BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

د.ٴالىمقۇل: جالعىزدىق جىلاپ، تۇرىپ الدى عوي

 ٴبارى دە تۇگەل

...جۇرەك جەڭىلدى، الدىرمايىن دەپ ەم...

...سەزىم شەتىنەپ، ٴتىرى قالدى وي...

...سەنى جالعىز قالدىرمايىن دەپ ەم...

...جالعىزدىق جىلاپ، تۇرىپ الدى عوي...

 

...كىرپىكتەن مۇڭ بوپ قۇلامايىن دەگەم...

...جەل بولىپ قانا جوسىلعىم كەلدى...

...سەن ٴۇشىن بولا جىلامايىن دەپ ەم...

...جاڭبىرعا ٴبىراق قوسىلعىم كەلدى...

 

...اقىلدان ٴارى اسپايىن دەپ ەڭ...

...توزە دە توزە، ٴتوزىم بوپسىڭ-اۋ...

...ٴبارىن دە قايتا باستايىن دەپ ەم...

...ٴبارى دە تۇگەل، ٴوزىڭ جوقسىڭ-اۋ!..

 

اقىنعا ۇلەس

قاناتىن تۇندەر الدىما جايدى،

قارا تىم مۇڭدار اق ايدان تامعان.

اقىنعا ۇلەس، الدىم با قايعى؟!

ارۋدى ٴسۇيىپ ابايدان قالعان.

 

شىعارام ٴتۇندى تەرىسكە ەندى،

كىرپىك تالىنا مۇڭ ٴىلىپ كەيدە،

جاراتقان جاقتىڭ پەرىشتەلەرى:

قاراپتان قاراپ ٴتۇڭىلىپ دەي مە؟

 

ۋاقىت دەيتىن ۇرشىقتى باعىپ،

كەسىمىن ايتار شىن قازى ٴبىر كۇن.

ازىرشە انتەك كىرپىكتى قاعىپ،

ولەڭدى قويىپ، مۇڭ جازىپ ٴجۇرمىن.

 

 

ت-عا

ويانادى ەكەنبىز ٴتۇن ۇستىندە،

سويلەسەدى ەكەنبىز تىنىش تىلدە.

جابىرقاۋ مەن جالعىزدىق، جايسىزدىقتان،

جارالعاندى قابىلداپ.... (دۇرىس، كۇندە!)

بىلدىرمەستەي بولامىز جايدى مىنا،

بىلمەيدى دە ەكەنبىز قايعىنى دا.

ارعى جاقتان كۇت مەنى، باستايىقشى…

ار جولى مەن اق سەزىم ايدىنىنا.

وتكەندەردى ٴوشىرىپ، جويامىز دا...

وپكەنىمدى كوشىرىپ، قوي اڭىزعا.

كۇلمەيدى دە ەكەنبىز ەزۋمەنەن،

تەك جۇرەكپەن جىميىپ قويامىز با؟

سويلەي-سويلەي سەندىرە تىنىش تىلدە،

قۇرعاپ اۋىز كەتكەندەي، قۇم ٴىشتىم بە؟

كوبەلەككە اينالىپ كەتەدى دەپ،

توزاڭ بولىپ تۇرامىن گۇل ۇستىندە.

***

ساياباقتا ٴسال قىدىرىپ، ارتىنشا،

ولەڭ وقىپ وتىرۋشى ەم اقىنشا.

 

ٴسۇيۋشى ەدىم سەزىمىمەن شايىردىڭ،

سان قايعىمدى كىرپىگىڭمەن قايىردىڭ.

 

ولەڭ وقىپ ۇيالتۋشى ەم ٴجۇزىڭدى،

تومەن قاراپ تىڭداۋشى ەڭ كۇز-ۇندى.

 

ٴتۇندى شاشىپ جىبەرۋشى ەڭ كۇلكىڭمەن،

جيناي الماي جاتۋشى ەدى كۇن، تۇنمەن.

 

«قايتا كەلۋ كورسەتەر - دەپ - ۇستامىن»

ايتۋشى ەدىڭ قايتقاندىعىن قۇستاردىڭ.

 

قۋارعانىم... كوكتەگەنى تەك مەنىڭ،

قۋانعانىم قۇستان بۇرىن جەتكەنىڭ.

 

جانارىمنان شاشىراتىپ جەلگە مۇڭ،

جارالى ٴھام وتىرعانىم: «كەل دەدىڭ».

 

قۇلاۋشى ەدىڭ قۇشاعىمدى اسپان دەپ،

جىلاۋشى ەدىڭ: «قۇسا مىنا باسقان» دەپ.

 

جىلاۋشى ەدىڭ اپپاق ساۋلەم، اي تاماق،

كۇز نوسەرىن جانارىڭمەن قايتالاپ.

 

قايعىرعانىم سارىنىنداي قوبىزدىڭ،

قالىپ كەتتىڭ قاناتىندا سو كۇزدىڭ!

***

جاتىن بولمە. جازۋ ۇستەل. اسحانام-اي،

ٴوزىڭسىز شاشىلعان بۇل باسپانا قاي؟..

جاڭا كورگەن ادامداي توبەمدە اناۋ،

قارايدى عوي وزىنشە اسپان اعاي.

سۇپ-سۇر بوپ وتىرىسىڭ ەندى مىناۋ،

سۇپ-سۋىق بوپ كەتىپسىڭ استاناداي!

 

كوكتەم جاقتان كەتتىڭ بە، قىستا قالىپ،

جىلى جاققا قۇستاردىڭ ۇشقانى انىق.

كىرپىگىمدى ٴموپ-مولدىر تىسقا مالىپ،

مەن سوڭىڭنان بارعانمىن قۇس تا قانىق.

مىناۋ سەندىك بولاتىن دەپ جۇگىرگەم:

جۇرەگىمدى قولىما ۇستاپ الىپ.

 

سەن سوندا قارامادىڭ، تانىمادىڭ،

اقىنعا اتار كۇننىڭ تاڭى ٴمالىم.

ماڭدايىمداي مىناۋ ٴبىر تابى قالىڭ،

ٴالى كۇنگە يەسىز جۇرەگىمدى،

ٴار كىمگە ٴبىر ۇسىنىپ جاڭىلامىن.

 

كۇيىپ كەتىپ وتىرمىن، كۇيىپ كەتىپ،

نەسىنە العام سەنى سۇيىكتى ەتىپ.

كوزىمە مۇڭ جۇعادى، كۇيىك بەكىپ،

جۇرەگىمدى الاسا ۇستايىن با،

ساعىنىشتان سانامدى بيىكتەتىپ.

 

كوگەرمەي كوڭىلىمنىڭ كوپ قۇراعى،

جاناردان جىلى اعىن كەپ قۇلادى.

كوزىمە – ٴتۇن. كوڭىلگە – كەك تۇنادى.

جاڭبىر جاۋدى. بىلەمىن... سەنى ويلادىم،

سەنى ويلاسام جىلاعىم كەپ تۇرادى...

سەنى ويلاسام جىلاعىم كەپ تۇرادى.

 

 

وكىنىش

«وزگەشە ٴبىر سۇلۋ ول... - دەپ، - قىلىقتىم»،

«وتكەن زامان ارۋى» دەپ تۇنىق ٴتۇن

ساعان دا ونى ايتۋشى ەم كۇلىپ مىڭ،

«ٴومىرىمنىڭ ورنەگى» دەپ بارىڭە،

وتىرىكشىگە ولەڭ ارناپ ٴجۇرىپپىن!

 

قالاي سەنى قارعايىن-اۋ، بارىم-اي!

جالماۋىزىم، جالعىزىم-اي، جانىم-اي!

قولدان قولعا وتىرىگىڭ وتكەندە،

ٴقايتسىن مىنا وزەگىمدى قارىماي،

نەگە سوندا سۇلۋىڭ دەپ سەندىرىپ،

نەگە ەندى ۇندەمەيسىڭ جارىق اي؟!.

 

مەڭدەي قارا نۇكتە بولىپ نالاتىن،

مەندەي سەنى جىرلار ما ەدى بار اقىن.

تاڭعا دەيىن قۇشاعىمدا قالاتىن.

نەگە تالاي كەزدەسۋگە كوندىرىپ،

نەگە ەندى تىلدەن قالدىڭ قارا ٴتۇن؟!.

 

قاراعاندا جانارىنان تاراپ نۇر،

تاراعاندا قيماستىقپەن قاراپ ٴبىر،

«كەتپە» دەگەن كىرپىگىندە جالعىز ٴسوز،

وقي، وقي تاۋسىلدى ما تاعات قۇر.

نەگە سوندا جۇرەگىمدى سوققىلاپ

نەگە ەندى مىڭق ەتپەيتىن ساعات تۇر؟!.

توقتاپ قالعان ساعاتتاردىڭ داۋىسىن،

جۇرەگىمنىڭ لۇپىلدەرى ساناپ تۇر!

 

 

باقىتتى بول!

جۇرەگىمنىڭ تۇبىندە عاپىلى جان،

جىلايدى كوز جاسىنا جاسىرىپ ٴان:

«ايرىلىپ قالدىم با دەپ اسىلىمنان،

كەشىگىپ قالدىم با دەپ عاسىرىمنان».

 

سەزىمنەن ساناماشى كۇندى بيىك،

وزىڭنەن ساناماشى گۇلدى بيىك.

جىلايسىڭ جانارىڭا ٴتۇندى قۇيىپ،

جالعىزدىققا كەتكەنمىن كىمدى قيىپ؟!.

 

سەزىمدى تاستاپسىڭ-اۋ كۇلگە باسىپ،

ساعىنىشتى كەتىپسىڭ گۇلگە اسىپ.

وتىرعانىڭ وڭاشا مۇلدە جاسىپ:

بولارىڭدى بىلە الماي كىمگە عاشىق،

تىعىلىپ قالاسىڭ با تۇنگە قاشىپ؟!.

 

جاسىڭدى الايىن با قۇرعىر سىلىپ،

جانىڭا جەتەيىن بە كۇن قۇلشىنىپ.

مۇڭىڭنىڭ مەزەتىندە مىڭ كۇرسىنىپ:

جىلاماشى كوزىڭنىڭ جاسى تيسە،

شاشىراپ ٴتۇن كەتەدى مىڭ ٴبىر سىنىق.

 

ٴتۇن بارىپ، تۇڭىلەيىن تۇنەك قاماۋ،

ٴۇمىتىم وكىنىشتەن ۇدەتتى الاۋ.

«باقىتتى بول!» مەندەگى... تىلەك. قالاۋ.

قاراماي كەتسەڭ داعى وز-وزىڭە،

قاراۋسىز قالدىرماشى جۇرەكتى اناۋ.

 

 

باسقا قىز

كوزىڭدى توڭكەرگەنىڭ توستاعانداپ،

ٴسوزىمدى ٴجون كورمەۋىڭ - بوس باعامداپ.

وزىمشە وكپەلەپ كەتىپ قالام:

وزگەدەن وزىڭدەي ٴبىر «دوس» تابام دەپ.

 

قاس قاقپاس ۋاقىتتىڭ «ايتاعى» ەرىپ،

قاسىڭنان تابىلامىن قايتا كەلىپ.

بولماشى ٴبىر قۇشاقتاپ الامىن دەپ،

بولمىسىڭا بارامىن بايتاق ەنىپ،

 

سەن سونداي كەرىم ەدىڭ، ەستە قىلىق،

مەن سوندا مۇڭ بولدىم عوي كەشتە قۇرىپ.

كوڭىلدىڭ قالعاندىعىن جەتكىزدىڭ بە،

كوزىڭنىڭ جاسىمەنەن كەستە قىلىپ.

 

مويىعان شاقتارىڭنىڭ ەستەلىگىن،

مويىلداي كوزدەرىڭمەن كەشپە كۇنىم،

ۇزدىگىپ سۇيەم دەگەن ساتىمدە سول،

ٴۇزىلىپ كەتتىڭ بە سەن دەستە-گۇلىم.

 

مۇڭىڭدى مۇڭىممەنەن مەزى ەتكەن ەم،

ٴوزىمدى تابا الماي مەزەتتەردەن.

كوشەدە سۇلۋ كورسەم سەن ەكەن دەپ،

كوزىمدى تاعى الدايمىن (بەزەك كەلگەن)

 

جاناردا جاس جيىلدى – سەل بولارداي،

وزەكتە وكىنىش كوپ – سەڭ بولارداي.

باسقامەن جۇرگەنىڭدەي مەن جاقتا دا،

باسقا قىز جانىمدا وتىر سەن بولا الماي.

***

ٴبىر تىلەگىم بار ەدى قايتا مازداپ،

كەلەم تاعى... قۇستار دا قايتادى ازداپ.

سەنىڭ كۇلكىڭ شاشىلعان كوشەلەردى،

مەنىڭ مۇلكىم دەپ ەلگە ايتا جازداپ.

 

كوزىڭە قاراي الماي، قۇرىپ، ساسىپ...

كوزدەرىڭنەن ۇزىلگەن تۇنىق تا شىق.

قارايمىن دەپ ابايسىز كەۋدەمدەگى:

قاراشىقپەن العانسىڭ ق ۇلىپتى اشىپ.

 

تامىرىمدا تۋلايدى قۇيىن قانىم.

جاڭبىر بولىپ جانىڭا قۇيىلعانىم.

تاعدىر بولىپ قاسىڭدا جۇرگەنىمدە،

تاعى ولەڭ وقى دەپ قيىلعانىڭ.

 

جول ىزدەۋ مەن جولىقپاۋ اراسى بار،

جاڭا عاسىر جانىمنان جان اشىلار.

بىتپەي قالعان ولەڭدى وقى دەيسىڭ،

بىتەلمەگەن بالكىم ول جارا شىعار!

 

شاتتىعىنان شامالى مۇڭى باسىم،

ىقىلاسپەن جەتكىزەر ىمىراسىن.

سىندىرمايتىن ساعىمدى سول دەر ەدىم،

سىندىرىپ اپ جۇرسە دە قۇمىراسىن.

 

سەن كەلەتىن مەزگىلدى كۇز دەپ قۇربىڭ.

قۇستارمەنەن قاتار بوپ تىزبەك قۇردىم.

سەن كەلەتىن كۇزدى سول قويا سالشى،

سەن جوعالعان كوكتەمدى ىزدەپ تۇرمىن.

 

نە ىستەر ەكەم؟!.

كوزدەرىڭنەن كۇمىس جاس مىڭ ٴبىر قۇلاپ،

كىرپىگىڭمەن وتىرسىڭ مۇڭ بۇرعىلاپ.

ماڭايىڭدا جان جوق-اۋ، جالعىزدىق بار،

ماڭدايىڭا ٴمىنىپ اپ ٴتۇن قۇرعىر-اق!

 

نەگە بىزدە جارىعىم كۇندە وسىلاي،

ٴۇنسىزبىز... ۇمىتكە دە ٴۇن قوسىلماي.

تورىعىپ تەرەزەڭە ۇڭىلەمىز،

قاسىما قاتار كەلىپ ٴتۇن دوسىم-اي!

 

ۇمىتتىم دەگەنىڭدى تاپشى دەر ەم،

ٴۇمىتتىڭ ەسىكتەرىن قاقشى دەر ەم.

جالعىز سەنى ويلاتقان ٴىسى ٴۇشىن بە،

جالعىزدىقتى ٴبىر ٴتۇرلى جاقسى كورەم.

 

سونشالىق جۇرەگىڭە بايلانعانىم،

سور سالىپ تىلەگىڭە اينالمادىم.

جانارىڭ شەكسىز ٴبىر اسپان دەپ قاپ،

قۇلاپ كەتىپ جۇرەمىن ايدان جانىم.

 

اۋىر وي، اششى زاردىڭ تۇيەر شەرى،

تاعدىرىم تارتۋ ەتكەن سىي-ولشەمى.

كوزىممەن، كوڭىلىممەن جاقسى كورىپ،

جانىممەن، جۇرەگىممەن سۇيەم سەنى،

 

مىنا مەنىڭ مۇڭىمنىڭ نازىكتىگىن،

جانارىڭا وتىرسام، جازىپ كۇنىم.

جازىپ سوسىن وتىرسام تاعدىرىمدى،

جازىلماعان باسپەنەن قاجىپ، گۇلىم.

 

كوڭىل-اۋ، ساعىنىشىن ەسكەن ەكەن،

كوزىمنەن تاۋىپ جاتىر كەشتەر مەكەن.

جالعىزدىقپەن جاراسىپ كەت دەيسىڭ بە؟

قالاي ەندى؟ قايت دەيسىڭ؟ نە ىستەر ەكەم؟!.

 

 

سەنىم

قاۋىرسىن جانىم، سىڭار قاناتىم،

اۋىر شىن سەنسىز شىنار قارا ٴتۇن.

دەيتىن ٴبىر سۇلۋ سۇيسەم دەپ ٴجۇرمىن،

مەن جوقتا «مەن دەپ» جىلاپ الاتىن.

 

قاپ-قارا ٴمولدىر – ٴتۇن جاسىنداي تىم.

شاقتا ما سول ٴبىر – سىر جاسىرمايتىن.

ساپ-سارى قىزدى سۇيسەم عوي شىركىن،

ساعىنىشىن ايتىپ، ٴبىر باسىلمايتىن.

 

كىل تۇنىنە ٴعارىپ – ٴتوزىم توڭاتىن.

كىرپىگىنە بارىپ، كوزىم قوناتىن.

وزگەشە قىزدى سۇيەمىن ٴيا،

ولەڭىمدى ىزدەپ ٴوزىم بولاتىن.

 

تەرەزە كەلىپ، ٴتۇن اسىلمايتىن.

كەزدەردە سەزىم تۇماسىنداي تىم.

كوكتەمدەي قىزدى سۇيەمىن ەرتەڭ،

كوڭىلدىڭ ونسىز ٴبۇرى اشىلمايتىن.

 

وزعاندا جىراق، تۇرمىس… تالاي كۇن…

توزعاندا جىلاپ، تىنىستاماي ٴتۇن.

توعجانداي قىزدى سۇيەمىن ەرتەڭ،

توعجانعا ٴبىراق، ٴبىر ۇقسامايتىن.

 

 

ت-عا

قولدان ٴبارى كەلەدى جاتپا نالىپ،

جولدانبادى سەبەپتەر حات تا قالىپ.

ويىمدا ٴجۇرسىڭ… وقي بەرىپپىن،

ولەڭ-جۇزىڭدى جاتتاپ الىپ.

 

مازاسىز مەنەن… ايىققان ەلىك،

بوياۋىن مۇڭنىڭ بايىتقان دەلىك.

ساعىنىش تولى ساناما مەنىڭ،

ساعىم بوپ ٴسىڭشى عايىپتان كەلىپ.

 

ىزدەگەن سەنى، ەمەس پە ەم كەزبە؟

ايداردان اناۋ جەل ەسكەن لەزدە.

شۋاق بوپ جانە شۋماق بوپ كەتتىڭ،

ٴومىر مەن ولەڭ تەڭەسكەن كەزدە.

 

ۇزاق مۇڭىما ۇرىندى كۇز كەپ،

سىزاتتى مىنا – بۇرىمدى قىز دەپ.

جانارىڭا سوندا قاراي بەرىپپىن،

جازىلماي قالعان جىرىمدى ىزدەپ.

 

تىم-تىرىس تۇندەر… كونەرمىن… جوق ٴۇن…

بايقاتتى ماعان ورەمنىڭ جوعىن.

كىم ەندى سەندەي وقيدى ەكەن،

كوزىمدە قالعان ولەڭنىڭ جولىن...

 

قۇرمەت

ىزاسىن ايتىپ، ىلايلى كۇنگە،

سۇلۋلار سىڭسىپ، جىلايدى تۇندە.

سەمگەن گۇلدەردى قۇشپاقتان بۇرىن،

ج ۇلىپ اپ، سىيلاۋ ۇنايدى كىمگە؟

 

ٴجۇرىپ تە، ەرە ارباۋدا قۇمار،

جىگىتتەر نەگە الداۋعا قۇمار؟

ارۋدىڭ ارى اينالسا قۇسقا،

تالىقسىپ ۇشا، تالماۋعا قۇمار.

 

قىزداردىڭ قۇنى – ارىمەن دەگەن،

قۇزداردىڭ قۇنى – جارىمەن دەگەن.

سۇلۋلار ٴىشى... سۇرىپتاپ الىپ،

بارىمەن ەمەس، بارىمەن كەلەم.

 

ٴتوزىمنىڭ سەرتى – تاسقامال جۇرەد،

كوزىنىڭ دەرتى – جاس تامار، ۇدەپ.

ارۋدىڭ الىپ ەنشىسىن قيماس،

ارۋدىڭ مۇڭىن جاستانار جۇرەك.

 

بەگىمدەر كەزسە باقتاردىڭ ٴىشىن،

بەكزاتتار كەلەر ماقپالى ٴۇشىن.

شۋاقتار كەلەر تۇندەردىڭ قايتقان،

اق تاڭنىڭ اراي اتقانى ٴۇشىن.

 

تەڭدەرىن تاپسا، تەگىن بەر ەلى،

«بەۋ!» دەگەن اۋىز... بەگىمدەر ەلى.

الاشتىڭ ۇلى – ارىلماق ەمەس،

قازاقتىڭ قىزى – شەگىنبە دەدى.

 

تاۋ سىنداس تەكتىڭ – قامىن جاستاعىن،

تاۋسىلماس تاريح – قالىڭ داستانىم:

ارۋلار، قىزدار، سۇلۋلار، سەندەر،

قازاق-قا جالعىز قارىنداستارىم!

***

باستاي الماي ٴجۇرمىز بە ٴبارىن قايتا،

تاستاي الماي ٴجۇرمىز بە ٴبارىن ايتا.

ٴجۇزىمدى ساعىنعانىڭ كورىنىپ تۇر،

جۇزىڭنەن باستاپتى عوي ٴارىڭ قايتا.

 

ٴوسىرىپ وتىرسىڭ با جاسىڭدا گۇل؟

وشىگىپ، وپىنىپسىڭ راسىندا بۇل.

جەگىلىپ وتىرعانشا مۇڭعا اۋىر،

ەگىلىپ وتىرسام عوي قاسىڭدا ٴبىر.

 

قايتەيىن جەتكىزبەسە ٴتىل قارىمدى،

توناعان سەكىلدى عوي ٴتۇن بارىمدى.

جۇرەگىڭنىڭ الدىنا جىعىلىپ قاپ،

قۇشاقتاپ قۇلاسام عوي مۇڭدارىڭدى.

 

وت جاعىپ وتىرسىڭ-اۋ نالامىزعا،

شىراعى سونبەسىن دەپ بارامىز با؟..

ٴبىر كەزدەرى ٴقادىرىن تۇسىنبەگەن،

ٴبىر كەزدەسۋ جەتپەي تۇر ارامىزعا.

اقىمدى جازايىن با كۇندەپ قارعا،

اتىڭدى جازايىن با تىلدەپ تالعا.

ٴۇمىتتىڭ قابىرىنە كەشە تۇندە،

جۇرەكتى قويىپ كەتتىم گۇل دەپ قالما.

 

سەندەگى سۇلۋلىققا!

سۇيەدى سۇيسىنە ٴبىر تىلەۋدى اللا،

سۇيەدى سۋىقتىقپەن قۇرىق-قايعى.

ايدالادا وت جاققان بىرەۋ بار ما،

ايدا ساۋلە بولعانمەن جىلىتپايدى.

 

مەيىرىمنەن جالىققان بۇل قالا سان،

مەيىرىمسىز بيىككە قۋىپتى ايدى.

قاقتالىپ قالار ما ەدى، ٴبىر قاراساڭ،

جانارىڭنىڭ وتىنا سۋىق قايعى.

 

ساپ-سارى مەزگىلدە عوي تەربەپ ٴنارىن،

قالتىراپ جاپىراقتاي قالعان ٴمۇسىن.

كۇزدىڭ دە سەزگەندەيمىن كەرمەك ٴدامىن،

كوز جاسىڭا باتىرىپ العانبىسىڭ؟!.

 

جاۋراتىپ جۇرەكتەردى يلەيدى نە؟

ىزعارلىق كىرپىگىمە تۇر ىلىنە.

سۋىقتىق سوندا كەلىپ بيلەيدى مە،

جاپىراقتاي جانىمنىڭ دىرىلىنە؟

 

كوزدەرىم كورە الماي قۇر قالا ما،

كوكتەمدە كورىنەتىن شىنار مە ەدىڭ؟

سۋىقتىق باسىپ قالعان بۇل قالاعا،

سۇلۋلىق جەتپەي تۇرعان شىعار دەدىم!

 

جانارىڭ جىلۋ بەردى-اۋ باۋراپ انىق،

تامىرى سۋىقتىقتىڭ ج ۇلىندى ارەڭ.

سەندەگى سۇستىلىققا جاۋراپ الىپ،

سەندەگى سۇلۋلىققا جىلىندى الەم.

 

سۇلۋ بەينەڭ جۇرەككە جىلۋ بۇگىن،

جىلىتار دەپ جانىمدى تىلەدى ورەم.

ەلەۋسىز قالمايتىن سۇلۋلىعىڭ،

تەڭەۋسىز قالمايتىنىن بىلەدى ولەڭ!..

 

 

 

بولاشاق

ايتا الماي كەتكەنىڭدى نالا ما، سىر؟

ايتاسىڭ اسپانعا ٴبىر، قالاعا سۇر.

وتكەنگە وتە الماي باقىتىڭا

وكىنگەنىڭ وكىنگەن قارا دا تۇر.

 

ساعاتتىڭ ٴتىلىن جۇلعىن، تۇيرە تەگى،

تاعاتىڭ تاۋسىلادى، كۇيرەتەدى.

جالعىزدىق ۇستازدىققا جاراپ قالىپ،

تىزەڭدى قۇشاقتاۋدى ۇيرەتەدى.

 

سەزىمنىڭ كەش گۇلدەيتىن بۇرتىگى مە؟

لاعىنەت جاۋدىراسىڭ بۇل تۇنىڭە.

وزەگىڭ كوز جاسىڭا اينالادى،

وكىنىش ٴورت قويادى كىرپىگىڭە.

 

كوزىڭنىڭ ماڭىنداعى جەلەك سىنىپ،

كوزىڭنەن ماعىناسىز دەرەك سىلىپ.

وتىرعانىڭ وتىرعان و، جانىم-اي،

مۇڭىڭ دا مۇسىركەمەس، كەرەكسىنىپ.

 

باعىڭ دا تۇسە الماي راس پا كوكتەن؟

كۇلەسىڭ كۇيىكتەن عوي، (باستان وتكەن).

و، سوندا باسقا كۇزىم كەلەر ماعان،

و، وندا بولار مەندە باسقا كوكتەم.

 

ەسىمىڭ ەسكە تۇسپەك «قاي، ماناعى؟»

دەپ سەنى ايتقاندارعا: «ٴاي، باياعى...»

(باسقا جان، باسقا جۇرەك ايمالاعى!)

قامالىپ وتىراسىڭ، بولمەڭ سوندا،

قاپ-قارا الەمىڭە اينالادى.

اسپاندا جۇباتا الماي اي نالادى.

 

ٴقازىر عوي قينالعانىم «…ەمدەر» دەيدى.

قادالسىن شوڭگە، تىكەن، شەڭگەل مەيلى،

جانىما العان كەزدە جان ارۋدى،

جارىما سول كەز ەشكىم تەڭ كەلمەيدى!

 

وتكەننىڭ، وكىنىشتىڭ كۇنى قايتىپ،

بۇرلەيمەي بۇل عاسىردىڭ گۇلى قايتىپ.

مەن سوندا وتىرامىن سابيىمە،

سەن جايلى ەستەلىكتەر كۇلىپ ايتىپ.

 

«نە بولسا دا، نەگىزسىز ۇمىت ٴبارىن!»

كەزىندە ٴوزىڭ ايتقان - كۇدىك ٴتالىم.

جانىما باتار سوندا وتىرعانىڭ:

جارىڭنىڭ جاقتىرا الماي قىلىقتارىن.

***

ايتىپ تۇرىپ، ايتا الماۋدى قاراشى،

قايتىپ تۇرىپ، قايتا الماۋدى قاراشى،

 

قۇرعىر ٴتىلدىڭ بايلانۋىن قاراشى،

قۇردىم كۇننىڭ اينالۋىن قاراشى،

 

كۇشپەن كۇيىك، شەر ٴتونۋدى قاراشى،

ىشتەي كۇيىپ، ورتەنۋدى قاراشى،

 

كوكتەمىمنىڭ كۇز بولۋىن قاراشى،

كوز جاسىمنىڭ تۇز بولۋىن قاراشى،

 

جۇرەگىڭنىڭ مۇز بولۋىن قاراشى،

تىلەگىمنىڭ ٴجۇز بولۋىن قاراشى،

 

زارىعىمنىڭ مۇڭ بولۋىن قاراشى،

جارىعىمنىڭ ٴتۇن بولۋىن قاراشى،

 

جەگىر ويدىڭ حاس بولماۋىن قاراشى،

جەگەنىمنىڭ اس بولماۋىن قاراشى،

 

باسقالاردىڭ جۇرىسىنە قاراشى،

قاسقالاردىڭ كۇلىسىنە قاراشى،

 

الىپ ۇشىپ، اسىعۋدى قاراشى،

ٴارى قۇشىپ، باس ۇرۋدى قاراشى،

 

نالاسى جوق كىل قاۋىمدى قاراشى،

قاراشى دەپ تىنباۋىمدى قاراشى،

 

قاراڭعىڭا كۇن قونباۋىن قاراشى،

قاراعانىڭ شىن بولماۋىن قاراشى!..

 

 

ٴى. مەنىڭ جارىم /سيكلدان ٴۇزىندى/

جالعىزدىقتى كوتەرە الماي جاتقانىڭ،

جالقىلىقتى اۋىرسىنىپ جاتقانىڭ،

 

جانىما كەل دەگەنىڭدەي ەلەستەپ،

جارتى جانمەن ٴبۇتىن بولشى، تەڭەس دەپ،

 

شىق تامعان جامالىمدى اقتاشى دەپ،

سۇقتانعان جانارلاردان ساقتاشى دەپ،

 

جاڭادان كورگەنىڭدەي ۇناتشى دەپ،

مۇڭىمنىڭ مۇناراسىن قۇلاتشى دەپ،

 

ساعىنىشتىڭ كوزدەرىنەن ويان دەپ،

ەسىمىڭدى ەرنىمە ەسكەرتكىش قىپ قويام دەپ،

 

كوزدىڭ جاسىن ولەڭىڭمەن ٴسۇرتشى دەپ،

كوڭىلىمدى كولەڭكەڭمەن ٴتۇرتشى دەپ،

 

ەرىنىمە ەنشىڭدى تابىستاۋعا كەلشى دەپ،

ەزۋىمە كۇلكىنىڭ سۋرەتىن ساپ بەرشى دەپ،

 

جولىمىزدان، الەمنەن جاڭىلايىق مۇلدە دەپ،

جاڭىلىسقان الەمدە جاعىلايىق بىرگە دەپ،

 

قارا ٴتۇننىڭ بارقىتىن جامىلايىق كۇندە دەپ،

سوسىن سوناۋ تاڭداردا سالەم ايتساق گۇلگە كەپ.

 

سوسىن سالەم اناڭا سالىپ تۇرسام تاڭ سايىن،

سوسىن سوناۋ كەلىندىك كەرەمەتىن اڭسايىن،

 

سوسىن سەنىڭ جولىڭدى توسىپ تۇرسام لۇپىلدەپ،

سوندا مەنەن بۇگىنگى جوعالار دەپ بۇكىل كەك.

 

دەپ تاعى دەگبىرسىز ساعات ٴتىلى وزعان دەپ،

ۋاقىتتىڭ ۋىسى – توزىمدەرىم توزعان دەپ،

سەن اقىرى جەڭىلدىڭ سەنىڭ جارىڭ توعجان دەپ!

 

 

i. ٴبىر ساعىم /سيكلدان ٴۇزىندى/

جۇرەكتەگى سەزىمىڭ جانارىڭنان تولدەپ كەپ،

جانىڭنىڭ داۋىسىنا... داۋىسىنا شولدەت دەپ،

 

جۇرەگىمنىڭ جارىعى - ساۋلەلەنسە ٴسوزىڭ كەپ،

قالامىڭنان تۇسكەن جازۋ، تۇسكەن جازۋ ٴوزىم دەپ،

 

داپتەرىڭنەن تىرىلەم قالامىڭدى قۇشاقتاپ،

دەپ تاعى سويلەيسىڭ ساعىنىش بوپ ٴتۇسسى اپپاق،

 

ەسىمىمدى ايتاتىن اۋىز بولسا سەندە دەپ،

ەسىڭ كەتىپ، ٴeلىرىپ، ەرىنىڭمەن ەمدە دەپ،

 

دەگبىرىڭ مەن دەلەبەڭ دەرتىم بولسىن جازبا دەپ،

تالىقسۋدان تۋاتىن كەسىر بەرمە نازعا دەپ،

 

جۇرەگىڭنىڭ جۇزىنەن قىزعانىشىڭ قاقسا كەپ،

جانارىڭنىڭ تۇكپىرىنە، تۇكپىرىنە تاستا دەپ،

 

شاعىم ايتىپ وتىرسىڭ قارا تۇنگە – اي سارىن،

شىراق جاعىپ وتىرمىن ٴماحاب-ب-ات-تىڭ ماي شامىن،

 

ۇمىتىڭنەن جىبەك ٴجىپ ٴتۇتىپ ال دەپ مۇڭ ٴتۇنىم،

ارمانىمنىڭ تەرەڭى – شىعارىپ اپ ىنتىعىڭ،

 

اڭسارىمنىڭ بيىگى – كۇتىپ الىپ ساعىنىش،

اعىل-تەگىل سەزىمىم جىلاپ وتىر... (تاعى كۇش!)

 

سومداي الماي سەن جايلى: «بولار ما دەپ مۇنشا مۇڭ؟»

قالامىمنىڭ ۇشىندا ويناپ وتىر ٴبىر ساعىم.

 

 

ٴتۇس

– وكپەلەتپە قالجىڭدى جەڭىس ساناپ،

قارسى المايمىن قوسىلىپ قالا ٴتۇنىن.

– بولماشىعا بۇيىعىپ، تەرىس قاراپ،

قاتتى ۇنايدى وكپەلەپ قالاتىنىڭ.

 

– قاتتى ۇنادى سونشالىق كۇرسىنگەنىم؟

– ٴيا، ۇنايدى قىلىعىڭ، «ەرسى» مەيلى،

دەپ ەدىم توعجان ٴجىبىپ، كۇلسىن بەگىم:

«مەن دە سەنى ۇناتام، كەلشى» دەيدى!

 

اۋا قىسىپ كەتكەندەي، ماڭ تارىلىپ.

انىق كورىپ ساتتە سول اقىن باعىن.

شاقىرعان سوڭ تۇرام با، قاڭتارىلىپ،

شارق ۇرعاندى بىلدىرمەي جاقىندادىم.

 

اينالىپ سالا بەردى بەلى گۇلگە،

ار جاعى انىق ٴيا، (ٴدات تە بارعان).

ەرىپ بارا جاتىر ەم ەرىنىندە،

«بالام تۇر!» دەپ وياتتى اتتەڭ انام.

 

مەن ەندى...

تەربەلگەن تەڭىز – قوعام،

اپپاق اي. تىم جارىق ٴتۇن.

مەن سوندا سەزىم بولام،

جۇرەكتەن ٴبۇر جارىپ مىڭ.

 

جۇرەكتىڭ جىر ىشەگىن،

قارعاندا قورعاسىن لەپ.

مەن سوندا ٴتۇن ىشەمىن،

قاراڭعى قولداسىن دەپ.

 

ٴتۇن ٴبىتتى، جونەلدى ازان،

جۇرەگىم جىلايدى ازداپ.

مەن سوندا ولەڭ جازام،

كوزىڭە قۇلاي جازداپ.

 

توعجاني تاعات ٴتامام،

الدامشى... جوقتاتتى ارمان.

مەن ەندى ساعات بولام،

جۇرەگى توقتاپ قالعان.

 

 

ٴاف-سانا قىز

(باللادا)

جالقىلىققا جالعىز بوپ باس ۇرعاننان،

جۇرگەنىمدە جاراماي، جالىنداماي.

ٴاف-سانا بوپ جەتكەنسىڭ عاسىرلاردان،

اڭىز بولعان ارۋىم قالىڭ قالاي؟

 

ٴحالىم مۇشكىل دەمەدىم سۇراعانعا،

ٴجۇزىم سىنىق... جۇرەگىم... كەتىلدى ۇشىم!

بۇرىنعىنىڭ سۇلۋى جىلاعان با؟!.

بۇگىنگىنىڭ عاشىعى سەكىلدىسىڭ؟

 

– شولپى اكەلدىم شاشىڭا، ٴاف-سانا قىز،

– قوس بۇرىمعا قولىڭمەن تاقشى ٴبولىپ.

دەپ ەكەۋمىز سويلەستىك باقتا جالعىز،

اسىرەسە سەن مەنى جاقسى كورىپ.

 

ەرتەگىلىك كەيىپكەر ەمەسپىن دەپ،

اڭىزداردان ارشىلدىڭ، اقتالا قىز.

وڭاشادا ويىڭمەن كەڭەسكىڭ كەپ،

قالدىرۋدى ٴوتىندىڭ باقتا جالعىز.

 

تىلدەپ ٴجۇرمىن... بۇل كۇنى تامىزىمنىڭ،

تاڭى ەدىڭ قايتا ٴبىر اتپاي قالعان.

اقيقاتى سول مەنىڭ اڭىزىمنىڭ،

كەلگەنىمدە مەن سەنى تاپپاي قالعام.

 

ۇشىپ كەتتى ۇلپاداي وبال قىلا،

ۇستاتپادى مامىق پا، ماقتاما قىز.

اڭىزدارعا ٴسىڭىپ اپ جوعالدى ما؟

اقىرىندا بولدى عوي ٴاف-سانا قىز.

 

اڭىزعا دا بەرگىسىز قالدى لەبىڭ!

ەستە ساقتاپ ەڭ ەرەك كەيىپتەرىن:

ەرتەڭىنەن كۇتىپ ٴجۇر سال جۇرەگىم،

ەرتەگىدەن ەستىگەن كەيىپكەرىن.

 

...كەزدەسۋگە...

سىر ساۋىپ جاق اشپادىم،

كەلمەيتىندى شىعاردىڭ، (قىلىق بوتەن).

اق شاتىرلى اسپان مەن اعاشتاردىڭ،

استىندا از ايالداپ تۇرىپ كەتەم!

 

قارا مىسىق كەيپىندە كۇدىكتەرىڭ:

جولىڭدى كەسە بەرەر.

كوڭىلىمە كوكتەم اكەل – ٴۇمىت كەرىم.

مۇڭنىڭ مۇزى ەرىسىن دەسەڭ ەگەر.

 

تۋلاعان تامىرىمدا زور اعىن ەڭ!

قاپتاعان قارا حالىق. (نوپىرمە ەل؟)

جولداردىڭ جان تۇيىسپەس تورابىمەن،

ۋاقىت-تىڭ ۇستىندەگى كوپىرگە كەل...

...كەزدەسۋگە...

 

 

ەلەگىزۋ

داۋىل ٴۇنى تەرەزەمە وشىگىپ،

ىمىرت سوڭى… ىزىڭداعان ماسا - ٴتۇن.

اتىراپتا ارمان گۇلىن ٴوسىرىپ،

جاپىراققا جىر وقيدى جاس اقىن.

 

ەكىلەنىپ ەسەر داۋىل سالدى ارىن،

كۇز كەلگەلى جايلاعان-دى جەردى سىز.

تۇنگە مالىپ كىرپىگىمنىڭ تالدارىن،

كىمگە نالىپ وتىرعانىم بەلگىسىز.

 

توڭىپ بارام. جىلىتاتىن ەمەس ٴتۇن،

سىرتا سىڭسىپ سۋىق جەلدىڭ ىزىڭى.

سۇراعىنان قاجىپ كەتتىم ەلەس-تىڭ،

قۇلاعىما تۇنەپ قالعان قىز ٴۇنى!..

 

«ۇمىتىڭمەن قوسا كەتىپ ۇگىل مە!»

دەگەن داۋىس… قالا قاراڭ. كوشە مۇڭ.

ٴوتىنىش كوپ… جالىنباسپىن بۇگىن-گە،

وكىنىش بوپ ورالادى كەشە-گىم.

 

(تونالادى!..) تونا ٴتۇنىم… ال ٴبارىن!..

جۇرەگىمدى جەڭدى سىز.

تۇنگە مالىپ كىرپىگىمنىڭ تالدارىن،

كىمگە نالىپ وتىرعانىم بەلگىسىز…

2011 .ج.

***

ٴمولدىر مۇڭ يە بىزگە.

مولدىرگە بولا الدايمىز

تەك قانا سۇيەمىز بە؟

سۇيىكتى بولا المايمىز،

 

كوزىڭە قونايىن با،

گۇلدەردىڭ اۋەنى بوپ.

جوق الدە سولايىن با

اۋەلى ماۋەلى بوپ.

 

سودان سوڭ تىرىلتەسىڭ،

جاسىڭدى بۇركىپ اششى.

كوكتەمىم، ٴتۇنىم سەنسىڭ،

وتكەننىڭ قۇلپىن اششى.

 

سوڭعى رەت كەلىپ كەتەم،

سوڭعى لەپ بەرىپ توسىن.

ەرنىڭدە ەرىپ كەتەم،

كوزىڭدە ٴسونىپ سوسىن.

 

بۇل ولكە... كۇبىرلى... ٴھام قىزىق...

سانانى سارساڭعا سالعىزىپ،

جالقىلىق جۇرەككە جىلىستار.

ازىراق ازىناپ جالعىزدىق،

بولمەدە بوتەن ٴبىر دىبىس بار.

 

باستاعان سەكىلدى جەل ەسە،

بىرەسە سىڭسيدى سىڭعىر ٴمان.

جىلاۋىق جاڭبىر ما؟ نەمەسە

گۇلدەردىڭ داۋسى ما شىڭعىرعان؟

 

ەستيىمىن تىلسىمدار تاسىرىن،

قۇيىلعان اۋاعا ناۋامەن.

ول نەگە جۇمباقتاۋ... جاسىرىن،

بولمەدە ٴبىر دىبىس، بار اۋەن...

 

توسۋدان جالىقتىم ناق ٴۇنىن،

تاپپادىم سازداردان شىن ىلىك؟

«كۇت، ٴيا...» دەيدى مە سابىرىم،

قۇپيا توزاڭىن ٴسىمىرىپ؟..

 

بۇل ولكە... كۇبىرلى... ٴھام قىزىق...

كولەڭكە ٴىلۋلى بۇرىشتار.

ازىراق ازىناپ جالعىزدىق،

بولمەدە بوتەن ٴبىر دىبىس بار.

 

 

گۇلجۇرەك

(جازىقسىزدىق)

قىز قولىندا گۇل سىنادى،

گۇل سىنادى وكىنىشتەن.

كەۋدە قالاي تۇرسىن ٴارى:

كۇبىرلەيدى وكىل ىشتەن.

 

كۇبىرلەيدى وكىل ىشتەن:

«جۇرەكپىن» دەپ تانىستىرعان.

گۇل سىنعاندا وكىنىشتەن،

وكىنىپ اپ الىس تۇرعان.

 

ەلەمەيدى جايتتى ۇستەم،

گۇل ولدىگە سەنەتىن كىم؟

اۋا عانا ايتتى ىشتەن:

سىنعان گۇلدىڭ سەمەتىنىن.

 

كوزدىڭ ماڭى تۇر ٴىسىنىپ،

جىگىت جىلاپ قۇشىپ تالدى.

ەڭ سوڭعى رەت گۇل ۇسىنىپ،

ەڭ سوڭعى رەت قۇشىپ قالدى.

 

ەڭ سوڭعى رەت قۇشىپ قالۋ:

ەڭ العاشقى – قوشتاسۋ.

گۇل سىنعاندا ٴتۇسىپتى ارۋ،

تۇسكەندەي بوپ وتقا سۋ.

 

ەڭ سوڭعى رەت قۇشىپ قالاد،

سۇلۋ مۇڭى اسىلىندە.

توپ كوبەلەك ۇشىپ باراد:

گۇلدى جەرلەۋ راسىمىنە.

 

 

مۇڭمەزگىل

كىرپىگىمنەن كاۋسار تامشى تاماردا،

جالعىزدىعىم كوڭىل ايتار... كۇنى-تۇن.

كۇزدىڭ قارا سۋىعىنداي جاناردا،

شامنىڭ ٴالسىز جارىعىنداي ٴۇمىتىم.

 

قاراڭعى ٴتۇن قاۋمالايدى بەۋ، نەگە؟

تولىپ كەتكەن تىنىشتىققا تۇستار لىق.

بوتەلكەدەي بوساپ قالعان كەۋدەدە:

جەلدىڭ ٴجونسىز ەكپىنىندەي قۇشتارلىق.

 

جانارىمدا قان شىرايلى سۇستى ٴومىر،

تامىرىمدا تىڭ اعىن بار. (قاي اعىس؟)

كىرپىگىمدە قالتىرايدى ٴشىق-مولدىر.

جاپىراقتىڭ دىرىلىندە ايانىش.

 

ٴتوزىمىمدى ٴتۇن قويادى كورمەگە،

مۇرساتىمدى مۇڭعا توناپ العىزدىق.

ٴۇنسىز جىلاۋ ورىن الىپ بولمەدە،

شىق تەرەدى كىرپىگىمنەن جالعىزدىق.

 

ەش اقىلدىڭ ەرمەي ەستى سوزىنە،

ەڭكىش تارتىپ وبال مەنەن اشىنىس،

كوكتەم ىزدەپ بارىپ ەدىم كوزىنە،

كۇز باستالىپ كەتكەن ەكەن اسىعىس.

 

 

مۇڭمەزگىل 2

 

جازعىم جوق قوي كوكتەم سالعان جارامدى،

كۇدىك ىشكەن كوڭىلىم سول كۇمان دە.

ٴتۇن مۇسىندەس ويلارىمداي قاراڭعى،

جىر تۇسىنبەس قىزدى سۇيسەم كىنام نە؟!.

 

ازالى رەڭ، عازالىمەن ٴجۇر مەندە،

اجارىمەن ارباپ كەتكەن اي ٴمۇسىن.

ٴبىز كوكتەمگە بارمايمىز دەپ جۇرگەندە،

كوكتەم ٴوزى ىزدەپ كەلدى قايعىسىن.

 

ىلىك سەپتىك سياقتانىپ قويماپ ەڭ،

ٴىز سۋىتقان! قايدا؟ جوق قوي... ىلكى لەپ؟

مەن كوكتەمگە بارمايمىن دەپ ويلاپ ەم،

كوكتەم سەنىڭ كوزىڭدە ٴجۇر سىركىرەپ!..

 

 

كوزجاسىم

كەلمەدىم... باسىم س ۇلىق،

كەلمەيدى ٴتىلىم تۇنگە.

جانىمنىڭ جاسىن سىعىپ،

ٴبىر گۇلدى تىرىلتۋگە.

 

كەلمەدىم...جول قۇرىپ ەم،

ۇقسايدى ٴتۇرىم تۇنگە.

ون گۇلدى سولدىرىپ ەم،

ٴبىر گۇلدى تىرىلتۋگە.

 

كەلمەدىم... ۋ ٴىشىپ ەم،

كەلمەۋمەن بولعان كۇندەر.

كوزىمنەن سۋ ىشىڭدەر،

كوزىمدە سولعان گۇلدەر.

 

كەلمەدىم... قورعانعام سول:

كىرپىكتە جاس توڭاتىن.

گۇلىنە قونعاننان سوڭ،

كوبەلەك ماس بولاتىن.

 

كەلمەدىم... بولىپ كەتكەم،

كوكتەمنىڭ كەسىرىن بەر.

تۇندەردە سولىپ كەتكەن،

گۇلدەرىم كەشىرىڭدەر!..

 

قالالىق نوۆەللا

مىنا ٴتۇن قورقىنىشتى،

سۇراپىل، زور تىنىستى.

جاپالاق قونا الماي،

جارعانات قورقىپ ۇشتى.

 

قاناتى قياقسىز-اۋ!

بىتپەيدى مياتسىز داۋ.

ٴوبىسىپ جاتىر ەكەۋ،

مىنا ٴتۇن ۇياتسىزداۋ.

 

جالعىز ٴۇي قاڭىرادى،

جاقپاعان شامىن ٴالى.

كوزىنە ٴتۇننىڭ قارا،

كوشەلەر جامىرادى.

 

كوشەدە ماڭ تارىلعان،

كولىكتەر قاڭتارىلعان.

قالتىراپ ويانادى،

قالالار قاڭتار ۇلدان.

 

شاھاردا قىستىڭ ٴارى:

مىنا ٴتۇن ىشقىنادى.

تالىپ ٴبىر ەستىلگەندەي،

كوكتەمنەن قۇستىڭ ٴانى.

 

حال سۇراپ، ۇشتەن ٴبىرىن،

قالتىراپ ىشكەن ٴبىلدىم.

كوكتەمدەر ٴسونىپ كەتتى،

كوزىندە ۇسكەن گۇلدىڭ.

 

 

ستيل

ناپ-نازىك ۇيلەسىمدەر،

كوڭىلسىز كۇيگە سىڭەر.

ۋاقىت تا قالىپ قويدى،

جىبەرىپ بي كەشىن ەر.

 

ەت جۇرەك تىنباي سىزداۋ،

(تەپكىلەپ... تۇرمايسىز-اۋ!)

ٴتاپ-تاتتى ٴتۇس كورەمىن،

ويانۋ ىڭعايسىزداۋ.

 

الەمنەن تىس دەرەگىم،

الەمگە ۇش دەر ەدىم.

قاپ-قاتتى قيالىممەن،

ٴتاپ-تاتتى ٴتۇس كورەمىن.

 

سەزىمنىڭ كۇشى كۇزگە،

تارالدى... ٴتۇسىپ ىزگە.

بۇگىن دە تابىسامىز،

بۇگىن دە تۇسىمىزدە.

 

ولەڭگە بازىنا تىم،

ورەدى جازىپ اقىن.

اپ-اۋىر تاعدىرىم بار،

جەپ-جەڭىل جازىلاتىن.

***

سونەدى جالعىزدىق،

سونگەنى ەستەلىك.

تاعى دا كەشىكتىم،

تاعى دا كەش كەلىپ.

 

ۇيىقتاۋعا تىرىستى،

ۇيقىسى بولمادى.

قايتادان ٴتۇن ۇشتى،

قايتا ٴبىر قونبادى.

 

تىم قاتتى جەلىگىپ،

ٴتۇن جاتتى (ساق ٴۇمىت).

سول تۇننەن جەرىدىك،

سول ٴتۇندى ساعىنىپ.

 

كورمەيدى كوزدەر قۇپ،

كورمەدى جان تىنا.

سول ٴتۇنى وزگەردىك،

سول ٴتۇننىڭ سالتى ما؟

 

قورقامىز سەلدەن سول،

قورقامىز جەتۋگە.

عايىپقا سەنگەن سوڭ،

عايىپ بوپ كەتۋگە.

 

كوزىڭدى تەڭىز دەپ،

كوزىڭدە تۋىلعام.

سول ٴتۇنى سەنى ىزدەپ،

سول تۇننەن قۋىلعام.

 

...قىمباتتىم...

اقىندار كوپ ەمەس،

جۇلدىزدان جىر ساۋعان.

تىنىشتىق – ٴولى ەلەس،

تىمتىرىس. مىلقاۋ ماڭ.

 

كەلى مۇڭ – اپ-اۋىر،

جەلىنىن ٴتۇن يگەن.

قۇتىلدى جات اۋىل،

ٴتۇتىندى تۇل ۇيدەن.

 

ول ۇيدە ٴبىر اقىن،

وبالىن جوقتاعان.

وزگەرىپ تۇراتىن،

وزىنە بوپ قاعان.

 

ٴبىراق تا مۇڭىنا،

بۇيرىعى جۇرمەيتىن.

جىراققا تىعىلا،

جىرلايدى ٴتۇن كەيپىن.

 

جەتىلمەي جىر رەتى،

ٴسال جالعىز، ٴسال اقىن.

تۇندەردىڭ سۋرەتىن،

كوزىنە سالاتىن.

 

جىر جازدى ٴتۇن كۇتكەن،

جالعىزدىق جايىندا.

ەڭ اششى شىندىقپەن،

ەڭ اسىل پايىمدا.

 

بولمەسى – الەمى.

كىتابى – جۇمباق ٴتۇن.

مۇڭدارى – الەگى،

ول سونداي قىمباتتىم.

 

شىعادى جول سۇيرەپ،

تاعدىرعا مۇراتىن.

بۇگىن دە سول سۋرەت:

ٴبىر بولمە – ٴبىر اقىن.

 

تىلسىمات

قاراڭعىمەن قارىق قىلار ٴتۇن ٴبىر سىن،

جابىرقاۋلى جانارىڭنان كۇن كۇلسىن.

مىنا تۇننەن ساپار شەگىپ كەلگەن حات،

قانداي جۇمباق جاسىرادى كىم ٴبىلسىن.

 

جۇمباق جازۋ جەتكىزەدى اي نۇرى،

ٴبىراق، بىلسەم ٴتۇبى ٴبارى قايعىلى!

كولەڭكەلەر كەرتىپ كەتكەن ٴقارىپتىڭ،

جانارىمدا جازۋلى تۇر قاي ٴبىرى.

 

كومەيىمدە قالىپ قويعان ٴۇن داعى،

بۇگىن ٴالسىز ٴان سالادى ٴتۇن باعى.

سىڭسىعان ساز اراسىنان سىتىلىپ،

سەزىم قاشىپ بارا جاتتى...(جۇمباعى)

 

ٴتۇننىڭ مىنا كىتابىنا دات بار ما؟

پايىم ىزدەپ پاراقتارىن اقتارما.

مەن دە جازۋ قالدىردىرايىن وقىلماس،

ساپار شەگىپ كەلمەيتىن سول حاتتارعا.

 

 

گۇلاقىن

سامايلى ۋاقىت-عالام،

سانادىم كىل شاشىن اق.

كوزىڭنەن ٴوتىپ بارام،

كوزىمنەن ٴتۇن شاشىراپ.

 

كەشەگە تونالعان سوڭ،

كەشەنىڭ ٴۇنى شەيىت.

بۇگىنگە ورالعان سوڭ،

بۇگىن دە ٴتۇن ىشەيىك.

 

كوكتەمگە سەزدىرمە دە،

كوكتەمگە سەنبەيتىن كۇز.

سور جۇتقان مەزگىلدەرگە،

سوندىقتان كەلمەيتىنبىز.

 

كەلگەندى كىم ايادى،

كەلمەدى تار وي انىق.

كوز ىلگەم ٴتۇن اياعى.

كوزىمنەن تاڭ ويانىپ.

 

ايتساڭشى بىلەسىڭ جاس،

كوزىمنەن قۇلاعان كوپ.

سەن مەنسىز كۇلەسىڭ راس،

مەن سەنسىز جىلاعام جوق.

 

اقىندى كىم ٴتۇسىنسىن،

اقىنداي بولا مامىق.

بۇگىن دە ٴتۇن ٴۇشىن شىن:

بۇگىن گۇل سولادى انىق.

***

ساتتەرگە ٴتاۋ ەتەم كوپ،

ساتتەردە ٴتۇن وكسىگەن.

قايتادان تاۋەكەل دەپ،

قايتادان جۇرەكسىنەم.

 

سانادا سەزىك بوتەن،

سەزىككە قۇنىققام كوپ.

مۇڭىمنان بەزىپ كەتەم،

مۇڭىما كىرىپتار بوپ.

 

كەشكەندە كىل وي انىق،

ەسكەندەي تامشى لەبى.

كوزىمدە ٴتۇن ويانىپ،

كوزىمە تاڭ سىڭەدى.

 

كوزىلمەۋ – شىعار ۇقساق،

تۇندەردى ٴجىتى باعۋ.

ولەڭمەن شىعارىپ ساپ،

ولەڭمەن كۇتىپ الۋ.

 

جولدارعا جىر–ٴىز بەكىپ،

يەكتەپ قايمانا مۇڭ.

ۇمىتكە باق ىزدەتىپ،

ۇمىتكە اينالامىن.

 

ۇمىتتە ىزىڭ بۇرلەي،

قونادى قايتادان باق.

ەرتەڭ ٴتۇن بۇگىنگىدەي،

داستۇرمەن قايتالانباق.

 

 

كەرىاعىس ٴريتىمi

نالامنىڭ نيەتى ٴتاۋىر،

مەسەلى قايتپاعان مۇڭنىڭ.

كوڭىلمەن كوتەرۋ اۋىر،

سالماعى سەكىلدى ٴتۇننىڭ.

 

نارسەلەر كوبەيدى ميدا،

نازىكتىك بولمىستى بيلەپ.

جاساندى ادەپ پەن يبا،

كەتپەدى سانادان سيرەپ.

 

جوعالدى جادىمنان اۋلاق،

اقىلدىڭ اسا ٴبىر ٴمانى.

ٴۇمىتتىڭ ۇلكەنىن اۋلاپ،

ۋاقىت جاساپ ٴجۇر ٴالى.

 

وتكەن كۇن ىزىنە ەرمەي،

ورالدى كەشەگىم… مومىن.

ارتىمدا قالعىسى كەلمەي،

الدىمنان شىعادى سوڭىم.

 

اداسىپ اۋلادا باق ٴجۇر،

قارايمىن ۇرلانا تىسقا:

عۇمىردىڭ ىشىندە تاعدىر،

جىرىمنىڭ جولىنداي قىسقا! 2010 ج.

 

 

پەيزاج

قاعىسىن قاناتىنىڭ جيىلەتىپ،

قىزىل ٴىڭىر قوناقتاپ قالدى قىرعا،

قاس قارايىپ قالعاننان كۇيى كەتىپ،

ديدارىن دالا تەگىس مالدى مۇڭعا.

 

اينالا الابۇرتىپ ٴوز الدىنا،

قاراڭعى قۇشاعىندا بۋلىعادى.

تاۋ جاتىر كەلىتىرىپ كوز الدىڭا:

بۇك تۇسكەن ٴباھادۇردى دۋلىعالى.

 

ەركىنسىپ ەن دالادا قارا تۇمان،

تورلادى توڭىرەكتى ٴتۇن ۇرلانىپ.

ماڭ دالا قويۋ ساعىم اراسىنان،

قارايدى قاباق شىتىپ، قىڭىرلانىپ.

 

سام جامىراپ بايىدى قارا كەزەڭ،

سامالا نۇر سەيىلىپ قاباعىندا.

جىلانداي يرەلەڭدەپ بارادى وزەن،

تۇيە-وركەش تاۋلاردىڭ تابانىندا.

 

تابيعات تىلسىمىنا جاتىر بولەپ،

قالماسسىڭ قاراعاندا شىن ۇعىنباي.

اسپاندا جارتىكەش اي ٴناتى بولەك،

كورىنەر كۇمىس تەڭگە سىنىعىنداي.

2010 ج.

 

 

قالاۋ

ولەڭ مەنەن اڭسار ٴمانىن،

وتكەرۋ دە قيىن-اق.

مىنا ٴتۇننىڭ بار سالماعىن،

قاراشىققا قۇيىپ اپ.

 

بىلدىرەدى جەل ەسكەنىن،

ٴتۇرتىپ كەرىم وتەر كەي.

اۋانىڭ بار ەلەستەرىن،

كىرپىكتەرىم كوتەرمەي.

 

قاراڭعىلىق قورعاپ ايدى،

ٴتۇن بارادى ٴتۇزىلىپ.

مىڭ ٴبىر تامشى سورعالايدى،

مۇڭدارىمنان ٴۇزىلىپ.

 

سەزىگىمنىڭ اۋىر سىنى...

سەزۋلەرىم كوركەم ەد.

اۋانىڭ بار قاۋىرسىنى،

تىنىسىما ورتەنەد.

 

تۇستەرىندە وياۋ ٴبارى،

وڭدەرىندەي ۇعادى.

بولمىستى ٴتۇن بوياۋلارى،

جانارىما جۇعادى.

 

ماڭگى تاستاپ وسى كۇنىم،

جالعىزدىعىم قويارداي.

قالعىم كەلدى وسى ٴتۇنى،

ويلارىمنان ويانباي.

 

 

ٴومىر

...الاڭسىز اسىقپاۋلار... امالسىز كەشىگۋلەر... –

...ەركەلىك ەسىرۋ مەن ەرىكسىز كەشىرۋلەر...

 

...تەرەڭگە باتىرۋلار... بيىكتەن قۇلاتۋلار...

...كۇيىكپەن جۇباتۋ ٴھام كۇلكىمەن جىلاتۋلار...

 

...شىرايلى قالاۋلار مەن شىنايى ۇناتۋلار...

...سۇرىقسىز ٴۇزىلۋ مەن سىپايى ۇلاسۋلار...

 

...مايدانسىز قىرقىسۋلار... مىلتىقسىز وق اتۋلار...

...ىزەتتى سىيلاسۋلار... ىزگىلىك ورناتۋلار...

 

...كەرىگە شەگىنۋلەر... كەيىنگە ىعىسۋلار...

...كەمسىتىپ ۇمىتۋلار... كەڭ ٴپىشىپ ۇعىسۋلار...

 

...كەلەسى كورىسۋلەر... كەزەكتى تانىسۋلار...

...بەيمازا تاراسۋ مەن بەيۋاق تابىسۋلار...

 

...ٴۇنسىز ٴبىر قىستىعۋلار... ۇزدىكسىز سولىقتاۋلار...

...ادەمى تاۋىپ بارۋ... ادەيى جولىقپاۋلار...

 

...وتكەلدىك اۋىسۋلار... وكپەسىز دوستاسۋ بار...

...قۇشاقتاپ قاۋىشۋلار... قول قىسىپ قوشتاسۋلار...

 

...ارنايى كەزدەسۋلەر... اياۋلى كەزىگۋلەر... –

...ارداقتى سەزىمدەر مەن ايالى سەزىنۋلەر...

...ەح، ٴومىر-اي!...

 

 

اۋىلعا قايتۋ

(تۋعان جەرىم تالاس توپىراعى، مايتوبە اۋىلىنا)

بۇلدىر دا بۇلدىر جايدى اسىپ،

كۇلدىر دە كۇلدىر كۇن كەشىپ،

ۇستىرتتەگىلەرمەن بايلاسىپ.

ۇستىدەگىمەن ۇندەسىپ.

 

شەرتىلىپ ەدى كۇي العاش،

ۇرقىما قونىپ ۇستامىم.

قىلشىق ٴشوبىندى قيا الماس،

قىلىشى كەلىپ دۇشپاننىڭ.

 

تاراپقا ٴتۇستى ۇلىڭ دا،

تالاسقا تۇسسە جەڭىپ ار.

جەلكىلدەپ وسكەن ت ۇلىمدا،

جەلىڭنىڭ سىڭگەن دەمى بار.

 

شاناقتى شاعىپ كۇي شىعار،

وزەككە ورلەپ جىرىم دا.

توپىراعىڭنىڭ ٴيسى بار،

توبىققا تيگەن بۇرىمدا.

 

شەكارا ىزدەپ، ٴۇزىلىپ،

شەتىڭدى تاپپاي تۋلاعام.

اڭداردان اياق ٴمۇجىلىپ،

قۇستاردان قانات قۋراعان.

 

سۇيەم دە سۇيەم بەزىنسەم،

سۇيەر مە ەدىم مۇنشالىق؟!.

مەكيەن دالاڭدى كەزگەنمىن،

مەڭىرەۋ تۇنىڭە مۇڭ شاعىپ.

 

جالعىزدان جالعىز جەلگەندە،

ايتىلماد (-ى) دەيسىڭ قاي نالام؟

داراقى اجال كەلگەندە،

دالاعا مەن دە اينالام.

 

قانشاما ٴسات كوپ شاعىنسام،

قابىلداپ جاتىر قاۋلى كۇن.

اۋىلدىن ٴيسىن ساعىنسام،

انامنىڭ قۇشتىم جاۋلىعىن.

 

ٴبىر كۇنى كەتسەم عايىپقا،

«ٴبىر ۋىسىڭدى» الا كەل.

ەنشىمدى بۇرما ايىپقا،

ە، مەنى تۋعان بابا – جەر.

 

ارقاما اۋىر ارتىپتى وي،

كوتەرىپ كەلەم پۇتتاردان.

اۋىلدىڭ شاڭى ارتىق قوي،

قالادا ٴتۇتىن جۇتقاننان.

 

بالالىق قايدا تام-تامدى،

كەزىپ كەتۋشى ەك ەل جاقتا.

قالادا قالعان قاڭقامدى،

سۇيرەتىپ كەلەم سەن جاققا.

قابىل ال مەنى تۋعان جەر!

 

 

كۇزگى كوڭىل

جاپىراقتى جاتاتىن ٴۇزىپ، ٴۇزىپ،

وسى ٴبىزدىڭ تارازدىڭ كۇزى قىزىق.

ۇلاسقاننان كۇزىنە مەزگىل سارى،

ۇناتقاننان ۇيقىمدى قىزى بۇزىپ.

قىزى بۇزىپ، جىبەرەر كوڭىل رايىن،

كۇزى قىزىق، بىلەدى ٴومىر جايىن.

ارۋلارى قينايدى كۇزدە گۇلدەپ،

اقىندارى قيمايدى «كوڭىلدى» ايىن.

جانارىندا جۇرەتىن ٴجۇزىپ كۇزى،

جولىقتىردىم ٴمولدىر كوز «بۇزىق قىزدى».

ەڭ ادەمى ارۋدى شاھارداعى،

ەڭ سۇيىكتى ەكەنىن كۇز ۇققىزدى.

كۇز ۇققىزدى، تاعى دا ٴجۇز ۇققىزدى،

اينالشىقتاپ كەتپەيدى قىزىق ٴبىزدى.

الامىن دەپ جاپىراق تال باسىنان،

الماڭدارشى ارۋلار ٴۇزىپ كۇزدى.

توقسان كۇندىك تاعدىرى – ٴسال از باعى،

كۇزبەن نەگە كەلىسپەي اراز ٴبارى.

ولەڭ كۇتكەن اقىنداي سارعايىپتى،

شايىرلاردىڭ مەزگىلى تارازداعى.

جاپىراعى جاتاتىن جولاق بولىپ،

التىن دەرسىڭ كوزىڭمەن توناپ كورىپ.

تاعى قالاي تەڭەيىن ودانشا ٴوزىڭ،

تارازدىڭ كۇزىنە كەل قوناق بولىپ.

 

 


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي