BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ەل الدىنداعى انتىنا ادال

ٴاربىر ەلدىڭ دامۋ تاريحىندا ٴبىر ٴسات كەشەگىنى سارالاپ، ەرتەڭگىنى باعالايتىن كەزەڭ بولادى. «كەشەگىسىز – بۇگىن جوق» دەيدى حالقىمىز. وتكەنىڭدى ەسكە الىپ بار مەن جوقتى تۇگەندەگەندە عانا بولاشاقتى باعامداپ، الداعى كۇنگە باتىل قادام جاساۋعا بولادى. وسىدان تۋرا 25 جىل بۇرىن ەگەمەن ەل اتانىپ تاۋەلسىزدىككە ٴتاۋ ەتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بەس جىل بۇرىن، دالىرەك ايتساق 2012 جىلى ٴبىر ٴسات ايالداپ ارتىنا كوز سالىپ، وتكەنىن سارالاپ، قول جەتكەندى باعالاپ ەرتەڭگە ەركىن قادام باساتىن وڭتايلى ساتتە ٴوز قورىتىندىسىن جاساعانى بارشا جۇرتقا ٴمالىم.

سونىڭ ناتيجەسىندە ەل بولىپ، جۇرت بولىپ ٴبىراۋىزدىلىق، ىنتىماق، بىرلىك، ٴوزارا شىنايى كەلىسىم ارقىلى تاعى ٴبىر مەملەكەتتىك مەرەكە دۇنيەگە كەلگەن ەدى. حالقىمىز عاسىرلار بويى اڭساعان بوستاندىقتى تۋ ەتىپ، ەگەمەندىكتى ەڭسەرىپ، قانداي دا ٴبىر قيىن دا، قىتىمىر كەزەڭنەن ەشبىر قاعاجۋ كورمەي، جاسقانباي، الىپ ەلدى ارشىندى قاداممەن العا باستاعان كوشباسشى، تۇڭعىش قازاق پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلى نازاربايەۆتى ۇلىقتاپ ٴبىرىنشى جەلتوقسان پرەزيدەنت كۇنى بولىپ بەلگىلەندى. ٴار نارسەنىڭ ٴوز ۋاقىتى بار دەسەك مىنە سول كۇن دە كەلىپ جەتتى. شيرەك عاسىر بويى ەل باسقارىپ كەلە جاتقان الەمدەگى ەڭ كورنەكتى مەملەكەت جانە ساياسي قايراتكەر، جۇزدەگەن جىلدىق تاريحى بار كارى قۇرلىق ەۋروپا، قىتاي، امەريكا سياقتى اتاعىنان ات ۇركەتىن ەلدەردىڭ ٴوزى ساناساتىن، پىكىرىنە قۇلاق اساتىن پرەزيدەنت تۋرالى قانداي دا ٴبىر پىكىر ايتۋ قاراپايىم قالامگەر ٴۇشىن وڭاي ٴىس ەمەس. دەگەنمەن ٴار پەندەدەگىدەي پاتشا كوڭىلىم ول كىسىنى ٴوزىمنىڭ ەڭ ٴبىر جاقىنىمداي جاقسى كورىپ، ٴبىلىپ، تانىپ جۇرگەن ارالاس- قۇرالاس ادامداي سەزىنەدى. فيلوسوفتار «ادامداعى ەڭ ٴبىر قۇدىرەتتى قاسيەت ادامشىلىق جانە قانداي دا جاعدايدا ادام بولىپ قالۋ – ۇلكەن ەرلىك» دەيدى ەكەن. ال جوعارىدا ايتقانداي جەرىنىڭ وزىنە توعىز فرانسيا سىيىپ كەتەتىن الىپ ەلدى باسقارىپ وتىرعاگن ادامنىڭ بويىنداعى قاراپايىمدىلىق، وتانسۇيگىشتىك قاسيەتتەر كىمدى دە بولسا «مەن نازاربايەۆتى جاقسى بىلەمىن، نۇرسۇلتان مەنىڭ دوسىم» دەگەن شىن جۇرەكتەن شىققان اقجارىلقاپ ويدى ەركىن ايتقىزاتىنى اقيقات. ونىڭ ۇستىنە تاڭداعان ومىرلىك ماماندىعىم دا وسىعان مۇمكىندىك بەردى. جۋرناليستىك تاپسىرمالاردى ورىنداۋ بارىسىندا ٴۇش رەت نۇرسۇلان ٴابىش ۇلىن جاقىننان كورىپ، تىلدەسىپ، سۋرەتكە ٴتۇسۋدىڭ جانە كەيىنىرەك ول كىسىنىڭ دوستارىمەن اڭگىمەلەسۋدىڭ ٴساتى ٴتۇستى. 1990 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى كەڭەسىنىڭ ٴبىرىنشى سەسسياسى ٴساۋىر ايىنىڭ اياعىندا الماتى قالاسىنداعى ۇكىمەت ۇيىندە وتكەن ەدى. بۇل 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنان كەيىن قازاقتىڭ رۋحى كوتەرىلىپ ەركىندىك، تاۋەلسىزدىك، بوستاندىق تۋرالى ەمەن- جارقىن اشىق اڭگىملەر ايتىلا باستاعان كەز.

دەموكراتيا بەلەڭ الىپ جەرگىلىكتىدەن باستاپ جوعارعى كەڭەسكە دەيىن دەپۋتاتتاردىڭ بالامالى تۇردە سايلانۋى ىسكە اسقان-دى. تۇڭعىش رەت قاراپايىم حالىق ٴوزىنىڭ وي-پىكىرىن، كوز- قاراسىن اشىق ايتىپ جۇرتتىڭ ٴسوزىن سويلەيتىن ادامدارعا داۋىس بەرىپ، ەركىندىكتىڭ ٴتاتتى ٴدامىن تاتىپ ۇلگەرگەن، دەموكراتيا ۇشقىنى قالامگەرلەردىڭ دە قولىن ۇزارتتى. تۇڭعىش رەت جوعارعى كەڭەستىڭ سەسسياسىنا ٴاربىر وبلىستىق گازەتتەن ٴبىر-بىر جۋرناليست قاتىساتىنى تۋرالى حابار كەلدى. بۇل باقىتقا سول كەزدە وبلىستىق «جەزقازعان تۋى» گازەتىندە سوۆەت قۇرىلىسى ٴبولىمى باستىعى بولىپ جۇرگەن مەن يە بولعان ەدىم. ەل استاناسىنداعى بۇل جيىن ەكى كۇنگە سوزىلدى. بارلىق ماتەريالداردى تەلەفونمەن رەداكسياعا جەتكىزىپ تۇردىق. وسى سەسسيانىڭ ەڭ تاريحي ماڭىزى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قر- نىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانۋى ەدى. ٴار وبلىستان حالىقتىڭ اماناتىن ارقالاپ كەلگەن قالاۋلىلار قازاقستىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىن سايلاۋ مارتەبەسىنە يە بولدى. ن.نازاربايەۆ انت قابىلدادى. بۇل ٴبىر اسا ماڭىزدى تاريحي وقيعا ەدى. سەسسيا سوڭىندا ٴار وبلىستان كەلگەن دەپۋتاتتار قازاقتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمەن سۋرەتكە ٴتۇسىپ جاتتى. سوندا مەن ۇيالىپ شەتتەپ تۇرعان ەدىم فيلارەتوۆا دەگەن كىسى جەزقازعان كەن- مەتاللۋرگيا كومبيناتىنىڭ ديرەكتورى ۋرۋموۆتى بالامالى سايلاۋدا جەڭىپ شىعىپ، كوپشىلىكتىڭ قولداۋىمەن جوعارعى كەڭەسكە دەپۋتات بولعان اسا باتىل ٴمۇعالىم ەدى. سول «تۇڭعىش پرەزيدەنتپەن سۋرەتكە تۇسەيىك» دەپ ەرتىپ بارىپ ٴبىر شەتكە تۇرا بەرگەنىمدە نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلى ماعان قاراپ «مىنا جەرگە تايانىڭىز» دەپ مەنى ٴدال الدىنا تۇرعىزىپ قويدى، قىسىلىپ ٴبىر ساتى تومەن تۇردىم، مىنە سول سۋرەت ٴبىزدىڭ وتباسىلىق البومىمىزداعى ەڭ ٴقادىرلى ەسكەرتكىش رەتىندە ساقتالىپ كەلەدى. كەيىنگى جىلدارى ەلباسىمىزدىڭ قازاقستان شويىنىنىڭ 40 جىلدىعى، ماگنيتكانىڭ 50 جىلدىعى مەرەيتويلارىنا قاتىسۋ ٴۇشىن تەمىرتاۋعا ارنايى كەلىپ، ٴوزى 19 جىل ەڭبەك ەتكەن، تەمىردىڭ وت-جالىنىندا شىڭدالىپ شيراعان ۇلكەن ومىرگە قادام باسقان قالادا بولعان كەزدەرىن گازەتكە جازدىق. سونداي ٴبىر ەستە قالارلىق سالتانات 2008 جىلى وتكەن ەدى، وعان پرەزيدەنتتىڭ كوپتەگەن دوستارى جينالدى جان-جاقتان. قالالىق «تەمىرتاۋ» گازەتىندە جۇمىس ىستەپ جۇرگەم- ٴدى، جۋرناليستىك تاپسىرمامەن سولاردىڭ بىرازىمەن اڭگىمەلەستىك. سوندا ٴبارىنىڭ دە ايتاتىنى وسىنداي ۇلكەن قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن، الەمدىك دەڭگەيدە تانىلعان باسشىنىڭ باۋىرمالدىعى، دوستارىن ۇمىتپايتىندىعى جانە قاراپايىمدىلىعى.

– ٴبىز 1958 جىلى ماگنيتكاعا قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن ونسەگىزدەگى ورىمدەي جاستار ەدىك، مەتاللۋرگ ماماندىعىن يگەرۋگە ۋكراينانىڭ دنەپرودزەرجينسك قالاسىنا جول ٴتۇستى. ٴبىزدىڭ توبىمىزدى وزىمىزبەن قاتارلاس نۇرسۇلتان باسقاردى، ستاروستا بولا ٴجۇرىپ ٴارقايسىمىزعا اعامىزداي قامقور، جاناشىر بولدى. ٴبىز دوسىمىزعا بارلىق تۇرمىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ جاي-كۇيىن سەنىپ العانىمىز سونداي ەكى جىل وقۋدى ٴبىتىرىپ قاراعاندىعا كەلگەندە دە تەمىرتاۋعا جەتكىزگەن، جاتاقحاناعا ورنالاستىرعان، اقشامىز تاۋسىلعاندا 50 سومنان جالاقى جازدىرىپ بەرۋگە دەيىن جۇگىرگەن وسى سۇلتان، – دەپ ەسكە الادى ولار. – ٴبىر توپتا وقىعان دوستار ٴاربىر 5 جىل سايىن كەزدەسۋدى داستۇرگە اينالدىرعان ەدىك. بىردە سول باسقاسۋعا شىمكەنتتىڭ الىستاۋ اۋىلىندا تۇراتىن راحىمجان مىرزاحمەتوۆ كەلە الماي قالدى. سوندا نۇرەكەڭ: «راحىمجاننىڭ جاعدايىن ٴبىل، حابارلاس كەلەسى كەزدەسۋگە مىندەتتى تۇردە كەلۋىنە جاردەمدەس» دەپ ماعان تاپسىردى. ارينە مەن بۇل مىندەتتى مۇلتىكسىز ورىندادىم. سوندا ىشتەي شىركىن نۇرسۇلتاننىڭ دوسقا دەگەن كوڭىلى قانداي كىرشىكسىز ادال، ادام بالاسىنىڭ ٴبارى ٴبىرىن-بىرى وسىلاي ىزدەپ، قامقورلىق جاساسا دەپ تەرەڭ ويلاندىم، – دەيدى كۋرستاس دوستاردىڭ ٴبىرى التاي ٴسالىموۆ. انا ٴبىر جىلدارى سارىاعاشتا تاسقىن بولىپ سۋ الىپ كەتكەندە ارالاپ ٴوز كوزىمەن كورىپ، ەلدى تىنىشتاندىرىپ، كومەكتەسىپ، سوڭىنان ۇلكەن جيىن بولعاندا قاتار وتىرىپ اڭگىمەلەسكە ەدىك. – مەن ايتەۋىر مىنا كورشىلەردەگىدەي حالقىمنىڭ كۇنكورىس ىزدەپ قاڭعىپ كەتپەگەنىنە قۋانامىن، بارلىق قيىنشىلىق ارتتا قالدى، الدا تەك جاقسى كۇندەر، ال قازىرگىدەي تابيعاتتىڭ قىتىمىر مىنەزىنە كوپ بولىپ قارسى تۇرا الامىز، – دەپ جۇباتتى ەلباسى جۇرتشىلىقتى دەپ ەسكە الادى تاعى ٴبىر دوسى پ. سپايەۆ. «مەنىڭ تاعدىرىم تەمىرتاۋدىڭ تاعدىرىمەن، ونىڭ ادامدارىنىڭ ومىرىمەن ۇشتاس» دەپ ەلباسى ٴوزى ايتقانداي ۇزەڭگىلەستەرىنىڭ قاي-قايسىسىمەن سويلەسسەك تە نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلىنىڭ قاراپايىمدىلىعىن، دوستارىن ەشقاشان ەستەن شىعارمايتىنىن تىلگە تيەك ەتەدى. انا ٴبىر جىلى ينستيتۋتتا بىرگە وقىپ، كەيىن كومبيناتتا قاتار قىزمەت ەتكەن قىزمەتتەسى ۆيكتور نيكونوۆتىڭ تۋعان كۇنىن قۇتتىقتاپ بارعان ەدىك. سوندا ول كىسى: «ٴبىر تاڭ قالاتىنىم نۇرسۇلتان ٴابىش ۇلى كەزدەسكەن سايىن ٴبىزدىڭ زايىبىمىزدى، بالا-شاعامىزدى اتتارىن اتاپ حال جاعدايىن سۇرايدى، ازىلدەپ كوڭىلىمىزدى كوتەرەدى، «سەندەر قارتايىپ قالدىڭدار ما، مەن ٴالى جۇمىس ىستەيمىن، كانە سەندەر دە ەرىڭدەر سوڭىمنان» دەپ شابىتتاندىرادى، مەن سوندايدا كادىمگىدەي ەلجىرەپ، وسىنداي ادامنان اينالىپ كەتسە بولماي ما دەپ سۇيسىنەمىن» دەگەن ەدى شىن جۇرەكتەن تولقىپ تۇرىپ.

ال دنەپرودزەرجينسكدەگى توپتا بىرگە وقىعان مارات اقماتايەۆ دەگەن ازامات: «60 قازاقتىڭ ىشىندە ٴبىر قىرعىزدىڭ بولۋى نۇرسۇلتاننىڭ ىقپالى، ٴبىزدىڭ اكەلەرىمىز الاتاۋدىڭ ەتەگىندە قاتار قونىستانعان، ٴابىش اقساقال جىلقى، ال مەنىڭ اكەم قوي باققان ەكەن، مەنىڭ نۇرسۇلتاننان ٴسال ۇلكەندىگىم بار، ٴبىر يتجەيدەنى بۇرىن توزدىردىم. ٴبىراق ول كىسى ىلعي ۇلكەن ادامداي ماڭايىنداعىنى العا جەتەلەپ جۇرەدى عوي، مەن دە ونىڭ ايتۋىمەن الدىمەن تەمىرتاۋعا، كەيىن ۋكرايناعا بارىپ مەتاللۋرگيانى يگەردىم. بۇل جىلدار مەنىڭ ومىرىمە ۇلكەن ساباق بولدى. ٴقازىر تۋعان جەرىمدە ەڭبەك ەتەمىن. ٴوزىم قىرعىز بولسام دا نۇرسۇلتان دوسىمدى قۇرمەتتەگەندىكتەن بالا-شاعاممەن قازاقستانعا قىزمەت جاساۋدامىن» دەپ ەسكە الادى. سەلەۋلى قىرلار جۋساندى، كوشىمدى كورىپ بۋساندى. قۇدايىم قۋات بەرسە ەكەن جۇرتىمنىڭ جوعىن قۋسام، – ٴبىر دەپ جازعان ەكەن سەگىز قىرلى، ٴبىر سىرلى ەلباسى «استانا بۇگىن شۋاقتى» دەگەن جىرىندا. بۇل تەك ولەڭ عانا ەمەس ەلباسىنىڭ اسقاق ارمانى، اسىل مۇراتى، قازاق حالقىنىڭ باقىتى ٴۇشىن جاراتىلعان بۇكىل عۇمىرىن ەلگە قىزمەت ەتۋگە ارناپ كەلە جاتقان ۇلت كوشباسشىسى ٴار ادامنىڭ جۇرەگىنەن جىلى ورىن العان ۇلى تۇلعا، ويتكەنى ول جۇرتشىلىقتىڭ سۇيىكتىسى جالپاق ەلگە جاققان ازامات. تاعى ٴبىر ولەڭ جولىندا: ويلانارىم ەلگە بەرگەن انتىم بار، سول ٴۇشىن دە شىبىن جانىم شارق ۇرار، – دەيدى تۇڭعىش پرەزيدەنت. ٴيا ول مىڭ ٴولىپ، مىڭ تىرىلگەن قازاقتى الەم ساحناسىنا شىعارىپ جارىق جۇلدىزداي نۇرلاندىرعان كوشباسشى، تۇڭعىش ەلباسىمىز 25 جىل بويى ەلگە بەرگەن انتىنا ادالدىق تانىتقان اردا ازامات، ونىڭ جان جۇرەگىن جارىپ شىققان جىرلارىنىڭ وزىنەن بۇكىل بولمىسىن كورەمىز. تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى قۇتتى بولسىن حالايىق!

سەرىكگۇل التايبايەۆا


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي