BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

«كەلەسى جىلى ٴبارى ماقتا ەگەتىن شىعار». ماقتارال ديقاندارىنىڭ ٴبىر كۇنى

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى، ماقتارال اۋدانىندا ٴقازىر ماقتا تەرۋ ناۋقانىنىڭ قىزعان شاعى. ديقاندار بيىل ماقتا باعاسىنىڭ كوتەرىلۋى اجەپتاۋىر كومەك بولعانىن ايتادى. baq.kz اقپارات اگەنتتىگىنىڭ وڭىردەگى ٴتىلشىسى ەگىس القابىندا بولىپ، ديقاندارمەن اڭگىمەلەسكەن ەدى.

تاڭەرتەڭگىلىك ۋاقىتتا وبلىس ورتالىعى شىمكەنتتەن شىعىپ، دىتتەگەن جەرىمىزگە ٴتۇس اۋا جەتتىك. ماقتا شارۋاشىلىعىن كاسىپ ەتكەن مامان تابۋ ٴبىز ٴۇشىن قيىندىق تۋعىزبادى. ٴوزىمىز الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى جاقسى تانيتىن، سول اۋىلدىڭ تۇرعىنى مىقتىبەك ورازتاي ۇلى ٴوتىنىشىمىزدى ورىنداۋعا بىردەن كەلىستى. اۋدان ورتالىعىنان كۇتىپ الىپ، اتامەكەن اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى جەڭىس اۋىلىنداعى ماقتا القابىنا الىپ باردى. شالعايدا جاتقان اۋىل تۇرعىندارى قىزۋ جۇمىسقا كىرىسىپ كەتكەن. بارلىعىنىڭ ماقساتى ٴبىر – پىسىپ-جەتىلگەن ٴونىمدى جاۋىن جاۋماي تۇرىپ جيناپ الۋ.

ديقان پولات كالەنوۆ ەلىمىز ەگەمەندىك الىپ، سوۆحوز تاراعالى بەرى مەملەكەتتەن بولىنگەن جەردى ٴوزى يگەرىپ كەلەدى. سوڭعى 20 جىلدان بەرى ماقتا ەگۋدى كاسىپ ەتكەن ول كەڭەس وكىمەتى كەزىندە دە بۇل ىسپەن اينالىسقان. ول كەزدە مەملەكەت بەرگەن جوسپاردى جالاقىعا ورىنداسا، جەردى ٴوزى يگەرە باستاعالى جاعداي وڭالا باستاعانىن ايتادى. ەڭبەك ەتكەن ادام اش بولمايدى دەيدى ول.

ديقاندار ەگىس القابىن قاراشا ايىندا دايىنداي باستايدى. جەردى جىرتىپ، مينەرالدى تىڭايتقىشتار سەبەدى. ونى ارنايى تەحنيكا جاسايدى، تەحنيكاسى جوقتار اقىعا ىستەتەدى. ٴبىر گەكتار جەردى قوپسىتىپ، جىرتۋ جۇمىستارى ٴۇش مىڭ تەڭگە تۇرادى. بۇل جۇمىستار ٴساۋىر ايىنا دەيىن ەكى رەت جۇرگىزىلەدى. سودان سوڭ ٴشيتتى ماقتا تۇقىمى سەبىلەدى. ونى ارنايى زاۋىتتان اكەلەدى. ديقان پولات كالەنوۆتىڭ مەنشىگىندەگى 2،5 گەكتار جەرگە 50-60 كەلىدەي تۇقىم كەتەدى. ون كۇن وتكەن سوڭ ەگىلگەن تۇقىمنىڭ شىبىقتارى پايدا بولىپ، قاتار تۇزىلەدى. قىرىق كۇننەن كەيىن كۋلتيۆاتور كومەگىمەن جەردى قوپارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ارادا الپىس كۇن وتكەندە ماقتا سۋعارىلادى. سوسىن تاعى ٴبىر قوپارىلىپ، ٴبىر ايدان كەيىن ەكىنشى رەت سۋعارادى. سۋدى اسا قاجەت ەتپەيتىن ٴونىمنىڭ بۇل ٴتۇرى بەس ايدان سوڭ تەرىلە باستايدى.

جۋىردا عانا دۇنيەگە بەسىنشى پەرزەنتى كەلگەن ديقان بۇگىندە تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن ماقتا القابىنىڭ باسى-قاسىندا ٴجۇر. تاڭعى ساعات جەتىدەن باستاپ تەرىمشىلەردى ۇيدى-ۇيىنەن جيناپ، القاپقا الىپ كەلەدى، ولاردىڭ تەرگەن ماقتاسىن سالماعىن ولشەپ، جازىپ وتىرادى. اراسىندا ماقتا وتكىزۋ بەكەتىنە بارىپ، ٴونىمىن وتكىزىپ تە كەلەدى. تەرىمشىلەردىڭ ٴبىر مەزگىل اس-اۋقاتىن جەتكىزىپ، كەشكى ساعات جەتىلەردە ولاردى ۇيلەرىنە اپارىپ سالادى.

«مەنىڭ جەرىم اسا كوپ ەمەس، سول سەبەپتى ٴونىمدى قولمەن جيناپ الامىن. نەگىزى كومباينمەن ٴونىم جيناۋ ٴتيىمدى. باعاسى دا ارزانعا تۇسەدى، ۋاقىتتى دا ۇنەمدەيسىڭ. تەك اۋىلدا كومباين تاپشى. كەزەككە تۇرۋعا تۋرا كەلەدى. سوندىقتان تەرىمشى جالدايمىز. ايتەۋىر اعايىن-تۋىس، قۇدا-جەكجاتتارىمنىڭ ارقاسىندا تەرىمشى جاعىنان قينالىپ جاتقانىم جوق»، - دەيدى.

ديقان ناۋقاننىڭ قىزعان ۋاقىتىندا ماقتا وتكىزۋ بەكەتىندە كەزەك كوپ بولاتىنىن ايتادى.

پولات كالەنوۆتىڭ مەكتەپ جاسىنداعى بالالارى دەمالىس كۇندەرى جانە ساباقتان بوس كەزدەردە اكەلەرىنە كومەكتەسەدى. ٴبىراق ديقان بالالارىن ساباقتان قالدىرماۋعا تىرىسادى.

تەرىمشى ەرلان جوشىبەكتىڭ جاسى 21-دە. شىمكەنتتەگى مەديسينالىق كوللەدجدەردىڭ بىرىندە ٴبىلىم العان ول قالادا جۇمىس تابىلماعان سوڭ اۋىلعا كەلىپ، ەگىن القابىندا ٴناپاقا تاۋىپ ٴجۇر. ٴوز جانۇياسى دا ماقتا شارۋاشىلىعىن كاسىپ ەتەدى. ٴبىراق ازىرگە ول ٴونىم پىسىپ-جەتىلە قويماعاندىقتان ەرلان قوسىمشا تابىس تابۋدىڭ قامىنا كىرىسكەن.

«تۇراقتى جۇمىس بولسا، كىرەمىن عوي. قالادا جۇمىس تابىلماعان سوڭ اۋىلعا قايتتىم. بار ويىم وتباسىما كومەكتەسۋ. ٴقازىر ماقتا تەرۋ ناۋقانى بولعاندىقتان جۇمىس قىزىپ تۇر. ال كوكتەم مەن جاز كەزىندە ەگىن شارۋاشىلىعىنداعى باسقا دا جۇمىستاردى جاسايمىن. اۋىلدا مەن سەكىلدى جاستار بارشىلىق. قالادا جۇمىس ىستەيتىندەرى دە كوپ. اۋىلدا قالىپ، ماقتا تەرۋىڭ قاجەت دەپ ەشكىمدى ماجبۇرلەمەيدى»، - دەدى تەرىمشى.

بىلتىر تەرىمشى تەرگەن ماقتانىڭ ٴار كەلىسىنە 20-25 تەڭگە تولەنسە، بيىل ەڭبەكاقى 25-30 تەڭگە. ٴبىر القاپتان ەكى رەت ٴونىم الۋعا بولاتىندىقتان ەكىنشى كەزەڭدە ماقتا تەرۋ اقىسى دا قىمباتتايدى. مۇنى ديقاندار ٴونىم كولەمىنىڭ ازايىپ، سۇرانىستىڭ ارتۋىمەن بايلانىستىردى.

تەرىمشى سالتانات كەندەبايقىزى - ايمەشوۆتەردىڭ اۋلەتىنىڭ ورتانشى كەلىنى. قارا شاڭىراقتا قالعان ول ەنەسى ۇلبولسىن اجەيگە كەنجە ۇلىن تاستاپ، ٴوزى القاپقا شىعادى. قىزۋ تىرشىلىككە ۇيرەنىپ قالعان وعان ەنەسى كەيدە سول تەرىمگە شىقپاي-اق قويشى دەيدى ەكەن. ال سالتانات قۇر جاتقانشا، قوسىمشا تابىس تابۋدى دۇرىس كورەدى. جىلىنا ٴبىر مەزگىل تەرىمشى قىزمەتىن اتقارۋ ەشقانداي قيىن ەمەس دەيدى ول.

سالتاناتتىڭ ەنەسى ۇلبولسىن اجەي دە وسى اۋداننىڭ تۋماسى. جاس كەزىنەن ەلۋ بەس جاسقا دەيىن ماقتا القابىندا ەڭبەك ەتكەن ول كىسىنى اڭگىمەگە تارتىپ، اۋىلدىڭ تىنىسى تۋرالى از-كەم سۇراپ بىلدىك.

«جولداسىم ەكەۋمىز اللانىڭ بەرگەن بەس قىزى مەن ٴۇش ۇلىن تاربيەلەپ وسىردىك. شۇكىر، بارلىعى ٴبىر-بىر ٴۇي بولىپ وتىر. وتىز بەس نەمەرەم بار. ٴۇش ۇلىم دا ماقتا شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. بۇرىندارى قول تەرەتىن، ٴقازىر كومباين مەن تراكتور العالى جاقسى بولىپ قالدى. شاماڭ جەتسە، تەحنيكا دەگەن كوپ قوي ٴقازىر. ۋاقىتىڭدى ۇنەمدەيسىڭ. ورتانشى كەلىنىم اۋىلداعى وزگە ديقانننىڭ القابىندا ماقتا تەرىپ ٴجۇر. ماقتا تەرۋ نەگىزى دەنساۋلىققا پايدالى. قيمىل-قوزعالىستا جۇرگەن ادامدا اۋرۋ-سىرقات از بولادى. شۇكىر، سونىڭ ارقاسىندا عوي، ٴقازىر جولداسىم ەكەۋمىز شاۋىپ ٴجۇرمىز (كۇلىپ)»، - دەدى 62 جاستاعى ۇلبولسىن اپا.

ماقتا القابىنا بارعان سوڭ كومباينمەن تەرۋ جۇمىسىنا دا كۋا بولدىق. تەحنيكا اپ-ساتتە جۇمىستى اتقارعانىمەن كەيدە بۇزىلىپ، ۋاقىت جوعالتاتىن كەزدەر دە بولادى. ونداي ساتتە اۋىل ادامدارى بىر-بىرىنە كومەككە كەلەدى. جابىلىپ ٴجۇرىپ، تەحنيكانى جوندەۋگە كىرىسەدى.

ۇلبولسىن اجەيدىڭ ۇلكەن ۇلى مىقتىبەك ورازتاي ۇلى ماقتا شارۋاشىلىعىن كاسىپ ەتكەن سوڭ قاجەتتى تەحنيكانىڭ بارلىعىن تۇگەندەپ العانىن ايتتى.

«وتباسىدا ۇلدان ۇشەۋمىز. ۇشەۋىمىز دە اۋىلدا قالدىق، وسى كاسىپتى يگەردىك. تەحنيكا وزىمىزدەن بولعان سوڭ ماقتا ٴوسىرۋ، ونى ٴپىسىرۋ ونشالىق قيىن ەمەس، شىعىن از بولادى. شالقىپ بايىپ كەتپەسەك تە، كوشتەن قالىپ جاتقان جوقپىز. ماقتا ٴوسىرىپ تە جۇرت قاتارلى تىرلىك كەشۋگە بولاتىنىنا كوزىمىز الدەقاشان جەتكەن. بۇرىندارى قاۋىن، پياز، قاربىز ەككەنبىز، ٴبىراق نەگىزگى كاسىبىمىز وسى ماقتا شارۋاشىلىعى. ماقتا ارزانداپ، كەلىسىن 16-اق تەڭگەدەن وتكىزگەن جىلدار دا بولدى. ايتسە دە بۇل شارۋانى تاستامادىق. بيىل جيىرما جىل بولدى. بۇل كاسىپتىڭ ٴبىر ارتىقشىلىعى، شىعىنى از، بانكروت بولام دەپ قورىقپايسىڭ. ارزانعا بولسا دا وتكىزىپ، ەڭبەگىڭدى اقتايسىڭ» دەدى ديقان مىقتىبەك ورازتاي ۇلى.

بۇل اۋىلدا سوڭعى بەس جىلدا ماقتانى كاسىپ ەتكەندەر ازايعانىمەن، بىلتىر باعا 160 تەڭگەگە جەتكەندە ديقانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى ماقتا ەگۋدى قولعا الىپتى.

تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا، باسقا جاققا كەتكەندەر بىرتىندەپ اۋىلعا ورالىپ جاتىر ەكەن. بۇگىندە ديقاندار قابىلداۋ بەكەتىندە ماقتانىڭ كەلىسىن 170 تەڭگەدەن وتكىزىپ جاتىر، بۇل بىلتىرعىعا قاراعاندا ون تەڭگەگە جوعارى. باعانىڭ جىل سايىن وسكەنىنە قۋانعان تۇرعىندار كەلەر جىلدان باستاپ اۋىلداعىلاردىڭ بارلىعى جاپپاي ماقتا ەگۋدى قولعا الاتىن شىعار دەپ بولجايدى.

ديقاندار ەككەن ماقتا ٴونىمىنىڭ ٴار گەكتارىنا مەملەكەتتەن 12 مىڭ تەڭگە سۋبسيديا الادى. ال الىنعان ٴونىمنىڭ ٴار تونناسىنا تاعى 6 مىڭ تەڭگە بەرىلەدى. ماسەلەن، پولات كالەنوۆ 2،6 گەكتار جەرىنەن 8 توننا ٴونىم الامىن دەپ جوسپارلاپ وتىر. ماقتا قابىلداۋ بەكەتىندە بۇل ٴونىم ٴبىر ملن تەڭگەگە باعالانادى. ونىڭ 400 مىڭ تەڭگەسى كەتكەن شىعىن (جەر جىرتۋ، قوپارۋ جۇمىستارى، ماقتا تۇقىمىن الۋ، تەرىمشى قىزمەتى) بولسا، قالعانى تازا تابىس ەكەن. ماقتارالدىق ديقاندار بيىل باعا دا كوتەرىلدى، اۋا رايى دا قولايلى بولدى دەيدى. سونىڭ ارقاسىندا مول ٴونىم الامىز، تابىسىمىز جاقسى بولادى دەپ ۇمىتتەنەدى.

فوتو: اۆتور


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي