ماعان بەرگەن سەرتىڭ سوڭىندا جاۋاپسىز قالماي ما؟!» دەگەن نە ٴسوز؟ ٴارى «اسىقپا» دەپ نەگە ايتىلىپ تۇرعانى تۇسىنىكسىز. اسەم اۋەن بولسا، بالكىم، بۇل ولقىلىق بىلىنبەي دە قالار ما ەدى. الايدا، اۋەنىنىڭ دە وڭىپ تۇرعانى شامالى.
باستاپقى كەزدە جاقسى جاعىنان كورىنگەن نۇرجان كەرمەنبايەۆتىڭ سوڭعى ايتىپ جۇرگەن اندەرى قويىرتپاقتانىپ كەتتى. سونىڭ ٴبىرى – «سامعا اۋەنىم». ٴسوزى بىلاي:
«مۋزىكانىڭ الەمى عاجايىپ قۇشاعىن جايىپ،
ٴبىزدى كۇتەدى شاتتىق وتىن جاعايىق.
بي بيلەيمىز، بيلەيمىز، بيلەيمىز بىرگە.
بي بيلەيمىز، بيلەيمىز، بيلەيمىز كۇندە،
ٴبىز ۇيدەمىز، تۇزدەمىز، جۇرەمىز، كۇلەمىز، 
كۇندە-كۇندە ٴبىز انمەنەن بىرگەمىز». 
وزدەرىڭىز دە كورىپ وتىرعانداي، بۇل ٴاننىڭ ىشىندە ٴىلىپ الار جاقسى ٴسوز، ماعىنالى وي جوق.
ٴانشىنىڭ تانىلۋىنا جارنامانىڭ دا بەلگىلى ٴبىر ۇلەسى بار دەسەك، جارناماسى مىقتى انشىلەرىمىزدىڭ ٴبىرى – قايرات نۇرتاس. قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە بارىپ جەكە كونسەرتتەرىن بەرىپ، الىس-جاقىن شەتەلدەگى قازاقتاردى دا انىمەن قۋانتىپ كەلەتىن دە وسى قايرات نۇرتاس. اۆتوبۋستىڭ ىشىندە، تاكسيدە، تويلاردا، قالتا تەلەفونداردا دا قايراتتىڭ اندەرى جۇرەدى.
ٴسوز جوق قايرات مىقتى ٴانشى. كاسىبي شەبەرلىگى دە، كيىم كييۋى دە ادام قىزىعارلىقتاي. وزىنە ٴتان تالانتى دا جوق ەمەس. تەك قايرات اعامىز انگە ٴسوز تاڭداۋدا كوپ قاتەلەسەدى. كوپ اندەردى مۋزىكاسى ٴۇشىن ايتىپ شىعادى. ال سوزىنە پىسقىرىپ تا قارامايدى. ول كىسىگە اۋەنى ۇناسا بولدى. اۋەنى جاقسى ٴان بولسا حيت انگە اينالادى دەپ ويلايتىن سياقتى. ٴبىراق قايرات اعانىڭ بۇنىسى دۇرىس ەمەس. ٴاننىڭ حيتكە اينالۋى ٴۇشىن مۋزىكاسى مەن ٴسوزى ەرەكشە ۇيلەسىم تاۋىپ، باسى ٴبۇتىن نارسە بولۋى كەرەك. سوندا عانا حالىق سول ٴاندى تىڭدايدى.  ال
قايرات اعامىزدا ٴسوزىنىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيتىن مۇگەدەك اندەر تولىپ جاتىر. سولاردىڭ ٴبىرى «سۇرانامىن» دەپ اتالاتىن ٴان.
«وزگەرىپ دۇنيە ٴبىر سەنىمەنەن،
وزىمنەن ٴوزىم قىزعانىپ كەلەم.
سۇيەمىن شەكسىز سۇرانا بەرەم،
بۇل ۋاقىت وزگەرىلمەسە دە»، – دەپ باس-تالاتىن ٴاننىڭ ٴبىرىنشى شۋماعىنان ەش نارسە تۇسىنبەدىم. «سۇيەمىن شەكسىز سۇرانا بەرەم» دەگەن وي تارازىسىنا سالىپ قاراساڭىز، قىزىق سوزدەر. سۇيەتىن بولسا نە دەپ سۇرانادى، كىمنەن سۇرانادى دەگەن سۇراقتار باسىڭىزعا ساپ ەتە قالادى.
«ٴورت بولىپ كۇيىپ جالىنداپ دەنەم،
وشىرمە، جانىم، سۇرانام سەنەن.
وزگەشە ساعان سەزىمىم تەرەڭ،
ماڭگىلىككە جانىم سەن».
بۇل شۋماقتان دا بىر-بىرىمەن بايلانىسقان دۇنيە كورسەك، كوز شىقسىن.
«سۇرانامىن، جاراتقانىمنان،
سۇيگەنىم ساقتا، ساقتا ٴاردايىم. 
قايتالاپ ايتام، سۇرانامىن مەن،
سۇيگەنىم ساقتا، ساقتا ٴاردايىم». 
قايىرماسىنان دا تۇك تۇسىنبەدىك. جاراتقاننان نە سۇراپ تۇرعانى دا كۇڭگىرت. سۇيگەنىنە نە ٴۇشىن «ساقتا» دەپ ايتقانىن ۇعۋ قيىن. مۇنىمەن قويماي: «قايتالاپ ايتام، سۇرانامىن مەن، سۇيگەنىم ساقتا، ساقتا ٴاردايىم» دەگەن جولدار ارقىلى نە جەتكىزگىسى كەلدى، نە ايتقىسى كەلدى؟ ول ولەڭدى جازعان ادامعا عانا بەلگىلى سياقتى. قايرات نۇرتاس ورىندايتىن «تەلەفون» دەپ اتالاتىن ٴاننىڭ دە ٴسوزى كەلىسىپ تۇرعان جوق.
«ەي، قارىنداس، ەركە مىنەز بالداي،
ٴۇنىڭ سەنىڭ سىڭعىر كۇلكى جانداي.
جۇلدىزداردىن ساۋلە تاعىپ سويلە،
جۇرەگىڭدى تەلەفونعا جالعاي.
جۇلدىزداردىن ساۋلە تاعىپ سويلە،
جۇرەگىڭدى تەلەفونعا جالعاي.» تالداپ كورەيىك. ٴبىرىنشى جولىنا ەشتەڭە دەمەي-اق قويايىق. ال ەكىنشى جولىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟ «ٴۇنىڭ سەنىڭ سىڭعىر كۇلكى جانداي» دەپ نە ايتقىسى كەلىپ تۇر. ٴۇن دەگەنىڭ نازىك بولماۋشى ما ەدى؟ وسى جولداعى «جانداي» دەگەن ٴسوزدى ۇيقاس ٴۇشىن العان سياقتى. ايتپەسە تۇك تە بايلانىسىپ تۇرعان جوق. قايرات نۇرتاستىڭ ٴسوزى ناشار ٴانى تەك بۇل ەمەس.
 «بارا المادىم قاسىڭا»، «ساعىنىش مونشاقتارى» دەگەن اندەردەن دە ويلى ٴسوز، ماعىنالى تىركەس كورە المايسىڭ. جاستار ونىڭ اندەرىن مۋزىكاسى ٴۇشىن تىڭدايتىن سياقتى. ال ٴانشى ٴوزى ورىنداپ جۇرگەن اندەرىنىڭ سوزىنە ونشا قاتتى كوڭىل بولمەيتىن سەكىلدى.
***
دەگەنمەن، اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتكەن جاراماس. ٴداستۇرلى اندەردى ناقىشىنا كەلتىرە ورىندايتىن، وزىندىك ٴستيلى قالىپتاسقان توپتىڭ ٴبىرى ٴارى بىرەگەيى – «قوڭىر» توبى. ورىندايتىن اندەرى دە كوڭىلگە قونىمدى، ەڭ باستىسى ول توپتى تىڭدايتىن حالىق بار. «تۋعان جەر»، «ۋگاي ارمان»، «ناق-ناق» اندەرى تىڭدارماندارىنىڭ جۇرەگىنەن ورىن تاپقان اندەر دەسەم، ارتىق ايتقاندىعىم ەمەس.
«زامان» توبى دا تىڭدارماننىڭ سۇرانىسىنا يە. ەسكى اندەردى جاڭا زامانعا ساي ەتىپ وڭدەپ، تىڭدارماننىڭ يگىلىگى ٴۇشىن جۇمىس ىستەۋدە. «زامان» توبىنداعى ەكى جىگىتتىڭ كاسىبي شەبەرلىگى، داۋىس ەرەكشەلىكتەرى بىردەن بايقالادى. ٴبىراق «زاماننىڭ» دا كەي اندەرىنىڭ ٴسوزى اناۋ ايتقانداي كەرىم ەمەس. مىسالى «ٴومىر ٴمانى» دەگەن اندەرىندەگى سوزدەر ۇنامادى.
«ٴومىر ٴمانى ٴسۇيۋ ەكەن،
وت بوپ جاندى كۇيۋ ەكەن.
سەن سۇيگەنمەن ول سۇيمەسە،
قيىن ەكەن. قيىن ەكەن.
ٴومىر زاڭى ٴسۇيۋ ەكەن،
سۇيمەسە دە ٴسۇيۋ ەكەن.
سۇيە الماعان سۇيگەنىڭدى،
ايتشى قالاي قيىپ وتەم»، – دەگەن ٴاننىڭ قايىرماسىندا ٴتۇبىرى ٴسۇي دەپ باستالاتىن سوزدەر جەتىپ ارتىلادى. ٴبىر ٴسوزدىڭ ٴوڭىن وزگەرتىپ قايتالاي بەرگەننەن نە ۇتادى ەكەن؟
«تاۋسىلماس ٴتوزىم قايدا، سارقىلماس سەزىم قايدا
ورتەگەن جۇرەگىمدى مەنىڭ، اڭساعاندا مەنى ويلا»، – دەگەن جولداردان دا بىردەڭە ۇعا قويۋ قيىن. جۇرەگىن نە ورتەدى، قاشان اڭساۋ كەرەك، نەنى اڭساعاندا ويلاۋ كەرەك؟ تۇسىنىكسىز. الايدا، جوعارى دەڭگەيدەگى ورىنداۋشىلىق شەبەرلىك پەن سازدى اۋەننىڭ ارقاسىندا، ٴان ماتىنىنە بالەندەي ٴمان بەرىلمەي قالادى.
«ٴاننىڭ دە ەستىسى بار، ەسەرى بار» دەپ ۇلى اباي ايتقانداي، كوڭىلىڭنەن شىعاتىن، تىڭداعان سايىن كەرەمەت سەزىمگە بولەيتىن اندەر دە بولادى. ايتىسكەر اقىن ٴتوراعالي ٴتورالىنىڭ ورىنداۋىنداعى «مەن كىنالى ەمەسپىن» دەگەن ٴاندى سول «ەستى ٴاننىڭ» قاتارىنا جاتقىزعان دۇرىس. ٴسوزى مەن اۋەنى ادەمى ۇيلەسىم تاپقان. سوزىندە تۇسىنىكسىز ەشنارسە جوق. ورىنداۋى دا كەرەمەت. تورەعالي ورىندايتىن تاعى ٴبىر ٴان «ىزدەمە» دە جاپ-جاقسى. وسىنداي اندەر كوبەيسە، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. «مۋزارت» پەن «مەلومەن» توبى بىرگە ايتاتىن «كەلەدى كەزدەسكىم» ٴانى دە كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. «مۋزارت» ٴانسامبلى ورىندايتىن «كۇزگى باق»، «ول كوكتەم ورالمايدى»، «اپپاق سەنىڭ تاماعىڭ»، «قايران مەنىڭ جۇرەگىم»، «قازاقتاي ەل قايدا؟» اندەرىن قايتا-قايتا تىڭداي بەرگىڭ كەلەدى.
ٴان ماتىندەرى تۋرالى اڭگىمە بولعاندا تاعى ٴبىر ايتپاي قالۋعا بولمايتىن جاي بار. ول – قازىرگى كەزدەگى جىلاۋىق سارىن. كونسەرتكە بارا قالساق، «ٴومىرىڭ ٴوتىپ بارادى، قىسقا عۇمىر، وتەمىز، كەتەمىز، نەسىنە جەتىسەمىز» دەگەن ماعىناداعى اندەردى تىڭداپ، دەمالۋدىڭ ورنىنا شارشاپ قايتاسىڭ. بۇل ٴبىر قىرى. ەندى ٴبىر اندەر «اگەنتكە نەگە كىرمەي جاتىرسىڭ؟ تەلەفونىڭ نەگە ٴسوندىرۋلى» دەگەن سياقتى تىم جەڭىل سوزدەرمەن نە تىڭداپ وتىرعانىڭدى ۇمىتتىراتىن دا اندەر بار.
كەيدە سول انشىلەر «تىڭدارماندا تالعام جوق» دەگەندى دە ايتىپ قالىپ جاتادى. الدىمەن ٴسوزدى تۇزەيىك. سودان كەيىن ايتايىق، «ٴسوز تۇزەلدى، تىڭداۋشى سەن دە تۇزەل» – دەپ.

جانايدار بولاتبەك ۇلى

urker.kazgazeta.kz


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي