BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

اقبەرەن ەلگەزەك: "اقبەرەن قيالشىل دەسە، مەن وعان قۋانامىن"

فوتو: vk.com

قازاق ادەبيەتiنە ەكi مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا كەلiپ، «كولەڭكەلەر كۇبiرi» جىر جيناعىمەن اعا بۋىندى بiراز ويعا قالدىرعان ەلگەزەكتiڭ اقبەرەنi، اۋەلi اڭگiمەنi وسى جيناعىڭىزدان باستاساڭىز...

– نەگiزi، مەن ولەڭ جازىپ، اقىن بولام دەپ ويلاماعان ادام ەدiم. ومiردە بiزگە بەيمالiم قىزىق دۇنيەلەر بولىپ جاتادى عوي. سونىڭ بiرi – مەنiڭ ادەبيەتكە كەلۋiم. كوپ قىز-جiگiتتەر «ولەڭدi پالەن جاستان باستاپ جازاتىن ەدiم، سول بiر بالاڭ شاقتا ٴوزiمدi اقىن رەتiندە سەزiندiم» دەگەن سەكiلدi اڭگiمەلەردi ايتىپ جاتادى. مەندە ولاي بولعان جوق. ارينە، ادەبيەتتi وتە جاقسى كورەتiنمiن، قازاقتىڭ جانە شەتەل ادەبيەتiن قۇنىعا وقيتىنمىن. سەبەبi ادەبيەت مەنiڭ iشكi الەمiمە وتە جاقىن، تۋىس بiر عالام بولاتىن. الايدا بالا كەزiمدە ٴوزiمنiڭ بولاشاقتاعى بەينەمدi مۇلدە باسقاشا ەلەستەتەتiنمiن. جوقشىلىق پەن جەتiمدiكتiڭ بiراز تاۋقىمەتiن كورگەن سوڭ با، «وسى يتتiڭ بالاسى ادام بولسا، مۇرنىمىزدى كەسiپ بەرەمiز» دەگەن سوزدەرگە تويعاندىقتان با، مەن الدىما «بولاشاقتا قايتكەن كۇندە دە بiر بيiككە ورمەلەپ شىعۋىم كەرەك» دەپ ماقسات قويدىم. ونىڭ جولدارى كوپ قوي. اكiم نە بولماسا بيزنەسمەن بولۋ، تiزە بەرسەڭ، از ەمەس، ارينە! بiراق... بiراق الگi بiر ٴسوز بار ەدi عوي، «قۇدايدى كۇلدiرگiڭ كەلسە، جوسپارىڭدى ايت» دەگەن. نەمەسە «ادام جوسپارلايدى، اللا قالاعانىن iستەتەدi». قىسقاسى، ٴسويتiپ جۇرگەنiمدە، 26 جاسىمدا ويدا جوقتا ولەڭ جازا باستادىم. 26 جاسىمنان دەيتiنiم – بۇرىن دا ستۋدەنت كەزiمدە قىزدارعا ولەڭ جازىپ، ەرمەك قىلىپ جۇرگەنمiن، بiراق پوەزيا تالابىنا ساي دەيتiن العاشقى ولەڭiمدi سول وتىزعا ٴتورت جىل قالعاندا جازدىم. سوسىن جازىلا بەردi. جيناقتالعان دۇنيەنi ٴوزiڭ ايتىپ وتىرعان كiتاپ ەتiپ، وقىرمانعا ۇسىندىم.

– قازاق ادەبيەتiنiڭ جاناشىرى رەتiندە «قازاق ادەبيەتiن قولداۋ» قورىن قۇرىپ، بiر توپ شىعارماشىلىق ادام الماتىدا «كەنتاۆر» اتتى ادەبي گازەت شىعارعان ەدiڭiزدەر. وسى جايلى ايتىپ وتسەڭiز...

– ٴيا، ادەبيەتتi دامىتىپ جiبەرەيiن دەگەن بiر پىسىقسىعان ويدان تۋعان جوبا عوي. ازiلدەپ وتىرمىن، ارينە. قۋانىشقا وراي، ول جوبامىز ٴساتتi شىعىپ، كەزiندە ادەبي ورتادا وتە جاقسى قابىلداندى.

بۇل گازەتتiڭ بەتتەرiندە تالاي جاستىڭ تۇساۋى كەسiلiپ، كوپتەگەن تىڭ ماقالا مەن جاڭا يدەيالار جارىق كوردi. نەگiزگi ماقساتىمىز قازاققا شەتەل ادەبيەتiن جاقىنىراق تانىستىرۋ، ولاردىڭ ترەندتەرiن قازاقتىڭ دۇنيەتانىمىمەن بايلانىستىرىپ كورۋ ەدi. ٴبارi بايلانىسا قالدى دەۋدەن اۋلاقپىن، بiراق قازاقتىڭ بiلiم بازاسىنا بiراز دۇنيەنi قوستىق دەپ ەسەپتەيمiن. كەيiن داعدارىستىڭ كەسiرi كيلiگiپ كەتتi. سودان ول گازەتiمiز قازiر توقتاپ تۇر.

– «تولقىننان تولقىن تۋادى، تولقىندى تولقىن قۋادى» دەگەن ماعجان جىرىنا ارقاۋ بولعان الدىڭعى بۋىن اعالار مەن كەيiنگi بۋىن iنiلەر اراسىنداعى بايلانىس قانداي؟ ٴوزiڭiز قاتارلى نەمەسە iزiڭiزدi باسىپ كەلە جاتقان جاس پروزايكتەر مەن اقىنداردىڭ دەڭگەيi قانداي؟

– «اعا بۋىن دا كەزiندە جاس بولعان ەكەن» دەگەن اڭىز بار. سوعان قاراعاندا، اعالارىمىز جاستاردىڭ كوڭiل-كۇيiن جاقسى سەزiنەدi. ٴۇمiت كۇتەدi. جاڭالىقتارىمىزعا قۋانادى، شالىس باسقان قادامدارىمىزدى ايتىپ وتىرادى. ٴبارi سونداي دەپ ماقتاپ كەتكەنiم دە ٴجون بولماس. بiزدiڭ ايتىپ، جازىپ جۇرگەنiمiزدi جاتىرقاپ، «ولاي بولمايدى، بىلاي جازۋ كەرەك قوي»، «ويباي، تۇسiنiكسiز»، «شام جاعىپ وقىماساڭ، كۇڭگiرت» دەيتiن اعا-اپالارىمىز دا بارشىلىق. مۇنى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ تاعى بiر وزگەشە كورiنiسi دەسەم بولادى. بiز دە كەيiن ٴسويتiپ وتىراتىن شىعارمىز. دەگەنمەن اعا بۋىن تاراپىنان جامانشىلىق كورiپ جۇرگەن جاستار جوق. ٴبارi ادەمi. ال ەندi ٴوز قاتارلاستارىم تۋرالى نەمەسە ارتىمىزدان كەلە جاتقان قىز- جiگiتتەر جونiندە نە ايتۋعا بولادى؟ باسىندا ٴبارi جۇيرiك، ٴبارi تىڭ سەكiلدi. بايگە-ومiر كورسەتەر. مەن بiرەۋدiڭ ادەبيەتتەگi بولاشاعى تۋرالى ايتپاق تۇگiلi، ٴوزiم اقىن رەتiندە تاريحتا قالام با، جوق پا، سوعان كۇمانiم بار. ۋاقىت ٴوزi سۇرىپتاپ، كەرەگiن الىپ، كەلەر ۇرپاققا جەتكiزەدi.

– سوڭعى كەزدەرi «قازاق ادەبيەتiندە سىن جوق، كەڭەستiك كەزەڭنiڭ ەلەسiمەن كۇن كەشۋدە، اسiرەماقتاۋ مەن قولپاشتاۋدان تۇرادى» دەگەن پiكiرلەر دە ايتىلىپ ٴجۇر. راسىندا، قازاق ادەبيەتiندە سىن بار ما؟ بولسا، دەڭگەيi قالاي؟ سىن جازىپ ٴجۇرسiز بە؟

– جوق، سىن جازىپ جۇرگەن جوقپىن.

اۋىزشا اقىل ۇيرەتكەنگە شەبەرمiن. ولەڭiن وقىتىپ، اقىل- كەڭەس سۇراعاندارعا پiكiرiمدi اشىق ايتام. ال بiرەۋگە سىن جازۋ ٴۇشiن ٴوزiڭ اۋەلi سول سىننان سۇرiنبەي ٴوتۋiڭ كەرەك شىعار. ەشتەڭە جازبايتىن، تەك بiلiمiنiڭ ارقاسىندا كاسiبي سىنشى بولۋ – بiر باسقا اڭگiمە. وعان تابيعي سۇڭعىلالىق پەن اسقان بايقامپازدىق كەرەك. قازاق ادەبيەتiندە قازiرگi سىن – ٴوزiڭ ايتقانداي، نە ماقتاۋ، نە قارالاي سالۋ دەگەن ەكi ۇشتان تۇراتىن دۇنيە. وقىرمان دا، قالامگەر دە مويىندايتىنداي، سىن قاشان وبەكتيۆتi بولادى، سول كەزدە عانا ونىڭ پايداسى تيەدi.

– ادەبيەتكە ەندi كەلiپ جاتقان جاس بۋىنعا قامقورلىق از. جاھاندانۋ جاعادان الىپ، نارىقتىق زامانعا تۇسپا-تۇس كەلگەن شاقتا وسى شىعارماشىلىق توپتىڭ ٴوزiن جوعالتىپ الماسىنا كiم كەپiل؟ بۇگiنگi جاستار قانداي يدەيانى كوپ كوتەرۋدە؟ نەگiزگi تاقىرىپ اياسى نە تۋرالى؟

– قامقورلىق دەپ نەنi ايتامىز؟ كiتاپ شىعارىپ بەرۋ، باسپانا بەرۋ، الدە سىيلىق بەرۋ مە؟ ٴار ادامنىڭ قامقورشىسى – بiر عانا اللا. قالعانى وزiنە بايلانىستى. ال قازiرگi جاس تولقىندى مىنا نارىقتىق زاماندا جوعالتىپ الامىز دەپ قورقۋدىڭ قاجەتi جوق. ادەبيەت سوعىستا دا، باسقا دا الماعايىپ زامانداردا دا ٴومiر سۇرگەن. جالپى، جاقسى ادەبيەت توقشىلىق پەن بارشىلىقتا جازىلمايدى. ادەبيەت – ۇلتتىڭ جانى. ۇلت باسىنان نە كەشiرiپ جاتسا، سول ادەبيەتتە كورiنiس تابادى. ٴبارi تىڭ يگەرiپ كەتسە دە، بiر اقىن نە جازۋشى مiندەتتi تۇردە جازۋ ۇستەلiندە وتىرادى. ٴتاڭiر تiرشiلiكتi جاراتىپ جاتقاندا، سوعان ٴامiر ەتكەن. ونى ەشكiم وزگەرتە المايدى. جاستار قازiر ٴوزiن زەرتتەپ جاتىر. ٴوز iشiنەن نە تابادى، سونى جازادى. بۇرىنعىداي تولعان ايدى قىزىقتاپ، جۇلدىز ساناپ، وزەننiڭ سىلدىرىنا قۇلاق توسىپ وتىرمايتىن سەكiلدi.

– وڭتۇستiكتى «قازاقىلىقتىڭ قايماعى بۇزىلماعان قۇتتى ولكە» دەپ جاتادى. بۇگiندە وسى ٴوڭiردiڭ تالانتتى تۋمالارىنان كiمدەردi ايتار ەدiڭiز؟ ونداعى جاس شىعارماشىل توپتىڭ جارق ەتكەن قۇبىلىسى دەپ كiمدەردi اتار ەدiڭiز؟

– وڭتۇستiك ٴوڭiرi تالانتقا كەندە بولماعان. سەبەبi قازاقتىڭ بارلىق جەرi سەكiلدi، وڭتۇستiك تە – كيەلi مەكەن، قاسيەتتi توپىراق. قازاقتىڭ يiسi كوبiرەك شىعاتىن بۇل وڭiردە قازاقتىڭ باي تiلi مەن فيلوسوفياسىن بويىنا مەيلiنشە سiڭiرiپ وسكەن جاستار كوپ. مەن قازiر بiرiن اتاسام، بiرiن ۇمىتىپ قالۋىم مۇمكiن. سوسىن زامانداس قىز-جiگiتتەر ماعان رەنجيدi. بiر عانا ايتارىم – تولەگەن ايبەرگەنوۆتى، قانىبەك سارىبايەۆتى، مۇحتار شاحانوۆتى، مارحابات بايعۇتتى، حانبيبi ەسەنقارايەۆانى، باقىتجان الدياردى سىيلاعان قاسيەتتi وڭتۇستiكتەن قازiر ازۋىن ايعا بiلەگەن بiراز قىز-جiگiتتەر جاڭا تولقىن بولىپ ادەبيەتكە قوسىلىپ جاتىر.

– «ماعجاننىڭ ەۆروپالىعىن سۇيەم» دەگەندەي، بۇگiندە ٴتول ادەبيەتپەن قاتار الەم ادەبيەتiنiڭ وزىق ۇلگiسiنەن ٴنار الىپ، قازاق ادەبيەتiندە وزiندiك ستيل قالىپتاستىرعان قالامگەرلەر بار ما؟ ٴتول ادەبيەتتiڭ شەتەلگە جارنامالانۋى قالاي؟

– بۇل – ٴوزiڭ ايتقان ەكi مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا كەلگەن بۋىنعا ٴتان دۇنيە. ونى نەگە قوزعاپ وتىرعانىڭدى دا سەزiپ وتىرمىن. ماعان وتە جيi ايتىلاتىن «سىن» دا – مەنiڭ وسى ەۋروپاشىلدىعىم- مىس، باتىسشىلدىعىم-مىس، قازاقى بوياۋدان ادا پوەزيا-مىس دەگەن اڭگiمە. ەندi تالعامعا بiردەي تالاپ جوق قوي. بۇل ەشتەڭە تاپپاعان سوڭ، جاڭالىق اشۋ ويىنى دەپ ەسەپتەيتiندەر دە بار شىعار. ول دا زاڭدى.

الايدا زامان وزگەرگەن سايىن، ۇلتتىڭ دا، تiلدiڭ دە وزگەرۋ پروسەسi قوسا جۇرەدi. سەبەبi دۇنيەتانىم مەن ويلاۋ ستيلi دە وزگەرەدi. ماسەلەن، نەگە وسى ٴۇردiستi قابىلداعىسى كەلمەيتiن اعايىن كەزiندە قازاق پايدالانعان شاعاتاي تiلiندە نەمەسە ابايدىڭ ستيلiندە شىعارما جازبايدى؟ جازبايدى ەكەن، ول دا – قازاقتىڭ ٴداستۇرلi پوەزياسىنان اۋىتقۋ عوي. نەگە ٴبارi جازبا اقىن بوپ كەتتi، نەگە جىراۋلىق پوەزيانى ٴارى قاراي جالعاستىرمايدى؟ ۇيات قايدا دەسەك، قالاي بولادى ەكەن؟ الپىسىنشى- جەتپiسiنشi جىلداردا ادەبيەتكە كەلگەن ادۋىندى تولقىن جاڭالىق بولدى عوي؟ ولار ەسكi سارىندا جازا بەرەتiن بولسا، قانداي جاڭالىق اكەلەر ەدi. ٴبارi دە قارا ولەڭ جازدى دەرسiڭ. قازiر دە – سول قارا ولەڭ. تەك مازمۇن باسقا. ادامزاتتىڭ iشكi الەمi ٴار ونجىلدىق سايىن كۇردەلەنiپ كەلەدi. كۇردەلەنۋ دەگەن – تۇسiنiكسiز بوپ بارا جاتىر دەگەن ٴسوز ەمەس. اقپاراتتىڭ كوپتiگiنەن، جاڭا بiلiمنiڭ تولىعۋىنان ادامنىڭ ساناسى ترانسفورماسياعا ۇشىرايدى. باسقاشا ايتقاندا، تاعى بiر ەۆوليۋسيالىق ساتىعا كوتەرiلەدi. بۇگiنگi «كۇڭگiرت»، «تۇسiنiكسiز» دەپ سىناپ جۇرگەن پوەزياڭىز ەرتەڭگi تالعام مەن تالاپ تۇرعىسىنان قاراعاندا جاي تاقپاق بولىپ قالۋى مۇمكiن. بiر عاسىردان سوڭ كەلەتiن پوەزيا نەنi جىرلايدى دەپ ەلەستەتiپ كورەلiكشi؟ كيiز ٴۇي مەن مالدى، اۋىلدىڭ قورا-قوپسىسىن با؟ الدە جاننىڭ iشكi يiرiمدەرiن، جاراتىلىس قۇپيالارىن، ٴتاڭiردi تانۋ جولىن با؟ مەنiڭشە، سوڭعىسى. سول قىزىق پوەزيانىڭ باسى قازiر باستالىپ جاتىر. ال بiز كەڭەستiك زامانداعى ۇرانداعىش «پوزيتيۆتi» پوەزياعا ۇيرەنiپ قالعاندىقتان، جاڭا پوەزيانى جاتىرقايمىز. بار ماسەلە سوندا. قازاقتىڭ تiلiندە جازىلعان ەكi سويلەم بولسا دا، ول – قازاقتىڭ قازىناسىنا قۇيىلىپ جاتقان دۇنيە. ساپالىسى قالادى، ساپاسىز شيمايلار كۇرەسiنگە لاقتىرىلادى. وعان باس قاتىرىپ، داۋلاسۋدىڭ قاجەتi جوق. ٴبارiبiر ٴار زاماننىڭ ٴوز ٴۇنi بولادى.

– سوڭعى كەزدە قازاق پوەزياسىندا ەكi ۇعىم قاتارلاسىپ كەلەدi: باتىسپەن ۇندەسكەن قازاقى ستيلدەگi جىرلار، تاعى بiر قىزىعى، قوڭىر ولەڭ دەپ اتالاتىن قاراپايىم جىرلار. سiز قاي توپتانسىز؟ ٴوزiڭiز جايلى ايتىلعان پiكiرلەرمەن كەلiسەسiز بە؟ اقبەرەن قيالشىل دەگەندەي...

– ٴوز باسىم پراگماتيك اقىن بولىپتى دەگەندi ەستiگەن ەمەسپiن. ولەڭنiڭ قوزعاۋشى كۇشi – الدىمەن مۇڭ، سوسىن قيال. قيالشىل بولماسا، ونىڭ نەسi اقىن؟ اقبەرەن قيالشىل دەسە، مەن وعان قۋانامىن. دەمەك، مەنiڭ قيالىمداعى الەم بiرەۋگە قىزىق بولۋى مۇمكiن، بiرەۋگە تۇسiنiكسiز بولۋى ىقتيمال. بiراق ول – ماعان عانا ٴتان ويلاۋ جۇيەسi، مەنiڭ عانا الەمiم. قوناق بولعىڭىز كەلسە، قوش كەلدiڭiز، ۇناماسا، بۇلتپەن اقىرىن جاۋىپ قويىپ، ٴارى قاراي ساياحاتتاي بەرiڭiز. ول الەمگە ەشكiمدi زورلاپ كiرگiزە المايسىز عوي. وقيتىن ادام وقيدى. وقىمايتىن اقىن تۋرالى تەلەسەريال تۇسiرسەڭ دە، پايداسى جوق. ال مەن قانداي اقىنمىن دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرە المايمىن. وعان بiرەۋلەر سەكiلدi وقىرمان جاۋاپ بەرسiن دەپ تە مiندەت ارتىپ تاستاعىم كەلمەيدi. مەن ويىما كەلەتiن ويدى جازاتىن، تiپتi، سول ويدان قۇتىلعىسى كەلەتiن بiر قيالي اداممىن.

ول – پوەزياداعى مەنiڭ بولمىسىم. قالعان ۋاقىتتا مەن جاي عانا پەندەمiن. – ۇنەمi قاباعى ٴتۇيiلiپ جۇرەتiن اقبەرەننiڭ وي ساندىعىندا اشىلماي جۇرگەن قانداي يدەيالار بار؟ ٴوزiڭiز ٴومiر سۇرگەن ورتاعا سالار ويىڭىز بار ما؟ تىڭ جاڭالىق دەگەندەي... – باياعىدا بiر كارi قىز: «سۋرەتiم وتتاي بەرەدi، جانىم جاپ-جاس»، – دەگەن ەكەن. سول سەكiلدi، سۋرەتiمدە قاباعىم ۇنەمi ٴتۇيiلiپ ٴتۇسiپ قالادى، ال ومiردە مەن وتە جايدارى، ٴازiلقوي اداممىن. مەنiمەن العاش كەزiككەن ادامداردىڭ ينتەرنەتتەگi سۋرەتiمنەن مەنiڭ «قاتال» وبرازىمدى سومداپ كەلەتiنi بار. سوسىن بiراز اڭگiمەلەسكەن سوڭ، «ٴوزiڭ بiر قىزىق ادام ەكەنسiڭ» دەپ جاتاتىنى بار. ومiردە مەنiڭ قاباعىم بوستان-بوسقا تۇيiلە بەرمەيدi. يدەيا دەيسiڭ بە؟ يدەيا كوپ قوي، ايتا بەرسەك، گازەتتەرiڭiزدiڭ مىنا سانى تەك مەنiڭ قيالىمنىڭ جەمiسiن جاريالاۋعا ارنالىپ كەتۋi مۇمكiن...

– سوڭعى كەزدەرi كiمدەردi وقىپ ٴجۇرسiز؟

– كەيiنگi كەزدە كوپ دۇنيە وقىدىم. كوبiسi – عىلىمي-تانىمدىق كiتاپتار. اسiرەسە كەيiنگi كەزدەگi فيزيكا عىلىمىندا بولىپ جاتقان وتە-موتە قىزىق عىلىمي جاڭالىقتاردى باس الماي وقيتىن بولدىم. ٴار جاڭالىقتا جاراتقاننىڭ شەبەرلiگiن كورiپ، تاڭدانىپ وتىرام. مەن دە سول اللانىڭ جاراتىلىسىمىن عوي، دەمەك، بiز جانە بارلىق عالام مەن زاڭدىلىقتىڭ شىعۋ تەگiمiز بiر. بۇل – وتە قىزىقتى جانە شەكسiز بiلiم. سوسىن جاڭا ادەبي شىعارمالار شىعىپ جاتسا، قالت جiبەرمەۋگە تىرىسامىن. شەتەل جانە ورىس ادەبيەتiندەگi ۇدەرىستەردi باقىلاپ وتىرام.

– كوركەم ادەبيەتپەن قاتار باق سالاسىندا دا ەڭبەكتەنiپ كەلەسiز. عالامتور ارقىلى بiرقاتار ٴساتتi جوبالاردى («كەنتاۆر.كز»، «اقبەرەن») iسكە اسىرىپ جاتسىز. قازاقستاندىق ينتەرنەت كەڭiستiگiندە «ۇلت.كز» قوعامدىق-ساياسي ينتەرنەت باسىلىمى بار. ۇلت جايلى ۇتىمدى وي ايتار باسىلىم جايلى وي بولiسسەڭiز...

– قازاقتىڭ ٴوزiنiڭ ويىن، مۇڭ- مۇقتاجىن اشىق ايتىپ وتىرۋ ٴۇشiن بيلiك پەن وپپوزيسيادان تاۋەلسiز، وزiندiك پوزيسياسى بار بiر دەربەس الاڭ بولسا دەپ ويلاپ ٴجۇرۋشi ەدiم. اللا وسى ويدىڭ جۇزەگە اسۋىنا جاردەمدەسiپ، www.ult.kz پورتالىن اشۋعا مۇمكiندiك تۋدى. مۇنى مەنiڭ كiشكەنتاي دا بولسىن ٴوز ۇلتىما دەگەن قىزمەتiم دەپ ەسەپتەيمiن. شىنىمدى ايتسام، رەيتينگiمiز جىلدام ٴوسiپ، جۇرتتىڭ بارلىعى كiرiپ، قىزىعا وقيتىن سايت جاساي الام دەپ ويلاعام جوق. بۇگiن، اللاعا تاۋبە، وقىرماندارىمىزدىڭ اۋديتورياسى كۇننەن-كۇنگە كەڭەيiپ كەلەدi.

سايت ٴۇشiن بۇل – وتە جاقسى كورسەتكiش. بۇل دەگەنiمiز قازاق بەلسەندi، سەرگەك، ٴوز بولاشاعىنا نەمقۇرايدى قارامايتىن ۇلت ەكەنiن دالەلدەپ كەلەدi. مەن سوعان اسا قۋانىشتىمىن. ۇلت ماسەلەسiنە قاتىستى ماقالا جازاتىندار دا بiزگە جاريالانۋعا قۇشتار. جوبانىڭ ٴساتتi شىعۋىنىڭ بiر سەبەبi – بiزدiڭ پورتالدا قوعامنىڭ بارلىق سالاسى قامتىلعان. سوندىقتان بiزدiڭ پورتالدان ٴار سالانىڭ ادامدارى وزiنە قاجەتتi اقپاراتتى تابا الادى. ەكiنشiدەن، بiز بۇل پورتالعا قازاقتىڭ مۇددەسiنە قاتىستى ماتەريالداردى عانا جاريالايمىز. قازاقتى بiر- بiرiمەن قىرقىستىرۋ، بiر-بiرiن قارالايتىن ماقالانى جاريالاۋ ارقىلى وزiنە رەيتينگ جيناۋ بiزگە قاجەت ەمەس. ۇلت پورتالىنداعى بارلىق ماقالا تەك ۇلتتىق سۇزگiدەن ٴوتiپ جارىققا شىعادى. ياعني قازاققا پايدالى دۇنيە بولسا – پورتالدا جاريالانۋى تيiس دەگەن ٴسوز. ۇلتتىڭ ماسەلەسiنە قاتىستى ماتەريالداردى كۇن قۇرعاتپاي، دەر كەزiندە وقىرمانعا جەتكiزiپ وتىرۋ – بiزدiڭ مiندەتiمiز. ستاتيستيكاعا نازار اۋدارساق، بۇگiن قازاقستاندا ينتەرنەت قۇرالداردىڭ 78 پايىزدان استامى ورىس تiلiندەگi سايتتار بولسا، 11 پايىزى اعىلشىن تiلiندە ەكەن. ال قازاقتىڭ ەلiندە قازاق تiلiندەگi سايتتاردىڭ سانى 9 پايىز عانا. ورىستiلدi سايتتاردىڭ بولعانى تۇسiنiكتi، ال 11 پايىزى اعىلشىن تiلiندە دەگەن نە؟ ونى كiم وقىپ جاتىر؟ تۇسiنiكسiز. ياعني ورىستiلدi باسىلىمداردىڭ ىقپالىنان قۇتىلا الماي وتىرعانىمىزدا، ەندi قازاقتىڭ ينتەرنەت كەڭiستiگiندە اعىلشىن تiلiندەگi سايتتار ەركiن دامي باستاي ما؟ وعان مەن قارسى ەمەسپiن. اعىلشىن تiلi ارقىلى الەمدەگi كوپتەگەن اقپاراتقا قول جەتكiزۋگە بولادى دەلiك. بiراق ول ٴۇشiن سول تiلدi ەركiن مەڭگەرۋiمiز كەرەك قوي. ازiرگە ول جاپپاي بەلەڭ الاتىن جاعدايدىڭ اۋىلى الىس سەكiلدi. سوندا نەگە قازاق تiلiندە اقپارات تۇتىنعىسى كەلگەن وقىرماننىڭ قۇقىعى بۇزىلۋى تيiس؟ قازiرگi اقپاراتتىق زاماندا قازاق وقىرمانى امالسىزدان ورىس تiلiندەگi اقپاراتتى تۇتىنۋعا ٴماجبۇر. ال ٴسوزدiڭ سيقىرى بار. قاي تiلدە اقپاراتتى تۇتىنساڭ، سول تiلدە ويلاي باستايسىڭ. بۇگiن جاستاردىڭ بارلىعى دەرلiك عالامتوردا وتىرادى.

سول سەبەپتi قازاق ٴۇشiن ونىڭ بولاشاق پروگرەسسيۆتi ساناسىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان جۇمىستى ينتەرنەتتە بەلسەندi تۇردە جۇرگiزۋ كەرەك. ابدەن جاتتاندى بوپ كەتكەن ٴار ٴتۇرلi شارالار قازiر از ناتيجە بەرەدi. ۇشiنشiدەن، ينتەرنەت ارقىلى قازاقتىڭ مۇددەسiنە قايشى، ۇلتقا زيان اكەلەتiن ۇردiستەردi سارالاپ، وقىرمانعا وبەكتيۆتi اقپاراتتى بەرiپ وتىرۋ قاجەت. سەبەبi ينتەرنەت بۇگiن ەڭ قولجەتiمدi، ەڭ ىقپالدى بايلانىس قۇرالى بولىپ وتىر. ۇلتقا، ونىڭ بولاشاعىنا قاتىستى كەز كەلگەن شارۋانى تالقىعا سالىپ، قازاققا قاس نەشە ٴتۇرلi قيتۇرقى امالداردىڭ ورىندالماۋىنا ينتەرنەتتiڭ مۇمكiندiگiن پايدالانۋعا تيiسپiز. ايتىلعانداردىڭ بارلىعى بiزگە ۇلتتىق مۇددەگە جۇمىس جاسايتىن ينتەرنەت قۇرالدارىن كوپتەپ قۇرۋ كەرەكتiگiن كورسەتiپ وتىر. قازاق تiلiندەگi سايتتار كوبەيۋi كەرەك، ول ٴسوزسiز. سەبەبi ٴومiرiمiزدiڭ اينىماس بولشەگiنە اينالىپ كەتكەن ينتەرنەتتiڭ مۇمكiندiگi زور.

– iشكi الەمiڭiزدi بۇكپەسiز اقتارعانىڭىز ٴۇشiن ۇلكەن راحمەت!

نۇرشات توكەن


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي