BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

وۋياڭ يۋ: قىتاي ادەبيەتىن مويىندامايمىن

فوتو: автордан

وۋياڭ يۋ – اۆستراليادا تۇراتىن قىتاي اقىنى. سونداي-اق، اۋدارماشى، ادەبيەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. ول شىعارمالارىن اعىلشىن جانە قىتاي تىلدەرىندە جازادى. جەتپىستەن استام جىر جيناعىنىڭ اۆتورى. ٴبىز يۋ مىرزامەن استانادا وتكەن «اق وردالى استانا» حالىقارالىق پوەزيا فەستيۆالىندە جولىعىپ، قىتاي ادەبيەتىمەن قازاق ادەبيەتىنە قاتىستى از-كەم پىكىرلەسكەن ەدىك، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

مەن قىتاي ادەبيەتىن مويىندامايمىن

- وۋياڭ يۋ مىرزا، قازاقستانعا قوش كەلدىڭىز!

- راحمەت!

- بۇعان دەيىن استاناعا كەلگەن بە ەدىڭىز؟ اسەرىڭىز قانداي؟

استاناعا ٴبىرىنشى مارتە كەلۋىم. اسەر كەرەمەت. ونى ٴقازىر ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. مۇمكىن، جازۋ كەرەك شىعار. مەن استانانىڭ بۇلتتارىنا تاڭ قالدىم. بەينە ٴبىر ٴوندىرىس ورنىنان شىعىپ جاتقانداي. بۇلتتارىڭىز تىم كوپ ەكەن.

قىتايدىڭ قازىرگى جاڭا زامانداعى ادەبيەتى تۋرالى ايتىپ بەرىڭىزشى.

ٴبىز دە جوسپارلى شارۋاشىلىقتان شىققان ەلمىز. سول كەزدەگى جۇيە ٴالى كۇنگە دەيىن ساقتالعان. ٴبىراق، قازىرگى زامان تالابىنا ساي جۇمىس جاسايدى. مەن قىتايدىڭ جالپى ادەبيەتى تۋرالى ەمەس، تەك اقىندارى تۋرالى عانا ايتقىم كەلەدى.

مەن بىلەتىن قىتاي اقىندارى ەكى توپقا بولىنەدى. ٴبىرى مەملەكەت ساياساتىنىڭ ىقپالىمەن جازاتىن اقىندار. ولاردىڭ ولەڭدەرى مەلەكەتتىك ٴىرى باسىلىمداردا ۇنەمى جاريالانىپ تۇرادى. ال ەكىنشىسى، حالىقتىق سيپاتتا جازاتىن تاۋەلسىز اقىندار. بۇلاردىڭ ولەڭدەرى ٴىرى باسىلىمداردا جاريالانباسا دا الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى كوپ تارايدى. نەگىزى، قىتاي ادەبيەتىنە، قىتاي پوەزياسىنا قىزمەت ەتەتىن وسى ەكىنشى توپتاعى اقىندار. مىسالى، ەشا، سۋن دەگەن ەركىن ويلى اقىندار بار. ولاردىڭ ٴبىرىنشى توپتاعى اقىنداردان ەرەكشەلىگى، ەشقاشان جاتتاندى، شەڭبەردىڭ ىشىندەگى، قۇرساۋداعى جىرلار جازبايدى. الەۋمەتتىكجەلىگە كۇندە ٴبىر ولەڭ جاريالاپ وتىرادى. ونى ميلليونداعان وقىرمان وقىپ، ٴتۇرلى پىكىرلەر جازىپ، تالقىلاپ جاتادى. وسىلايشاجىل بويى جاريالاعان ولەڭدەرىن كىتاپ قىلىپ قۇراستىرىپ شىعارادى. ول كىتاپتىڭ دا ساتىلىمى وتە جوعارعى دەڭگەيدە جۇرەدى. قاراپايىم وقىرماننان «قىتاي اقىندارىنان كىمدەردى وقيسىز؟» دەپ سۇراساڭىز - ٴسوزسىز حالىقتىق جىر جازاتىن اقىنداردىڭ ايتادى. ولاردىڭ قاراپايىم وقىرمانعا ىقپالى وتە زور.

- ياعني، ٴبىرىنشى توپتاعىلار جازعان قىتايدىڭ قازىرگى ادەبيەتىن ٴسىز مويىندامايسىز عوي؟

ٴيا. مەن قىتايدىڭ قازىرگى ادەبيەتىن مويىندامايمىن. سەبەبى، قۇرساۋداعى ادەبيەت حالىققا قىزمەت ەتپەيدى. شەكتەۋ بار جەردە كەمشىلىك بولادى. قانشاما تاقىرىپتار جازىلماي جابۋلى جاتىر. وسى تۇرعىدان الىپ قاراعاندا مەنىڭ وزىندىك كوزقاراسىم بار.

ورىس ادەبيەتىنىڭ ىقپالىنان شىعا الماپسىزدار

- ال، قىتاي ادەبيەتىمەن قازاق ادەبيەتىنىڭ اراسىندا قانداي بايلانىس بار؟ قازاق ادەبيەتىمەن قانشالىقتى تانىسسىزدار؟

مەنىڭ تۇسىنىگىمدە سىرتقى الەم قازاق ادەبيەتىنەن بەيحابار سەكىلدى. مەن اۆستراليادا تۇرامىن. الەمدەگى اقىنداردىڭ گوللانديالىق ينتەرنەت پورتالى بار. مەن سول جەردەن كانادالىق باقكەلديەۆ دەگەن قازاقتان باسقا ٴبىر دە ٴبىر قازاق اقىنىن تاپپادىم. كەيىن قىتايدى قاراپ كوردىم. وندا ابايدان وزگە ەشكىم جوق. ال، اۆستراليا قازاق پوەزياسىن ارداق نۇرعازىنىڭ بىرنەشە ولەڭى مەن ٴبىر پوەماسىن مەنىڭ اۋدارمام ارقىلى عانا بىلەدى. بۇل دەگەنىڭىز ٴاعىلشىنتىلدى وقىرمان قازاق ادەبيەتى تۋرالى بىلەتىنى از، ٴتىپتى بىلمەيدى دەپ ايتۋعا بولاتىن سەكىلدى.

«الەم ادەبيەتىنە قالاي شىعامىز؟» دەگەن ساۋال ٴبىزدىڭ ادەبيەتشىلەر اراسىندا دا وتە وزەكتى ساۋال بولىپ تۇرعانى راس. بۇل تۇرعىدا بىرنەشە اۆتوردىڭ كىتاپتارى اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلىپ تا ۇلگەردى.

بۇل دۇرىس قادام. مەنىڭ وسىندا كەلگەلى اڭعارعانىم، تاۋەلسىزدىك العان ۋاقىتتان بەرى بۇرىنعى ورىس ادەبيەتىنىڭ ىقپالىنان شىعا الماپسىزدار. سىزدەر ٴالى دە الەمگە سول ورىس ادەبيەتىنىڭ كوزقاراسىمەن قارايدى ەكەنسىزدەر. بۇل ٴبىرىنشى ماسەلە. ەگەر، قازاق ادەبيەتىن الەمگە تانىتقىلارىڭىز كەلسە، جاقىن كورشىلەرمەن جاقسى بايلانىستا بولۋ كەرەك. ماسەلەن، ٴۇندىستان، قىتاي، جاپونيا سەكىلدى ازياداعى ادەبيەتى جاقسى دامىعان ەلدەرمەن جاقسى بايلانىس ورناتۋ كەرەك. سودان كەيىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋ ماسەلەسىن جوسپارلى تۇردە ناقتى ماقسات قىلىپ قويۋ ارقىلى عانا قازاق ادەبيەتىن الەمگە تانىتۋعا بولادى.

- ەندى ٴبىر ولەڭ وقىپ بەرسەڭىز.

جاڭبىر

قۇيىپ تۇر،

جەل دە، جەلەمەك تە جوق،

سىركىرەپ توگىلىپ تۇر تامشىلار.

بيىك قاباتتان ەمەس،

اسپاننان سەكىرىپ جاتقانداي.

جاڭبىر وسىلاي

ٴولىپ جاتىر ما-اي؟

مەنىڭ بۇل ولەڭىمدى قازاق تىلىنە ارداق نۇرعازى اۋدارعان.

- ۋاقىت تاۋىپ سۇحبات بەرگەنىڭىزگە راحمەت!

ولجاس ساندىبەك


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي