BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ماعان مەدەۋ بولماي تۇر قالىڭ قازاق

 استانا. 11 جەلتوقسان. baq.kz - جاس اقىن ازامات تاسقارا ۇلى 1990 جىلى شقو ۇلان اۋدانى جوعارعى تايىنتى اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. قر جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. قر ۇكىمەتىنىڭ «دارىن» مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى. حالىقارالىق «شابىت» شىعارماشىل جاستار فەستيۆالىنىڭ «ادەبيەت» اتالىمى بويىنشا گران-پري يەگەرى. تومسك قالاسىنداعى (رەسەي) «ليتپريچال» ادەبي قاۋىمداستىعىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى.

 ەسىل مەن ەلەس

 

كۇز سەتىنەپ، تىگىسىنەن شاق كۇلسەڭ،
بۇلتقا وراۋلى وسى كۇيىڭ باق، بىلسەڭ.
ٴىڭىر سالا جاۋعان ۋاق قارداي بوپ،
ەسىل بويى كەتىپ بارا جاتتىڭ سەن.

قوس كوزىڭە كەپتەلگەندە كەپ كىربىڭ،
«ەسىل، ەسىل، ەسكى دوسىم!..» دەپ تۇردىڭ.
جۇرەگىڭدەي جۇمىر تاستى نەسىنە
كەشكى وزەننىڭ كەۋدەسىنە لاقتىردىڭ؟..

ەسىل، ەسىل...
ەسكى دەرتىم سىزداما،
سەن كورگەن قىز ەلەس قانا، كۇز عانا.
ارمان عانا، جالعان عانا، سەنبە وعان،
ەسىل، ەسىل...
سەن قالاسىڭ، مەن قالام!
جالعىز گۇلدى سولدىرۋعا حاقىڭ جوق،
ٴبىر سۇيسە ەگەر، سۇيەر سەنى جەل، بوران.

ٴىڭىر سازى!
قارا جولدار نەتكەن قاق؟
تۇردىڭ ەسكە قاق سۋىنداي وتكەندى اپ...
قالت-قۇلت ەتكەن قاۋىرسىنداي سەزىمىڭ
سول ەلەستىڭ جانارىندا كەتكەن قاپ.

نە وزگەرسىن سەندىك بيىك تالعامنان،
بەيۋاق تۇستەر بۇعان دەيىن بار بولعان.
ٴبىر اۋەندى سالعىڭ كەلدى، ايتپادىڭ،
كەزدەسۋ مەن قوشتاسۋعا ارنالعان...

...قاناتىڭنان مۇڭ سەبەلەپ، كەش قۇلاپ،
ماسايراعان ماڭعاز بۇلتتار كوشتى ۇباپ.
سەن كورگەن قىز ەلەس قانا، كۇز عانا،
ٴومىرىڭدى ٴسۇرشى ودان دا ٴوستىپ-اق.

ەسىل، ەسىل...
ەلەس، ەلەس... سەنبە وعان!
ەسكى دەرتىم، سەن قالاسىڭ، مەن قالام.
...جالعىز گۇلدى سولدىرۋعا حاقىڭ جوق،
ٴبىر سۇيسە ەگەر، سۇيەر سەنى جەل، بوران.

 

ەسىل مەن ەلەس. №2

 

مەنى ارباعان ەلەس قايدا، جول قايدا،
تۇمان كوشكەن وزەن ٴۇستى،
توڭدى اي دا...
قاراشانىڭ قىراۋ-قىراۋ كىرپىگىن
سىبىزعى عىپ ويناپ بەرسەم بولماي ما؟

قايىلمىز-اۋ،
قاياۋ مۇڭنان شاق پا ۇرتتار؟
ٴبىز جايلى دا ٴدۇبارا ٴبىر داقپىرت بار.
كوگەنىمدى اعىت تاعى الىپ كەت،
اق ماياسىن تەڭدەپ العان اق بۇلتتار.

تەبەگەنگە ٴبىر قۇرىعىن كەزەر ٴتۇن،
ەرتە ەسەيىپ، تاتقان ەدىم ٴسوز ٴورتىن.
...ماعان عانا تيەسىلى ٴومىردى
شاشىپ-توگىپ كەتسەم داعى ٴوز ەركىم!

الابوتەن بولەدى مە جول انگە،
كۇز بوپ ۇشقان جاپىراققا وبال دە...
ەسىل بويى وتىرعان كىم ەس-تۇسسىز،
مەن بە،
ول ما،
قاراشا ما، جوق، الدە؟!.

كىم بولسا دا بۇلاق-بۇلاق توگىپتى،
كەلدىك،
كوردىك،
ال، نە ٴبىتتى، نە ٴبىتتى؟
قۇشاق-قۇشاق گۇل سىيلاعىم كەلگەندە
كەلساپ-كەلساپ كۇدىكتەرىم توعىتتى.

شۇكىر دەگەن شەنە ەدىك ٴبىز ازعا دا،
ولەڭ دەگەن ٴومىر مە، الدە جازبا ما؟!
ويدا جوقتا عاشىق بولعان جان كورسەڭ،
ورعىل-ورعىل ونىڭ سىرىن قوزعاما.

ٴدامىن سەزبەي جۇرگەن شاقتا كۇلكىنىڭ،
كوڭىلىمنىڭ سەن جامادىڭ جىرتىعىن.
...ٴقۇشىپ-سۇيىپ ۇيىقتاپ كەتسەم ارمان جوق
قاراشانىڭ قىراۋ-قىراۋ كىرپىگىن.

 

بەلەستە

 

جۇرەتىن كوپ-اق جول ٴالى،
قايمىعا كورمە، قايمىعا.
ٴبارى دە سەندە بولادى،
باقىت تا، سور دا، قايعى دا.

ادىر دا ادىر، ادىر تاۋ،
اسۋعا جەڭىل ەر ٴۇشىن.
كوڭىلىڭ نەگە جابىرقاۋ؟
دۇنيە دەگەن – كەلىسىم!

كوكتەم دە كوكتەم، كوكتەمنەن
كۇدەرى بەلدى ٴوتتىرىپ،
تۇستەرىڭ تۇرار كوپ كورگەن،
ٴتۇتىن مەن ٴتۇندى شەكتىرىپ.

ساعىم دا ساعىم، ساعىمدى
كوشىرىپ جىلدار داپتەرى.
ورتەيدى تالاي جانىڭدى
سەزىمنىڭ نەبىر ساتتەرى.

جۇرەتىن كوپ-اق جول ٴالى،
بارىڭدى سەزدىر ۋاقىتقا.
ٴبارى دە سەندە بولادى،
قايعى دا، سور دا، باقىت تا.

گۇل تولىپ تاۋدىڭ ەتەگى،
لاقتىرار قيلى شاققا ۇداي.
...ٴبارى دە سوسىن كەتەدى
كەۋدەڭنەن ۇشقان اققۋداي.

 

 

باقالشىق

 

وزەن بويى ٴبىر باۋ قامىس، كوك قامىس،
قامىس بويى قالدى قانشا شاقپاق ٴىز؟!
باقباق بولىپ ۇشقان بالاڭ كۇندەردە
باقالشىقتار جيناۋشى ەدىك قاپقا ٴبىز.

باقباق كورسەم تولار بۇگىن كوزگە مۇڭ،
جيناۋشىمىن، جولاۋشىمىن، كەزبەمىن.
سۋىق بولسام – ەرتىسىمە تارتقانىم،
وزەكتەگى وزەن دەمى – ٴوز دەمىم.

ٴومىر دەگەن ٴومىر ەمەس، تۇل داراق،
مەزگىل جەتسە، ماڭعاز تۇرىپ قۇرعاماق.
اۋىلىمنان كەتكەن كەزىم ٴالى ەستە،
وزەن جاققا، زيرات جاققا ٴبىر قاراپ.

سودان بەرى اڭعالاعىن شاڭ باسقان،
شاقتار قانشا كوشكەن، وشكەن، الماسقان.
ٴبىر مىلقاۋدىڭ ٴسوزىن تىڭداپ وتكەن كۇن،
ٴبىر سوقىردىڭ كوز جاسىمەن جالعاسقان.

ٴسىلبى دە ٴىشىپ، ٴسىلتى دە ٴىشىپ كۇيگەن ەك،
كەرەناۋ ٴتۇن، جەلكەدەن باس، سۇيرەپ ٴوت.
باقالشىقتار تۇسىمە ەنسە ٴبىر شاتتىق،
جۇرەگىمە باتادى ىلعي ينە بوپ.

تۇساپ ۇستار شىلبىر دا جوق، جۇگەن جوق،
كۇنگە عانا تال كۇركەمدى تىگەم دەپ،
جولعا قاراپ تۇرمىن تاعى ٴۇن-تۇنسىز،
سىڭعىر-سىڭعىر بەس تيىنىم تۇگەندەپ.

***
كوز جاسى دا قۇرعاپ ٴبىتىپ تامىزدىڭ،
بوقىراۋ كەپ،
بوزعا ورانسا ابىز-قۇم.
ٴبىر ەلەسىن اڭداپ-باعىپ جۇرەم مەن
بۇلت ىشىنەن باياۋ تۇسكەن قوبىزدىڭ.

ول دا، مەن دە – كوپ بەيباقتىڭ ٴبىرىمىز،
ٴھام توعىسقان ٴبىر ارنادا ٴۇنىمىز.
الدىمىزدا ٴومىر جاتىر،
وڭىنە
الما-كەزەك تامشىلايدى مۇڭىمىز.

قوڭىر-قوڭىر قاسىرەتىن سوزعاسىن،
قازعا اينالىپ كەتسەم دەيمىن ٴوز باسىم.
ٴدوڭ ۇستىنەن قارايدى دا جىلايدى ول،
ٴسىز قوبىزدىڭ كورمەگەنسىز كوز جاسىن.

قىرشىن كۇنىن ساعىنعان با كەشەگى،
قىر مىنەز جەل قالبا جاقتان ەسەدى.
ونىڭ جاسى ۇلكەن ەمەس استە دە،
ونىڭ شاشى ەرتە اعارعان دەسەدى.

سەبەز تارتقان سەنىمگە ەسىك اشتى كىم،
سونىمەن ٴبىر جەتپەپ ەدى دوستىعىم.
ماعان قاراپ ەسكە العانىن قايتەيىن
جوققا تويعان جەتىمدىگىن، جاستىعىن؟..

قوڭىر-قوڭىر قايدان كەلگەن بۇل قايعى،
باسقا ەشكىمگە كورسەتپە، ٴومىر، مۇندايدى.
...بوقىراۋ كەپ،
بوزعا ورانسا كارى التاي،
ٴبىزدىڭ اۋىل قوبىز زارىن تىڭدايدى.

***

جەتىم قاسقىر،
بۇرىننان تانىس ماعان،
جاسىرىنعان،
جاقىن كەپ،
الىستاعان.
ادامدىقتى وزىنە تابىستاعام،
ادالدىقتى ساقتاۋعا نان ۇستاعام.

كوزى قان-قان...
كەلەدى ماعان قاراي،
قالاي تۇرام ال ەندى الاڭداماي.
سىقىرلايدى ٴتۇن دەگەن قيسىق اربا...
بۇلت ىشىندە بۇلدىراپ جوعالعان اي.

وسى شىعار اداسۋ اقىلدان دا،
قاشىپ ودان كەتۋگە حاقىم بار ما؟
ماعان قاراپ ۇليدى سورلى جەتىم،
سورلى جەتىم...
قورقامىن جاقىنداۋعا.

مازالاي ما ونى، الدە، سەندەلىسىم،
سەندەلىستى سابىرمەن جەڭگەن ٴىشىم.
ازۋىندا جىن ويناپ تۇرادى ونىڭ،
جامىلام دەپ تۇرامىن مەن تەرىسىن.

مۇڭايادى ول،
مەڭسىز ٴتۇن جانىن قاجاپ،
قانىم با جات ول ٴۇشىن، ارىم با جات؟
وعان مەكەن بولماي ٴجۇر قالىڭ ورمان،
ماعان مەدەۋ بولماي تۇر قالىڭ قازاق.

دوسىم با ەكەن بۇل مەنىڭ،
قاسىم با ەكەن؟..
جارق ەتكەندەي اسپاننان جاسىن بوتەن.
اعاراڭداپ تاڭ جاتىر بىلتە ۇشىندا،
اعارايىن دەپ قالعان شاشىم با ەكەن؟

ٴۇمىتى كوپ كۇپتى ويلار كوگەرسە ەپتەپ،
كىرپىگىمە جۇلدىزدار تونەر شوق بوپ.
جيىرمادا كورگەنىم –
جەتىم قاسقىر!
وتىزىندا مىنا ٴومىر نە كورسەتپەك؟!.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي