BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ٴۇش تۋدى قۇرمەت تۇتاتىن قىز

 

 استانا. 13 ماۋسىم. baq.kz – بىلتىر تۇركيانىڭ رەشاديا قالاسىندا وتكەن تۇركىتىلدەس اقىنداردىڭ پوەزيا مەرەكەسىنە قاتىستىم. كەنەت ٴبىر قىزىق جاعدايعا كەزىكتىم. اقىنداردى ماراپاتتاۋ باستالعاندا قالا اكىمىنە ٴبىر تۇرىكتىڭ اقىن قىزى شاپان جاپقانى. كادىمگى شاپان. شاپان بولعاندا قانداي؟ ٴبىزدىڭ شاپاننان ەش ايىرماشىلىعى جوق شاپان ەدى. بۇل شاپان مەنى ويلانتىپ تاستادى.
 

 

 قازاق شاپانى

 
تەكەمەتكە باسىلاتىن بالا كەزىمىزدە تالاي كورگەن قوشقار ٴمۇيىز ويۋ سالىنعان بۇگىنگىنىڭ قازاقى شاپانى. ٴبىراق بۇل تۇرىك اقىنىنىڭ قولىندا قايدان ٴجۇر؟ وزبەكتىڭ شاپانى باسقا. تاتاردىڭ شاپانى باسقا. بۇل قازاقتىڭ شاپانى ەمەس پە؟ كادىمگى تويلاردا «بارتەر» ەسەبىندە جۇرەتىن كادەسىيلاردىڭ ٴبىرى. قوزىمە وتتاي باسىلعان قازاقى شاپاننىڭ مارتەبەسى مەن ٴۇشىن اسىپ كەتتى. سوندا قالاي؟ قازاقتىڭ ٴوزى جاي كۇندە مەنسىنە بەرمەيتىن شاپانى دا جات قولعا پاتەنتتەلىپ كەتپەسە نەعىلسىن دەگەن ويعا دا بەرىلدىم. اقىرىندا شىداماي شاپان جاپقان تۇرىكتىڭ اقىن قىزىنىڭ جانىنا جاقىنداپ باردىم دا: «بۇل شاپان ٴسىزدىڭ قولىڭىزعا قايدان ٴتۇسىپ ٴجۇر؟ ويۋىنان تانىپ تۇرمىن. بۇل - قازاقتىڭ شاپانى. قازاقستاندىق شاپان ەمەس پە» دەگەنىمدە، سەۆيل كۇلىپ: « ٴيا، بۇل - قازاق شاپانى» دەدى. مەن قازاقستاندا تۋدىم. قازاقستاننان تۇركياعا جۇمىسقا كەلەرىمدە شىمكەنتتىڭ بازارىنان ٴبىر چەمودان شاپان كوتەرىپ ساتىپ الىپ ەدىم. ەندى وسىنداي شارالارعا كەلگەندە قۇر قول جۇرمەيىن دەپ. بۇل شاپاندار جاقسى بولدى. مەنىڭ ارقامدا شاپان كيىپ، تۇرىكتەر دە ٴماز، سىي سىيلاپ مەن دە ٴماز» دەدى اعىنان جارىلىپ. «سەنىڭ قازاقتىعىڭ مەنەن دە اسىپ كەتتى-اۋ» دەپ مەن دە كۇلدىم. سودان ەكەۋمىز شاپاننىڭ ارقاسىندا تانىسىپ، اڭگىمەلەسىپ كەتكەن ەدىك.
 
 
سەۆيلدىڭ ايتقانى
 
ٴبىر احىسقا بار ەدى جانە بۇل احىسقادا «احىسقالىقتار» دەپ ايتىلعان ٴوز تۇرىكتەر ٴومىر سۇرگەن ەكەن. بۇل ٴوز تۇرىكتەر قاھارماندىعى ٴۇشىن، ەر تۇرىك بولعاندارى ٴۇشىن كەڭەس رەجيمىن قورقىتا باستاپتى، نازارعا كەلىپتى... 
1944 جىلدىڭ سۋىق ٴبىر قاراشا ايىندا گرۋزيا ايماعىنداعى احىسقا، ادىگۇن، ٴاسپيندجا، اھىلكالاك، بوگدانوۆكا اۋداندارىنىڭ 219 اۋىلدان 120 مىڭعا جۋىق ادام كۇناسىز، سەبەپسىز قازاقستان، قىرعىزستان، وزبەكستان جانە باسقا جەرلەرگە جەر اۋدارىلعان. مەنىڭ اتالارىم شىمكەنت وبلىسىنا جەر اۋدارىلعان ەكەن. كەلگەن جۇدەۋ ەلدى قازاقتار جاتسىنباي، كومەك قولىن سوزىپتى. 
اكەم اللاحۆەردي جەر اۋدارىلعان كەزدەگى كورگەن قيىنشىلىقتارىن قىستىڭ سۋىق ىزعارلى كۇندەرىندە جىلى ۇيدە، كىشكەنتاي ٴبىر بولمەدە بالالارىن قاسىنا جيناپ ەرتەگى سياقتى تۇسىندىرەتىن ەدى. اڭگىمەسىن بىتىرەر الدىندا مىنا ٴبىر شۋماق ولەڭدى ايتاتىن: 
«احىسقا گۇل ەدى كەتتى، 
ٴبىر حالىقتىڭ ٴتىلى ەدى كەتتى، 
سويلەڭدەر سۇلتان ماحمۇتقا 
ىستامبۇل كىلتى كەتتى»... 
ٴار ايتقان كەزدە كوزدەرى جاساۋرايتىن ەدى. مەن ۇيدەگى بالالاردىڭ كەنجەسى ەدىم. سەبەبىن سۇراعانىمدا: اكەم: «قىزىم، بۇل سىرلاردى وسكەندە تۇسىنەرسىڭ دەيتىن. وسىنداي ەرتەگى-اڭىزدار، ماقال-ماتەلدەردى ەستىگەن سايىن احىسقالىق تۇرىكتەردىڭ تاعدىر- تاريحىن تەرەڭ ۇعىنۋ ٴۇشىن ەرتەرەك ەرجەتسەم دەپ ويلايتىنمىن. 
اكەمنىڭ اڭگىمە ەتكەن احىسقا تاۋلارىن، وتتارىن، كولدەرىن، بۇلاقتارىن ٴبىر كورۋدى ارمانداپ، تۇسىمدە كورىپ ٴوستىم. ەسىمدى ٴبىلىپ، كىتاپقا دوس بولا باستاعان كەزدە اكەمنىڭ كوزدەرىنىڭ جاساۋراعان سەبەبىنىڭ نە ەكەنىن تۇسىنگەندەي بولدىم.
 
 
«تۇرىكسىز قالعان احىسقام»
 
بۇگىندە تۇركيانىڭ ارداحان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، اقىن سەۆيل پيريەۆا شىمكەنتتە تۋىپ، وسكەن ادام. باكۋ قالاسىنداعى ميرزا فاتالي احۋندوۆ اتىنداعى ورىس ٴتىلى جانە ادەبيەتى ينستيتۋتىن بىتىرگەن سوڭ، ٴازىربايجان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ا.باكىحانوۆ اتىنداعى تاريح ينستيتۋتىندا زەرتتەۋشى بولىپ قىزمەتىن باستايدى. «احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ الەۋمەتتىك- مادەني ٴومىرى» تاقىرىبىندا ديسسەرتاسيا قورعايدى. بۇدان سوڭ تۋعان توپىراعىنا قايتا ورالىپ، قوجا احمەت ياسساۋي حالىقارالىق قازاق - تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى شىمكەنت ينستيتۋتىنىڭ تۇرىك ٴتىلى بولىمىندە اعا وقىتۋشىلىق قىزمەتتە بولادى. 
2010 جىلدان بەرى سەۆيل تۇركيانىڭ ارداحان ۋنيۆەرسيتەتىندە جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل جەردە جۇمىس ىستەۋىن ٴوزى تاعدىردىڭ سىيى دەيدى. ولاي دەيتىنى، ارداحان - ونىڭ اتا-باباسىنىڭ كىندىك قانى تامعان جەرى احىسقاعا جاقىن. بۇل جەردەگى دامال تاۋلارىنان، وزەندەرىنەن، چىلدىر تاۋلارىنىڭ ارعى جاعىندا احىسقا توبەلەرى، احىسقا شىڭدارى كورىنەدى. 
ارداحاندا احىسقا جەرىنەن كوشىپ كەلگەندەر كوپ. سەۆيل حانىم بۇل جاقتاعى تۋعان -تۋىستارىن شىمكەنتتە تۇراتىن 90-نان اسقان اتاسى ٴمۇفتالا كارايەۆتىڭ ايتىپ ٴتۇسىندىرۋى بويىنشا ىزدەپ تاپقان. قانداس تۋىستارىن ىزدەگەن قىز ارداحاننىڭ كەناربەل اۋىلىنداعى قاھراماندار اۋلەتى مەن قارس قالاسىنىڭ اكياكاتادا تۇراتىن اۋدان باسشىسى مەحرادج داشدەمير وتباسىمەن تۋىسقاندىق قاتىناستارىن جاڭارتا ٴبىلدى. قىس، جاز اپتا سوڭى دەمالىس كۇندەرىن تۋىسقاندارىمەن بىرگە وتكىزۋدى ادەتكە اينالدىرعان، 
ٴازىربايجان جازۋشىلار وداعىنىڭ سىيلىعىمەن، باكۋدەگى «vektör» حالىقارالىق عىلىم ورتالىعىنىڭ «تۇرىك دۇنيەسىنە قىزمەت» سىيلىعىمەن، حالىقتار دوستىعى جانە رەسەي شەت تىلدەر ينستيتۋتىنىڭ «حالىقتار دوستىعى» ارنايى سىيلىعىمەن ماراپاتتالعان سەۆيل حانىم، سونداي-اق احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ باسشىسى زياددين يسميحان وعلۋ كاسانوۆ جانە تۇركيانىڭ انكارا قالاسىندا گازي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى يلياس دوعان قۇرعان دۇنيە احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ بىرلىگى ۇيىمىنىڭ مۇشەسى، وسى ۇيىم جۇمىسىنا دا جاردەم بەرۋدى وزىنە پارىز سانايدى. 
«ٴازىربايجاندا تۇراتىن احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ الەۋمەتتىك مادەني ٴومىرى» اتتى مونوگرافيالىق ەڭبەگىندە احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ ەتنيكالىق گەوگرافياسى تۋرالى جالپى سيپاتتاما بەرگەن. احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ ٴازىربايجاندا ورنالاسۋ تاريحىنا، احىسقالىقتاردىڭ ەكونوميكالىق تۇرمىسىنا، الەۋمەتتىك مادەني ٴومىرىنىڭ كەزەڭدەرىنە نازار اۋدارىلعان. احىسقالىقتاردىڭ وتانىنا قايتۋى ٴۇشىن باستاعان ارەكەتى حالىقارالىق دەموكراتيالىق ارەكەت بولىپ ەسەپتەلۋى كەرەك. ويتكەنى بىرىنشىدەن، رەپرەسسياعا دۋشار بولعان حالىقتىڭ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ، قوعامدىق تۇرمىسىن دامىتۋ، مادەنيەتىن جانە ۇلتتىڭ كىم ەكەندىگىن تانىتۋدى دامىتۋ ٴۇشىن شارالاردى قولعا الىنۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى تاريحشى-عالىم. بىرنەشە تاريحي، تانىمدىق جانە جىر جيناقتارىنىڭ اۆتورى سەۆيل پيريەۆا «بۇل قان جەردە قالماس» اتتى كىتابىندا 1999 جىلى وزبەكستان فەرعانا وقيعالارىنان ٴتىرى قالعان احىسقالىقتاردىڭ ٴازىربايجانعا ورنالاسۋى جانە ول جەردە ارميانداردىڭ تۋدىرعان حوجالى وقيعاسىندا شەحيد بولعان احىسقالىقتار مەن ٴازىربايجاندىقتار تۋرالى جازعان. 
«اتا جەرىم - احىسقا» كىتابىندا ەسكى تۇرىك جەرىندە تۋعانمەن، ەرىكسىز جەر اۋدارىلعان احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ اۋىز ادەبيەتى، فولكلورى، زاماناۋي جازۋشىلارى تۋرالى ٴسوز ەتەدى. 
«تۇرىك دۇنيەسى جانە اتا جەرىم احىسقا» كىتابىندا قالامگەر احىسقالىقتار ورنالاسقان اۋىل مەن اۋدانداردان جيناعان ماتەريالداردان تۇرادى. «احىسقا تۇرىكتەرى جەر اۋدارىلۋدا» كىتابىندا، اتىنان دا كورىنگەندەي احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ جەر اۋدارىلۋ ومىرىنەن، دۋشار بولعان قيىندىقتار كورسەتىلگەن. بۇل فاكتىلەر اقساقالدى اتالار مەن اقجاۋلىقتى انالاردىڭ ەستەرىندە قالعان ەسكى ەستەلىكتەردى جازىپ الىنعان ەكەن. «تۇرىكسىز قالعان احىسقام» كىتابىندا دا احىسقالىقتاردىڭ جەر اۋدارىلۋى جىلدارىنداعى ٴومىرى اڭىز ەتىلەدى، جەر اۋدارىلۋدان كەيىن احىسقادا تۇرىكسىز قالعان 219 اۋىل تۋرالى فاكتىلەر ۇسىنىلعان. 
«احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ تاريحى، يسلام جانە وتباسى جاعدايى» تۋرالى ەنسيكلوپەدياسىندا احىسقا دانالارى ومەر فايىك نەيمانزادە، شەفيگە حانىم ەفەنديزادە، فۇرگەت حانىم قوجازادە، اديل ەفەنديەۆ، فۋات ەفەنديەۆ، تاعى باسقالارى تۋرالى كوپتەگەن تاريحي دەرەكتەردى كەلتىرەدى. بۇل كىتابىندا سەۆيل پيريەۆا احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ باي ٴسوز قازىناسى، ديالەكت ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى تەبىرەنە جازعان. كىتاپتا احىسقا ادەبيەتشىسى ٴو.نەيمانزادەنىڭ ۇلتتىق ٴتىلدى قورعاپ ساقتاۋ تۋرالى حالقىنا جازعان حاتى دا ورىن العان. 
سەۆيل حانىمنىڭ بۇگىندە اكەسى اللاحۆەردي پيريەۆتىڭ ايتۋىمەن جيناعان «احىسقا افوريزمدەرى» اتتى فولكلور جيناعىن باسىلىمعا دايىنداۋ ۇستىندە ەكەندىگىن ايتىپ، كىتابىما مىنا ٴبىر شۋماق ولەڭدى ەفيگراف ەتىپ الماقشىمىن دەگەن ەدى. 
«قىمباتتىم، قار جاۋار ەكەن، 
دەرتىم تاۋدان اۋىر ەكەن، 
احىسقا قاسىرەتىنەن، 
شاش-ساقالىم اعارعان ەكەن...» قاسىرەتكە تولى مۇڭدى جىر.
 
 
 

«پيريبۇلاعىنىڭ سۋى»


2003 جىلدىڭ كوكتەمىندە ٴازىربايجانداعى احىسقا تۇرىكتەرىنىڭ «وتان» قوعامىنىڭ ۇسىنىسىمەن تبيليسيگە عىلىمي كونفەرەنسياعا قاتىستىم، - دەپ اڭگىمەسىن ساباقتادى سەۆيل حانىم. - كونفەرەنسياعا قاتىسۋشىلارمەن اۆتوبۋسقا ٴمىنىپ، احىسقاعا قاراي بەت الدىق. بۇلاق سۋلارى، بالشىقتارىمەن تانىلعان بورجومنان ٴبىراز جۇرگەننەن كەيىن، ازعۇر قامالىنىڭ تىپ-تىك تاۋ سياقتى تاستارىن كورگەندە، «عىلىمداردىڭ ەڭ باسى - تۇرىكتىگىن ٴبىلۋ عىلىمى» ۇرانىمەن تانىلعان احىسقالىقتاردىڭ ۇلتتىق قوزعالىس باسشىسى، ادەبيەتشى ٴو.ف.نەيمانزادەنىڭ اتا جەرى ازعۇر قامالىنا جاقىنداعاندا جۇرەگىم تولقىپ، دۇرسىلدەي باستادى. جول بويى قاتتى تولقىدىم، جۇرەگىم دۇرسىلدەپ سوعادى. ٴبىر كەزدەرى احىسقالىقتاردىڭ جەرلەرى بولعان يدمولا، دامالا، ۆارنەت، تولوش، حىرتىز، الانزا، گيلدە، تاشلىكىشلا، ت.ب. اۋىلدارىنىڭ قالدىقتارىنىڭ جانىنان وتكەندە كوزىمنەن جاس شىعىپ كەتتى. اۋىلىمىزعا جاقىنداعان سايىن دەمىممەن تۇنشىعىپ جاتقانمىن. قاسىمداعىلار بۇل جەر بۋزمارەت، سوناۋ جەر پاناكەت، مىنا جاعى حىرتىز دەپ ايتىپ جاتقانىن تەرەڭنەن ەستىگەندەي بولدىم. سول توپىراققا، سول تاۋلارعا، بۇلاقتارعا قاراپ، كوزىمنەن جاس پارلاپ، ٴۇنسىز قاتىپ قالىپپىن. بۇل اۋىل جۇزدەگەن جىلدار بويى اتا-بابالارىمنىڭ ات جالىن تارتىپ، ەگىن ەككەن جەرى بولعان. 2700 مەتر بيىكتىكتەگى تاۋ ەتەكتەرىندەگى قىزعالداقتار احىسقالىقتارعا ساعىنىشتارىن مەنەن العان سياقتى قىزىل تۇسكە بويالعان ەدى. وتان توپىراعى اياعىمنىڭ استىنا كىلەم توسەگەندەي قىپ-قىزى. كۋرا وزەنىنىڭ مۇزداي سۋلارى احىسقالىقتارعا ساعىنىشتارىن مەنىمەن كەتىرەتىن سياقتى اققان سايىن ودان دا جىلدام اعىپ جاتقان ەدى. اۋىلدا بايرام كوكەمنىڭ اتام حۋسەيىنمەن بىرلىكتە ەككەن اعاشتىڭ ەسكىلىپ ازىپ-توزىپ، جاڭادان جاسارىپ كوگەرگەنىن كوردىم. قويىندەرەدەن ارعى جاعى وڭتۇستىككە قاراي قاراعان سايىن قارادىم، سول جاقتا «گۋندۋن» تاۋى، «تولوش» باۋلارى، «مەشەباشى»، «ارحادجكايا»، «ياللىبۋلاگ»، «گۇللۇبۋلاگ»، «سويۋگبۋلاگ»، «دەريندەرە» بار ەدى. سونىمەن قاتار بەزيرحانا، كارزامەت، اگارا، لەۆيس اۋىلدارى دا الىستان كورىنىپ تۇرعان. ودان ارعى جاعىندا بيىك تاۋلاردىڭ وڭتۇستىك بەتىندە تۇركيا بار ەدى، كونە احىسقالىقتاردىڭ زامانىندا كوشكەن پوسوف، چىلدىر، دامال، ارداحان، حاناك، كەناربەل اۋىلدارى بار ەدى. 
اتالارىمنان ەستەلىك بوپ قالعان ۇيشىك ۇيلەرگە قاراعان سايىن، تاستاردى جەردەن الىپ، ٴبىر-بىرىنىڭ ۇستىنە قويعانشا، تاستاردى، وتتاردى سيپاعان سايىن انا قۇشاعىندا جىلامسىراعان جاس ٴسابي سياقتى كوزدەرىمە جاس تۇنعان ەدى. اتالارىمنىڭ ٴجۇز جىلدار بويى دەم العان گۋندۋن تاۋىنىڭ، گۋندۋن كولىنىڭ، نيال ويماعىنىڭ اۋاسىن تويعانشا ىشىمە تارتتىم، ٴبىراق تويمادىم. اتالارىمنىڭ ٴجۇز جىلدار بويى ىشكەن «پيريبۇلاعى» بۇلاعىنىڭ ٴمولدىر سۋىنان قانعانشا ٴىشتىم، ٴبىراق قانبادىم.. اتالارىمنىڭ ٴجۇز جىلدار بويى گۇلدەرىنە بولەنگەن كۋرا وزەنىنە، تاۋ ەتەگىندەگى شىمدارىنا كوزىم تويعانشا قارادىم، ٴبىراق تويا المادىم... 
قويىندەرە اۋىلىنىڭ توپىراعىنان، گۋندۋن تاۋىنىڭ گۇلدەرىنەن، مارقۇم اتام ٴپيريدىڭ اتىمەن اتالعان «پيريبۇلاعىنىڭ» سۋىنان اكەمە، اناما سىي اكەلدىم. ۇزاقتا تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشىمەن دۇنيەدەن كوز جۇمعان تۋىستارىمىزدىڭ مازارلارىنىڭ ۇستىنە سەبۋ ٴۇشىن وتان توپىراعىنان كوزدەي قالتاعا توپىراق ٴتۇيىپ الدىم. جاس بالالارعا ول جەردىڭ سۇلۋلىعىن كورسەتۋ ٴۇشىن تاۋ ەتەگىنەن گۇلدەر جينادىم، - دەگەن ەدى سەۆيل پيريەۆا ساعىنىشتى سىرىمەن ٴبولىسىپ.
 
 
ورىندالعان ارمان
 
- كىشكەنتاي كەزىمدەگى اكەمنىڭ: «بۇل سىرلاردى ەسەيگەندە تۇسىنەسىڭ، قىزىم» دەگەن ٴسوزىنىڭ ماعىناسىنا ٴومىرىمنىڭ تاريحي وتانىمداعى قويىندەرە اۋىلىنداعى بولعان ٴۇش ساعاتتىق مەرزىمدە ٴتۇسىندىم، - دەيدى سەۆيل. 
كوڭىلىندە جۇرگەن كوركەم ويلاردىڭ جىر بولىپ اق پاراققا توگىلەتىندىگى دە سودان بولسا كەرەك. كوز جاسى مەن مۇڭعا سۋارىلعان سەۆيلدىڭ الماستاي وتكىر جىرىنداعى قۋات تا ونىڭ اتا-باباسىنىڭ توپىراعىنان باستاۋ الىپ جاتقانداي كورىندى ماعان. سەۆيل پيريەۆانىڭ عىلىمي-تاريحي ەڭبەكتەرى تۋرالى تۇرىك، ٴازىربايجان، گرۋزين، قازاق عالىمدارى جاقسى پىكىر بىلدىرگەن ەكەن. 
ياسساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق - تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى لەسبەك ٴتاشىموۆ: «سەۆيل پيريەۆانىڭ كىتاپتارى احىسقا تۇرىكتەرى ٴۇشىن قانداي قاجەتتى بولسا، قازاق حالقى ٴۇشىن دە سونشاما قاجەتتى، ماعىنالى، كوپ ەڭبەك سىڭگەن كىتاپ. بۇل كىتاپ قازاقستان تۇرعىندارى احىسقالىقتاردى بۇدان دا جاقسى تانۋى ٴۇشىن ماڭىزدى. كەلەشەك ٴناسىل ٴوز تاريحىن، كىم ەكەندىگىن ۇمىتپاۋى ٴۇشىن پايدالى ٴبىر جۇمىس. مەن، سەۆيل حانىمنىڭ حالقى ٴۇشىن ەتكەن عىلىمي ەڭبەكتەرىن جوعارى باعالاي وتىرىپ، وعان كەلەشەكتە تابىس تىلەيمىن» دەپ جازعان ەكەن. 
قازاقستاندا تۋىپ، باكۋدە ٴبىلىم العان، بۇگىندە تۇركيا ارداحان ۋنيۆەرسيتەتىندە احىسقا تۇرىكتەرى تاريحىنان ٴدارىس بەرەتىن عالىم قىز سەۆيل پيريەۆانىڭ جۇمىس بولمەسىنە كىرسەڭىز، ونىڭ جازۋ ۇستەلىنىڭ ۇستىندە تۇرعان قازاقستان، ٴازىربايجان جانە تۇركيانىڭ تۋلارىن كورەسىز. بۇل ونىڭ وتانعا دەگەن، حالقىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن، قۇرمەتىن 
كورسەتەدى...
 

مارجان ەرشۋ،
اقىن.

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي