BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ٴىلياس مۇقايەۆ. ەسكەرتكىش قويماڭدار قىرانعا

استانا. 17 ٴساۋىر. baq.kz — قر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ اقپارات جانە مۇراعاتتار كوميتەتىنىڭ "ادەبيەتتىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى تۇرلەرىن باسىپ شىعارۋ" باعدارلاماسى بويىنشا جىل سايىن بىرنەشە اقىننىڭ جىر جيناعى جارىق كورىپ جاتقانى بەلگىلى. سولاردىڭ قاتارىندا جىرسۇيەر قاۋىمعا رەسپۋبليكالىق باسىلىمدار ارقىلى جاقسى تانىس، بىرنەشە ادەبي سىيلىقتىڭ يەگەرى، قازاق پوەزياسىنىڭ ۇكىلى ٴۇمىتى تالانتتى اقىن ٴىلياس مۇقايەۆتىڭ «عۇمىرىمنىڭ كوكتەمى» اتتى جيناعى بار.  
ٴىلياس مۇقايەۆ 1982 جىلى قاراعاندى وبلىسى اقتوعاي اۋدانى ايىرتاس اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. رەسپۋبليكالىق ن. ماۋكەن ۇلى، بۇقار جىراۋ، ت.ايبەرگەنوۆ اتىنداعى ادەبي سىيلىقتاردىڭ يەگەرى. جىرلارى قاراعاندى قالاسىندا جارىق كورگەن "قالام قۇدىرەتى"، "دۇنيەگە كەلەر ٴالى تالاي قاسىم"، "سەن نەتكەن باقىتتى ەدىڭ، كەلەر ۇرپاق" ۇجىمدىق جيناقتارعا ەنگەن. نازارلارىڭىزعا اقىننىڭ جىر جيناعىنان بىرنەشە ولەڭىن ۇسىنىپ وتىرمىز.

جارىلقا، اللا، ق ۇلىڭدى،
جارىلقا، اللا، عۇمىر بەر.
مويىلداي ٴمولدىر جىرىمدى،
وقيدى جاتقا تۇبىندە ەل.

وقيدى جاتقا ەل، سەنەمىن،
الادى ول بيلەپ ەرىكتى.
ويتكەنى مەنىڭ ولەڭىم،
كۇنەكەيدەن دە كورىكتى.

اتىما شاڭ دا جۋىتپاي،
وقيدى جىر دەپ ٴبىز كۇتكەن.
باستارىن ٴيىپ ۋىقتاي،
تۇرادى سۇلۋ قىز بىتكەن.

بولمايدى بوگەت كولدەنەڭ،
شۋاققا بولەپ ماڭايدى
تابانىم ٴتيىپ كورمەگەن،
جەرلەرگە جىرىم تارايدى.

شەرمەندە بولماي شەرمەنەن،
ايتايىن اشىق سىرىمدى.
ٴومىرى ٴجۇزىن كورمەگەن،
سوعادى جاتقا ەل جىرىمدى.

سوعادى جاتقا ەل، سەنەمىن،
الادى ول بيلەپ ەرىكتى.
ويتكەنى مەنىڭ ولەڭىم،
كۇنەكەيدەن دە كورىكتى.

...تۋعان ەل مەنى قولداعان،
ماقتايدى-اي اۋىز كوپىرتىپ.
مەنىمەن جەرلەس بولماعان،
جانداردىڭ ٴبارىن وكىنتىپ...
***

تاس قىران

اقتوعايعا كىرە بەرىس كۇرە جولدىڭ بويىندا

دالا قىرانىنا قويىلعان ەسكەرتكىش تاس تۇر.

وتىنەم مۇنى ەستەن شىعارما،

ٴمۇسىنشىم شابىتى شارق ۇرعان.

ەسكەرتكىش قويماڭدار قىرانعا،

مىس تۇگىل التىننان.

 

سوزىمە قاراما كۇماندى،

تۇعىرى ولاردىڭ قيا – شىڭ.

توبەڭدە قالىقتار قىراندى،

تومەنگە قالايشا قيارسىڭ؟!

 

باسىندا تۇقىرتپاي توبەنىڭ،

قىراننىڭ كيەسىن تانىپ باق.

كەرەگە قاناتتىم و مەنىڭ،

ۇشىڭدار بيىكتە قالىقتاپ.

 

ال جەر مە؟!

جەر لايىق جىلانعا،

جىبىرلاپ ٴجۇرسىن ول شاڭ جۇتىپ.

قويماڭدار بەلگى تەك قىرانعا،

قارعالار كەتەدى ساڭعىتىپ!!!

***

اۋىلدى اڭساۋ
(مەرۋەرتكە)


كەتەيىك، كۇنىم، اۋىلعا،
ساعىندىم ساعىم دالامدى.
باۋىردى باسىپ باۋىرعا،
ٴبىر قۋانتايىق انامدى.

كەتەيىك، كۇنىم، بۇل جاقتان،
كەرەك تە ەمەس باسپانا.
الا قاعازىن بۇلداتقان،
مەزى ەتىپ ٴبىتتى تاس قالا.

قۇرساعان مۇڭنان ارىلىپ،
جاقىنداي ٴتۇسسىن ارامىز.
سارىلا كۇتىپ ساعىنىپ،
سارعايعان شىعار انامىز.

كەتەيىك، كۇنىم،
كوپپەن ٴبىر،
قارسى السىن دالا- ۇلىعىم.
جەلىدەن بوساپ كەتكەن ٴبىر،
كەلدى دەپ قاسقا ق ۇلىنىم.

اناما ٴدام مەن تۇزىڭدى ال،
ويلانا بەرمە، كۇنىم، مىڭ.
ول جاقتا مەنىڭ ٴىزىم بار،
باقىتتى بالعىن كۇنىمنىڭ.

ٴبىر ەلى قالما قاسىمنان،
سول ٴىزدىڭ سىرىن بايقايىن.
تاۋىمنىڭ تارعىل تاسىنا،
جىگەردى جانىپ قايتايىن.

جاقىننان جۇرسەك قول ۇزبەي،
تىرلىكتە مىنا بولار ٴمان.
وڭىردە قالعان سول ىزدەي،
ومىردە ٴىز قالسا، جوق ارمان.

كەتتى دەپ كەلمەي وكپەلەپ،
بۇك ٴتۇسىپ جاتىر تاۋىم دا.
تامىر اپ سوندا كوكتەپ ەك،
كەتەيىك، كۇنىم، اۋىلعا!
جەتەيىك، كۇنىم، اۋىلعا!
***



سىمباتىڭ جاۋىن اپ جاناردىڭ،
قارادىم كوز الماي كوركىڭە.
قالاۋىن كوڭىلدىڭ تابار مىڭ،
مەن ەدىم بەرىك جان سەرتىنە.

مەن ٴۇشىن
(ارتىق بۇل دەمەسسىڭ)
اي دا ٴوزىڭ.
كۇن دە ٴوزىڭ.
جۇلدىز دا.
ەلجىرەي ەرىگەن ەمەسپىن،
ٴومىرى ٴدال بىلاي ٴبىر قىزعا.

الىستان كورگەندە-اق قاراڭدى،
تولقيدى تولقىنداي كوڭىلىم.
ايسىز ٴبىر اسپانداي قاراڭعى
سەكىلدى ٴوزىڭسىز ٴومىرىم.

وزىڭمەن ارلەنىپ ٴار ايىم،
جانىمنىڭ ەم تاۋىپ دەرتىنە.
قالاساڭ قاسىڭدا قالايىن،
ومىرلىك ورتەنىپ ورتىڭە...
***

قۇلازۋ

ٴى
وڭاشادا مۇڭعا باتىپ نە ٴتۇرلى،
ٴوز ويىمنان ٴوزىم كەيدە جابىعام.
اق تاياقتى ات قىپ مىنگەن كەكىلدى،
سوسىن... سو-ناۋ بال كۇنىمدى ساعىنام.

ساعىنامىن العا قويعان مۇراتىن،
كۇندەرىمدى كەۋدەگە ارمان كۇي سىڭگەن.
ماڭگى جاسىل بالاۋسا بوپ تۇراتىن،
شىرشالاردىڭ تىرلىگىنە سۇيسىنەم.

مەن اڭساعان ەرتەگى ٴومىر وسى ما؟
وندا بۇدان تاپپادىم ەش جاراسىم.
نالا-مۇڭدى ٴۇيىپ بەرىپ باسىما،
ق ۇلىن-كۇنىم، قايدا جەلىپ باراسىڭ؟!

...قايتىپ ەندى كەلمەستى اڭساپ «شىركىن» دەپ،
وكىنگەنمەن كىمگە ارتارسىڭ وكپەنى؟!
ٴوتىپ جاتىر (امال قانشا) بىرتىندەپ،
مەنىڭ بالعىن عۇمىرىمنىڭ كوكتەمى...

ٴىى

جىلانداي جىلجىپ ٴوتتى اي، كۇنىم،
وتكىنشى ٴبىراق ٴبارى دە.
جەتەگىنە ەرمەن وتتى قايعىنىڭ،
جانىم دا قوناق – تانىمە.

ٴوزىڭدى ٴار كەز ايىما بالاپ،
وتكىزگەن كۇندى نە ەتەمىن؟!
ٴتۇسىندىم قىستا قايعىڭا قاراپ،
جالعاننىڭ جالعان ەكەنىن.

قايىڭمەن، گۇلمەن، بارىمەن سىرلاسقام،
ولار دا ەمەس جىگەرلى.
«ەسىڭە ال، - دەپ ەم – وتكەندى،
مۇڭلى اسپان،
كوز جاسىن توگىپ جىبەردى.

«وتكىنشى ٴبارى» دەپ ەدىم تاۋعا،
قۇپتادى مەنى جاڭعىرىق.
وتكىنشى ٴبارى، ايت داۋىڭ بار ما،
تەك مەنىڭ جىرىم ماڭگىلىك!
***

قالاداعى قارت ٴسوزى

ساناما ەرىك...
تيمەگەن سوڭ ەرىكسىز بالاما ەرىپ.
كەڭدىككە ىڭكار دالانىڭ دارقان ۇلى ەدىم،
سىيا الماي ٴجۇرمىن قايتەيىن، قالاعا كەلىپ.

جان ەدىم ىسىنە بەرىك...
ەلىمە دەگەن ساعىنىش كۇشىنە ەنىپ.
ەلەگزىپ شىعام تۇنىمەن اۋىلدى اڭساپ،
توبىلعى ٴتۇستى تورى اتىم تۇسىمە ەنىپ.

قابارىپ قالدىم...
تىرلىگىن كورىپ اقساۋساق قالالىقتاردىڭ.
ارعىماق تەكتەس جان ەدىم، دالاعا قۇشتار،
قاپاس قالاعا تۇتقىن بوپ قامالىپ قالدىم.

قىرات، دالانىڭ...
دەگەن ەم ماڭگى توسىنەن تۇراق تابامىن.
جىبەك جەل سوقسا تەربەلەر كوك مايسانى اڭساپ،
تاس كوشەدە قامىعىپ جىلاپ بارامىن.

ساناما ەرىك...
تيمەگەن سوڭ ەرىكسىز بالاما ەرىك.
كەڭدىككە ىڭكار دالانىڭ دارقان ۇلى ەدىم،
سىيا الماي ٴجۇرمىن قايتەيىن، قالاعا كەلىپ.

ٴىلياس مۇقايەۆ

 


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي