BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

اتا زاڭ - ەلدىگىمىزدىڭ ەڭسەسى

بيىل قولدانىستاعى اتا زاڭنىڭ قابىلادانعانىنا 21 جىل تولادى. كونستيتۋسيا ٴ-اربىر ەلدىڭ زاڭدارىنىڭ كوشباسشىسى، نەگىزگى زاڭى. ٴبىزدىڭ مەملەكەتىمىز دە تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ٴوزىنىڭ باستى زاڭىن قابىلداپ، ەگەمەندىگىن الەمگە پاش ەتتى. تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ تۇڭعىش اتا زاڭى 1993 جىلى 28 قاڭتاردا قابىلداندى. اراعا ەكى جىل سا- لىپ 1995 جىلدىڭ 30 تامىزىندا ەلىمىزدىڭ جاڭا كونستيتۋسياسى قولدانىسقا ەندى. اتا زاڭىمىزدىڭ ٴبىرىنشى بابىندا: «قازاقستان رەسپبۋليكاسى ٴوزىن دەموكراتيالىق، زايىرلى، قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە ورنىقتىرادى. ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى-ادام جانە ادام ٴومىرى، قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى» دەلىنگەن. كونستيتۋسيامىزدىڭ ٴار بابىندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا كەپىلدىك بەرەدى. ەلىمىزدىڭ ٴاربىر ازاماتى ٴوز بوستاندىقتارى مەن قۇقىقتارىن سوت ارقىلى قورعاۋعا قۇقىلى زاڭ مەن سوت الدىندا ٴبارى تەڭ. اركىم ٴوزىنىڭ جەكە باسى بوستاندىعىنا قۇقىعى بار. ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىنە، جەكە ومىرىنە، تۇرعىن ۇيىنە قول سۇعىلمايدى. اركىمنىڭ ار-وجدان بوستاندىعى قورعالادى. مەنشىككە، ونىڭ ىشىندە مۇراگەرلىك قۇقىعىنا زاڭمەن كەپىلدىك بەرىلەدى. باس زاڭىمىزدا «ازاماتتاردىڭ تىكەلەي نەمەسە ٴوز وكىلدەرى ارقىلى مەملەكەت ٴىسىن باسقارۋعا قۇقىعى بار» دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. وسى جەردە تىلگە تيەك ەتەرلىك جايت، ەلىمىزدىڭ اتا زاڭى الەمدەگى ەڭ جاس كونستيتۋسيالاردىڭ ٴبىرى بولىپ سانالادى. سونىڭ دالەلى دەسەك تە بولار، بۇگىندە بۇكىل مەملەكەتتىك قۇرىلىمدى ايعاقتايتىن، ەلدىكتىڭ باستاۋى بولىپ تابىلاتىن قۇجات 21 جاسقا تولعالى وتىر. ارينە، تاريح اۋقىمىمەن ايتقاندا، بۇل ازعانتاي عانا مەرزىم. دەسە دە، وسىنداي الماعايىپ زاماندا قازاقستاننىڭ كونستيتۋسياسى ۋاقىتتىڭ سىنىنان سۇرىنبەي ٴوتتى، ٴوزىنىڭ زامان تالابىنا لايىقتىعىن جان-جاقتى دالەلدەدى. كونستيتۋسيا–قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋداعى، مەملەكەتتىك بيلىك پەن باسقارۋدى جۇيەلەۋدەگى، ٴتۇرلى سالاداعى تۇبەگەيلى رەفورمالاردى ورىنداۋداعى، دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى دامىتىپ، الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋدى جۇزەگە اسىرۋداعى نىق قادامدارىنىڭ بەرىك تۇعىرناماسى. اتا زاڭنىڭ پرينسيپتەرى مەن ۇستانىمدارىنا سايكەس، قول جەتكىزىلگەن تابى- ستار مەن بولاشاق ماقساتتار، اسىرەسە، ەلباسى ۇسىنعان 5 ينستيتۋسيانالدى رەفورماسى مەن سول رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدا «100 ناقتى قادام – ۇلت جوسپارىنىڭ» جاسالۋىنىڭ ماڭىزى زور.

ەلباسىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» جولىنداعى ستراتەگيالىق تاپسىرمالارىن ساپالى زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا اتقارىلۋى ٴتيىس جۇمىستاردى ەل بولىپ جۇزەگە اسىرۋىمىز قاجەت. كونستيتۋسيانىڭ قابىلدانۋىمەن قاتار ەلىمىزدە ٴبىرتۇتاس سوت جۇيەسى قۇرىلىپ، سۋديالاردىڭ تاۋەلسىزدىگى زاڭدى تۇردە قامتاماسىز ەتىلدى. كون- ستيتۋسيا پرينسيپتەرى نەگىزىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سوت جۇيەسى جانە سۋديالاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋسيالىق زاڭ قابىلدانىپ، سۋديالاردىڭ تاۋەلسىزدىگى العاشقى ورىنعا قويىلدى. قازاقستانداعى قۇقىقتىق جۇيەنىڭ قالىپتاسۋى ەلىمىزدە قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋ ماقساتىمەن ۇشتاستىرىلۋدا. كونستيتۋسيا ەلىمىزدەگى ٴاربىر ادامنىڭ قۇقىعى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋعا كەپىلدىك بەرسە، سوت بيلىگى كونستيتۋ- سيادان باستاپ بارلىق زاڭ اكتىلەرىنىڭ بۇزىلماۋىنا جانە بۇلجىتپاي ورىن- دالۋىنا جول اشادى. سوت جۇيەسىنىڭ ٴدال قازىرگى ۋاقىتتاعى جەتكەن باستى بيىگى –حالىقتىڭ سوتقا دەگەن سەنىمىنىڭ ارتۋى. سوندىقتان، سوت جۇيەسىنىڭ ودان ٴارى جەتىلدىرۋدەگى باسىم باعىتتارىنىڭ ٴبىرى- سوتتىڭ اشىقتىعى، جاريالىلىعى بولىپ قالا بەرمەك. ٴبىزدىڭ مىندەت - كونستيتۋسياعا اسا ۇقىپتىلىقپەن قاراپ، ەلىمىزدى، تاريحى- مىزدى، جەتىستىكتەرىمىزدى قالاي قۇرمەتتەسەك، ونى دا سولاي قۇرمەتتەۋ. كون- ستيتۋسيانى سىيلاي بىلمەسەك، ونىڭ تالاپتارىن مۇلتىكسىز ورىنداي الماساق، وندا قوعامدىق كەلىسىمگە، تارتىپكە، بەيبىتشىلىككە جانە تىنىشتىققا جەتۋ مۇمكىن ەمەس. ولاي بولماعاندا وتاننىڭ ىرىس-بەرەكەلى بولاشاعى تۋرا- لى ايتۋدىڭ قاجەتى جوق. قاشاندا كونستيتۋسيا - ٴبىزدىڭ تىرەگىمىز، قادىرلەپ -قاستەرلەيتىن اسىل قۇندىلىقتارىمىزدىڭ ٴبىرى.

اجارگۇل ٴشامشىنۇروۆا، ايىرتاۋ اۋداندىق سوتىنىڭ ٴتورايىمى


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي