BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

اياگۇل مانتايەۆا: قازاق ادەبيەتىنە ينتەللەكتۋالدى شىعارما كەرەك

ماسكەۋ – مادەنيەتتىڭ قالاسى

– اياگۇل، ماسكەۋدە ٴبىلىم الىپ جاتقانىڭا ٴبىراز ۋاقىت بولدى. ٴبىزدىڭ كوڭىلىمىزدەگى ماسكەۋ – ادەبيەتتىڭ، ونەردىڭ ورداسى، ورىس زيالىسىنىڭ باس قوسقان جەرى. كەڭەس وداعىنىڭ استاناسى بولعان ٴنان شاھاردى ساياسي قالادان گورى، مادەني قالا رەتىندە تانىپ كەلدىك. بۇگىنگى ماسكەۋ ساياسيلانعان، بۇرىنعى مادەني اۋراسىنان اجىراعان قالا سياقتى سەزىلە بەرەدى. ەستەلىكتەردەگى ماسكەۋ مەن شىنايى ومىردەگى ماسكەۋدىڭ ايىرماشىلىعى قانداي ەكەن؟

– ماسكەۋدە ٴومىر ٴسۇرىپ جاتقانىما ەكى جىل. ٴسوز جوق، ٴبىز ماسكەۋدە وقىپ جاتقان جىلدار – رەسەيدىڭ وزگە مەملەكەتتەرمەن ساياسي شيەلەنىسى كۇشەيىپ، ەكونوميكاسىنا كەرى اسەر ەتىپ، ٴرۋبلدىڭ قۇنى كۇننەن كۇنگە ٴتۇسىپ جاتقان ۋاقىت. مەنىڭ ماقساتىم – ساپالى ٴبىلىم الىپ، ٴوزىمدى شىعارماشىلىق تۇرعىدان شىڭداۋ. الەمدەگى ەڭ ۇلكەن مەگاپوليستەگى ەكونوميكالىق-ساياسي ماسەلەلەرگە بايلانىستى دۇكەندەردەگى ازىق-تۇلىكتىڭ كۇننەن كۇنگە قىمباتتاۋى – ستۋدەنتتەردىڭ قالتاسىنا سالماق سالىپ جاتقانى انىق.

ٴبىر بايقاعانىم، ورىس بيلىگى بولسىن، زيالىلارى بولسىن ساياسات پەن مادەنيەتتىڭ اراسىنا «شەكارا قويىپ»، مادەنيەتتى ساياساتتىڭ «سالقىنىنان» قورعاي الادى. ٴبىر عانا مىسال: 2015 جىلدى رەسەي «ادەبيەت جىلى» دەپ جاريالادى. سوسىن مۇندا «مادەنيەت جىلى»، «ادەبيەت جىلى» – بىزدەگىدەي جوسپار ورىنداۋ ماقساتىندا، بولماسا، شەنەۋنىكتەردىڭ قالتاسىن قامپايتاتىن جوبا ەمەس، ناقتى ىستەر جاسالادى.

مىسالى، ٴبىزدىڭ ەلدەگى «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى بويىنشا شىققان فيلوسوفيا جانە مادەنيەتتانۋ كىتاپتارىنىڭ ون تومدىعىن اۋدارۋعا ۋنيۆەرسيتەتتە ٴدارىس بەرەتىن وقىتۋشىلار دا قاتىسقان. كوپتەگەن ستۋدەنتتەردىڭ ايتۋىنشا، وقىتۋشىلار ستۋدەنتتەرىنە اۋدارۋعا بەرىپ، كەيىننەن وزدەرى ۇستىنەن رەداكسيالاماعان. ناتيجەسىندە، الەم فيلوسوفياسىنىڭ كوپشىلىگى قاتە اۋدارىلعان. بىرىنشىدەن، ستۋدەنتتەرگە اقشا تولەمەگەندىكتەن، ولار نەلىكتەن اۋدارۋعا ٴتيىس؟ ەكىنشىدەن، اۋدارمانىڭ اقشاسىن ٴوزى عانا الاتىن وقىتۋشىلاردىڭ ستۋدەنتتەرگە ٴوز جۇمىسىن ىستەتۋگە قانداي قۇقى بار؟ ۇشىنشىدەن، بۇل كىتاپتار ٴوز بالا-شاعاسىنا ەمەس، قازاققا، بولاشاققا قالاتىن كىتاپ ەدى عوي. بۇدان كەيىن الەمنىڭ ٴىنجۋ-مارجاندارىن اۋدارۋعا مەملەكەتتەن قارجى بولىنە مە، جوق پا، قۇداي بىلەدى. ەستۋىمشە، فيلوسوفيا مەن مادەنيەتتانۋدىڭ ون تومدىعىن اۋدارۋعا اۋدارماشىلارعا جاقسى قالاماقى تولەنگەن. وسى كىتاپتاردىڭ ٴبىر تومىنا مارقۇم، ەرۋديت ٴامىرحان بالقىبەكتىڭ دە اۋدارماسىنداعى ماقالالار ەنگەن. ٴامىرحان اعا قانداي ماقالا جازسا دا، بۇكىل ىنتاسىن، ماحابباتىن سالىپ جازۋشى ەدى عوي. وسى كىتاپتاردى قولىنا الىپ، مارقۇم قازاقتىڭ قازاقبايشىلىعىنا، ەڭ بولماسا، ۇكىمەت بەرىپ تۇرعان مۇمكىندىكتى پايدالانا الماعانىمىزعا قىنجىلىپ ەدى. مۇنىڭ ٴبارىن نە ٴۇشىن ايتىپ وتىرمىن، ورىستاردىڭ زيالىسى مۇنداي باسسىزدىققا، ساۋاتسىزدىققا جول بەرگىزبەيدى. بىزدە ٴبارى ٴۇنسىز، ٴبارى نەمقۇرايلى… ٴوز باسىم، ٴبىزدىڭ قازىرگى زيالىلار مەن قاراپايىم حالىقتىڭ ويلاۋ جۇيەسىنەن، تانىمىنان ۇلكەن ايىرماشىلىق كورمەيمىن.

ەستەلىكتەردەگى ماسكەۋ مەن شىنايى ومىردەگى ماسكەۋدىڭ ايىرماشىلىعى – بۇل ٴسىزدىڭ قابىلداۋىڭىزعا بايلانىستى. ماعان ماسكەۋدىڭ مادەنيەتىن، جالپى مادەني ٴومىرىن زەرتتەۋ ۇنايدى. سول سەبەپتى، ۋاقىتىمنىڭ كوپشىلىگىن ايگىلى ترەتياكوۆ گالەرەياسىن، تولستوي، دوستوەۆسكيي، گوگول، پۋشكين، چەحوۆ، ەسەنين، بۋلگاكوۆ، مارينا سۆەتايەۆا تۇرعان جانە باسقا دا مۋزەيلەردى ارالاپ، تەاترعا بارۋعا ارنايمىن. بۇل مۋزەيلەرگە قاشان بارساڭىزدا ىعى-جىعى حالىقتى، شەتەلدىك ساياحاتشىلاردى كورەسىز. ٴوز باسىم، ماسكەۋدىڭ مادەني ومىرىمەن جاقسى تانىس بولعاندىقتان، 150-دەن استام تەاترى بار، ايگىلى تەاترلارىنا كورەرمەن بيلەت تاپپاي جۇرەتىن بۇل قالانى «مادەني ومىرىنەن اجىراپ بارا جاتىر» دەپ ايتپاس ەدىم.


اكۋنين شەتەلگە كەتپەيدى

– ورىس ادەبيەتى دەسە، ٴحىح عاسىر مەن حح عاسىردىڭ بەلورتاسىنا دەيىنگى كلاسسيكتەر ٴداۋىرى كوز الدىمىزعا كەلەدى. تولستويدان شولوحوۆقا، پۋشكيننەن ەۆتۋشەنكوعا دەيىنگى تۇتاس ٴىرى تۇلعالار الەم ادەبيەتىنەن وزىندىك ورىن الدى. ٴقازىر دە كوزى ٴتىرى ۆوزنەسەنسكييلەردىڭ بۋىنى بار. دەگەنمەن، سولاردان كەيىنگى بۋىن تۋرالى كوپ ايتىلا بەرمەيدى. ورىس ادەبيەتىنىڭ بۇگىنى دەگەندە، كىمدەردى اتاۋعا بولادى؟

– ٴوزىم رەسەي حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (رۋدن) ادەبيەتتانۋ ماماندىعىندا ماگيستراتۋرادا وقىپ جاتقاندىقتان، جاس ادەبيەتشىلەرمەن ٴجيى اڭگىمەلەسەم. ولاردىڭ كەيبىرى اكۋنين، پەلەۆين شىعارماشىلىعىمەن «اۋىرسا»، كەيبىرى بۇلاردى مۇلدەم مويىندامايدى. دەگەنمەن، اكۋنين، پەلەۆين جانە تاتيانا تولستايا، سەرگەي گاندلەۆسكيي (اقىن ٴارى جازۋشى)، ۆلاديمير سوروكين – رەسەيدىڭ قازىرگى «مودنىي جازۋشىلارى». ٴبىزدىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى ا.كوۆالەنكو ۆ.پەلەۆيننىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى ٴبىر جىل بويى لەكسيا وقىدى، سەميناردا پەلەۆيننىڭ رومان، اڭگىمەلەرىن تالدادىق. مەنىڭ جەكە پىكىرىمشە، پەلەۆيننىڭ اڭگىمەلەرى تازا ادەبي دۇنيەدەن گورى، پۋبليسيستيكالىق جانرعا جاقىن، دەگەنمەن، يدەياسى جاقسى. مىسالى، «كود ميرا» – پۋبليسيستيكالىق دۇنيە. ساباق ۇستىندە بۇل ويىمدى دا جاسىرعان جوقپىن. ٴبىر جاقسىسى، مۇندا وقىتۋشىلار ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتاردىڭ جەكە ويىن، پىكىرىن تىڭداپ، ٴوز پىكىرىن ايتادى. ەگەر ٴسىز ٴوز پىكىرىڭىزدە قالساڭىز، ٴسىزدى ٴوز پىكىرىڭىزدى قورعاي الاتىنىڭىز ٴۇشىن، جەكە تۇلعالىق بولمىسىڭىز ٴۇشىن قۇرمەتتەيدى.

– ورىس ادەبيەتىنىڭ ٴبىر شوعىرى – ەميگراسيالىق ادەبيەت. ولار – بۋنين، گازدانوۆ، نابوكوۆ، برودسكيي، قايتا ورالعان سولجەنيسىندەردەن قۇرالاتىن ۇزىن-ىرعاسى 30-دان استام قالامگەردىڭ تۋىندىلارىنان تۇرادى. پۋتيندىك رەسەيدىڭ بولاشاعىنان ٴتۇڭىلىپ، شەتەل اسىپ جاتقان قالامگەرلەر بار ما؟

– جارايدى، باستاپقىدا شەتەلدەگى ٴومىرى اۋىرلاۋ باستالعانىمەن، نابوكوۆ «لوليتاسىمەن» كەڭەستىك جۇيەنى «جەڭدى»، مويىنداتتى، ٴومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى اقشالى جازۋشى شۆەيساريانىڭ جاقسى قوناقۇيىندە ون جەتى جىل ٴومىر ٴسۇردى، ەركىن شىعارماشىلىقپەن اينالىستى. جانى تىنىشتىق تاپپاي، باسىن تاۋعا دا، تاسقا دا ۇرعان «جىندى» برودسكيي دە نوبەل الدى، شەتەلدەگى كەدەيشىلىك جەڭگەن ورىس اقىن-جازۋشىلارعا كومەكتەستى، جاقسىلىق جاسادى. ەۆرەي اقىننىڭ ەڭبەگى ەلەندى عوي. نوبەل الۋ، بىرەۋلەرگە قۋانىش سىيلاۋ – ول دا تۇسىنگەن ادامعا ٴبىر باقىت. مارينا سۆەتايەۆانى ايتساڭىزشى. ول شەتەلدە ەميگراسيادا بولعاندا دا كەدەيشىلىكتەن ٴبىر كوز اشپادى. وتانىنا ورالعان اقىن اشتىقتان بۇراتىلىپ جاتتى. مارينانىڭ قولىنا سۋ قۇيۋعا جارامايتىن ادەبيەتتەگى شەنەۋنىكتەر، تالانتسىز ولەرمەندەر ونىڭ تاعدىرىمەن وينادى. اقىن «ليتفونتتىڭ» اسحاناسىندا ىدىس جۋۋشى بولۋعا حات جازۋعا ٴماجبۇر بولدى. ولاردان ٴبىلىمى، تالانتى، پوتەنسيالى ارتىق، شەت تىلدەرىن ەركىن مەڭگەرگەن، زيالى وتباسىنان شىققان ماريناعا مۇنىڭ ٴبارى اۋىر سوققى بولدى. اقىرى وزىنە قولجۇمساپ، ٴولدى.

وسىدان ٴبىراز ۋاقىت بۇرىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بوريس اكۋنين «ەميگراسياعا كەتەدى» دەپ شۋلاعانىمەن، جازۋشى رەسەيدەن ەشقايدا كەتپەيتىنىن ايتتى.

 

كسەنيا بۋكشا – ورىس ادەبيەتىنىڭ بولاشاعى

– ٴبىز تۇستاس، ورىس قالامگەرلەرى جىلى قابىلداپ، ٴجىتى نازار اۋداراتىن جاستار شوعىرىنان كىمدەردىڭ ەسىمىن ايرىقشا ايتار ەدىڭ؟

– رەسەيدە «موسكۆا-پەننە» اتتى ادەبي سىيلىق بار. بۇل سىيلىقتىڭ وزگەشەلىگى: جەڭىمپازدى وقىرماندار تاڭدايدى. بۇل سىيلىقتىڭ جەڭىمپازىن انىقتاۋدا مگۋ، رۋدن، باسقا دا بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىنىڭ داۋسى شەشۋشى ٴرول وينايدى. بىلتىرعى جىلدىڭ اياعىندا وسى سىيلىقتىڭ جەڭىمپازى ماسكەۋدەگى ادەبيەتشىلەر ۇيىندە انىقتالدى. تاتيانا كورەنكوۆا اتتى ۇستازىم: «ايا، سەن جازۋشى بولعاندىقتان، مىندەتتى تۇردە قاتىسىپ، ٴوز داۋسىڭدى بەرۋگە ٴتيىسسىڭ. بۇل سەن ٴۇشىن قاجەت. توبىڭنىڭ اتىنان سەن قاتىساسىڭ، ساباقتان سەنى ٴبىر كۇنگە بوساتامىز» دەگەن سوڭ، بارىپ، مەن دە ٴوز داۋسىمدى بەردىم. ٴالى ەسىمدە، ساحنادا فينالعا شىققان ٴۇش جازۋشى وتىردى. ولار رەسەيدىڭ تانىمال جاس جازۋشىلارى: كسەنيا بۋكشا، سەرگەي شارگۋنوۆ، اندرەي بيتوۆ. ٴار جاس جازۋشىنىڭ اعا بۋىننان ٴبىر-بىر قورعاۋشىسى شىعىپ، ولاردىڭ شىعارماشىلىقتارى تۋرالى جىلى پىكىرىن ايتىپ، ولاردى جۇلدەگە «سۇيرەدى». سوندا قاسىمدا وتىرعان ورىس جىگىت مەنەن: «ۇشەۋىنەن سىيلىقتى كىم الادى؟» دەپ ويلايسىز؟» دەپ سۇرادى. مەن ويلانباستان: «سەرگەي شارگۋنوۆ» دەپ جاۋاپ بەردىم. «سىزگە ونىڭ شىعارماشىلىعى ۇناي ما؟» دەپ جاس جىگىت ماعان جاراتپاي قارادى. «زالعا قاراڭىزشى، ٴبارى دە جاس ستۋدەنت قىزدار. ال سەرگەي شارگۋنوۆ – جاس جانە ادەمى جىگىت. قىزداردىڭ كوپشىلىگى شىعارماشىلىقتى اقىلمەن ەمەس، سەزىممەن باعالايدى، ولار سيمپاتياسىن جاسىرا الماي، شارگۋنوۆتىڭ كەسكىن-كەلبەتى ٴۇشىن ٴوز داۋىستارىن بەرەدى. قىسقاسى، بۇل سىيلىقتا سەزىم جەڭىسكە جەتەدى» دەپ جاۋاپ بەردىم. مەن بايقاۋدىڭ قورىتىندىسى ۇزاققا سوزىلىپ كەتكەندىكتەن، كەتىپ قالدىم. چەحوۆتىڭ مۋزەيى ادەبيەتشىلەر ٴۇيىنىڭ قاسىندا. چەحوۆتىڭ ٴۇيىن ارالاپ بولعاسىن، بايقاۋ قورىتىندىسىن بىلەيىن دەپ ينتەرنەتكە كىرسەم، شىنىندا دا، سىيلىقتى سەرگەي شارگۋنوۆ الىپتى. مەنىڭ جەكە پىكىرىمشە، بۇل سىيلىققا كسەنيا بۋكشا لايىق ەدى.

 

كەكتەنبەيمىن جانە …ۇمىتپايمىن

– الماتىداعى ادەبي ورتانىڭ دەڭگەيى بۇگىنگى اياگۇلدى قىزىقتىرا ما؟ ٴوزىڭ ٴبىراز جىل جۇمىس ىستەگەن «قازاق ادەبيەتى» گازەتىن، جازۋشىلار وداعىن ساعىناسىڭ با؟

– مەن ساعىنام: الماتىمدى; ٴوزىم بارىپ، الما تەرىپ جەگەن، ۇلى جازۋشىنىڭ رۋحىمەن سىرلاسقان تولستويدىڭ ياسنايا پولياناسىن. مەن ساعىنام: وزىمە تىلەكتەس ەكەنىن ايقايلاپ ايتپاسا دا، ٴوزىم تۇيسىگىممەن سەزەتىن، شىنايى، تازالىعىن جوعالتپاعان ادامداردى. مەن قايدا جۇرسەم دە، ولار مەن ٴۇشىن كيەلى، قاستەرلى، قىمبات، اياۋلى.

– قازاق ادەبيەتى بۇرىن ورىس جازۋشىلارىنا، ادەبيەتتانۋشىلارىنا قارايلايتىن. سولاردىڭ پىكىرى، كوزقاراسى ارقىلى الەمدى باعالايتىن. ٴالى دە سولاي. مۇنىڭ ٴبىر سەبەبى، ورىس باسپالارىنىڭ الەمدىك ادەبيەتتى دەر ۋاقىتىندا اۋدارىپ، حالىققا ۇسىنۋىنان بولسا، ەكىنشىدەن، ٴبىزدىڭ قالامگەرلەردىڭ ورىس ٴتىلىن جاقسى بىلەتىندىگىنەن بولسا كەرەك. ايتكەنمەن، كەي كەزدەرى ادەبيەت تۋرالى تۇششىمدى اڭگىمە ايتار، وي تاستار ادام تاپپاي قالامىز. ۋنيۆەرسيتەتتە الەم ادەبيەتىنەن ساباق بەرەتىن ۇستازداردىڭ پىكىرىن وقىساڭىز دا تىم ەسكى كوزقاراس مەنمۇندالاپ تۇرادى. بۇل وقۋ مەن توقۋدىڭ ۇيلەسىمسىزدىگى مە، الدە باسقا دا سەبەبى بار ما؟

– قۇربىم: «مەكتەپتە ادەبيەتتەن ساباق بەرگەن ۇستازىمىز «بۇگىن ماعجان جۇمابەكوۆتىڭ ولەڭدەرىمەن تانىس بولامىز» دەيتىن. ٴبىز: «اپاي، اقىننىڭ ٴاتى-جونى ماعجان جۇمابايەۆ، جۇمابەكوۆ ەمەس» دەپ تۇزەيتىنبىز. اپايىمىز: «جاقسى، جۇمابايەۆ بولسا، جۇمابايەۆ بولسىن» دەپ ساباعىن ٴارى قاراي جالعاستىراتىن» دەپ كۇيىپ-پىسەدى. مەنىڭ قۇربىم كەيىننەن قالاداعى مەكتەپكە اۋىسىپ كەتكەن. مۇنداي ۇستازدار قانداي شاكىرتتەر تاربيەلەيتىنىن ويلاۋدىڭ ٴوزى قورقىنىشتى. وسى سەكىلدى ساۋاتسىز ۇستازداردى ٴار اۋىلدىڭ مەكتەبىنەن تابۋعا بولادى. ٴبىراق بۇل ساۋاتسىز ۇستازداردى دا ٴبىر كەزدە مەكتەپتە، ينستيتۋتتا وقىتۋشىلار دايىندادى عوي. ىزدەنبەيتىن وقىتۋشى – ٴوزىن عانا جوعالتپايدى، قانشاما جاستىڭ بولاشاعىنا بالتا شابادى. باسقا-باسقا، ٴقازىر ٴبىزدىڭ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقىتۋشىلاردىڭ جالاقىسى جاقسى. جوبالارمەن جۇمىس ىستەيدى. ايتەۋىر جوبا الۋ ٴۇشىن، اقشا جاساۋ ٴۇشىن جانتالاسىپ جاتقان جۇرت. سول جوبالار ٴۇشىن مەملەكەتتەن ٴبولىنىپ جاتقان ميلليونداعان قارجى جەلگە ۇشىپ جاتقان جوق پا؟ سول جوبانىڭ اياسىندا شەتەلدەردە دەمالىپ، قىدىرىپ جۇرگەن وقىتۋشىلاردى كورىپ، قىزعانبايسىڭ، تەك ۇلكەن عىلىم جاساۋعا قاۋقارى جەتپەيتىن ولاردى دا، قوعامدى دا ايايسىڭ…

رەسەيدە الەم ادەبيەتى تۋرالى وقۋلىقتىڭ ٴتۇر-تۇرى بار، ادەبيەتتانۋشىلار جارىسىپ، جازىپ جاتادى. ەش بولماسا، سول كىتاپتاردى اۋدارىپ، باسساق، ورىس تىلىندە وقۋعا قينالاتىن جاس ادەبيەتتانۋشىلاردىڭ، اقىن-جازۋشىلاردىڭ ٴبىلىم كوكجيەگى كەڭەيەر ەدى.


كوپ وقيتىندار بىزدە عانا «مودا»

– ٴقازىر ينتەرنەت بار، جەتى قات كوكتەگى مەن جەتى قابات جەردەگىنىڭ ٴبارىن الدىڭىزعا جايىپ سالادى. ەكىنىڭ ٴبىرى اقىلمان، بىلگىر، ٴبىلىمدى بولىپ كورىنۋدىڭ جولىن جەتە مەڭگەردى. كىتاپ وقىمايدى، كىتاپ تۋرالى اڭداتپامەن-اق ماقالا جازادى، قيسىنىمەن تاڭداندىرادى. «بۇل بالا دانىشپان، ٴبارىن بىلەدى» دەپ ۇلكەندەردىڭ ٴوزى تاڭىرقاسىپ جۇرەدى. بۇگىنگى ورىس ادەبيەتشىلەرى نەگە تاڭدانادى، نەگە تاڭدانبايدى؟!

– كىتاپ كوپ وقيتىن ادامدار ٴبىزدىڭ ەلدە عانا «مودا» ما دەيمىن. ماسكەۋ مەتروسىندا جۇمىسقا بارا جاتقان، جۇمىستان شارشاپ كەلە جاتقان كوپتەگەن ادامدار كىتاپ وقىپ وتىرادى. سوندىقتان بۇل جاقتا كىتاپتى كوپ وقيتىن ادامدى ٴدال بىزدەگىدەي اسپەتتەپ، ەشكىم تاڭدانبايدى. ٴبىراق كوپ وقىپ، وزىڭە عانا ٴتان پىكىرىڭ بولماسا، بۇل – ادەبيەتشى ٴۇشىن قيىن. الىسقا بارماي-اق قويايىن، ٴبىزدىڭ گرۋپپاداعى جاس ادەبيەتشىلەر دە ىلعي ٴبىلىم جارىستىرادى. ٴبىزدىڭ ەلدە كيىم جارىستىرۋ بار، كولىك جارىستىرۋ بار، ٴۇي جارىستىرۋ بار، تالانت جارىستىرۋ بار، ٴبىراق ٴبىلىم جارىستىرۋ جوق. ٴتىپتى، ەڭ قورقىنىشتىسى، ٴبىلىم جارىستىرۋ جاس اقىن-جازۋشىلار اراسىندا دا جوق. ٴبىزدىڭ كوپتەگەن جاس اقىن-جازۋشىلار «تالانت» دەگەن تۇلپارىن ٴمىنىپ الىپ، الدى-ارتىنا قاراماي شابا بەرەدى، شابا بەرەدى. قۇداي-اۋ، تۇلپاردى ۋاقتىلى سۋعارىپ، ٴشوپ بەرىپ، باپتاماساڭ، تۋلاققا اينالادى عوي. بىزدەگىلەر اقىر سوڭى تالانت-تۇلپارىن زورىقتىرىپ ولتىرەدى. ٴبىراق كوكىرەك ٴالى دە ۇرىپ تۇر: «مەن مىقتىمىن! مەن ٴبارىن قىرىپ-جويام». مەن ٴار ادامنىڭ «مەندىگىنە» قۇرمەتپەن قارايمىن، ول شىن تالانتتى، شىن ٴبىلىمدى ادامنىڭ «مەندىگى» بولسا، ارينە. «مەن الەم ادەبيەتىن قانشالىقتى دەڭگەيدە بىلەم؟ الەم ادەبيەتىندە ۇلكەن جەتىستىككە جەتكەن كەز كەلگەن جازۋشى تەرەڭ ٴبىلىمدى بولعان، سولاردىڭ بىلگەنىنىڭ جارتىسىن مەڭگەرە الام با؟» دەگەن سۇراقتى وزىڭىزگە اندا-ساندا قويىپ وتىرعاننىڭ ارتىقتىعى جوق. ٴبىزدىڭ كەيبىر جاس اقىن-جازۋشىلارعا بىرەۋلەردىڭ ارتىنان ارتىق اڭگىمە ايتىپ، بوسقا ۋاقىت ولتىرگەنشە، سول سۇراقپەن وزدەرىنىڭ ار-نامىسىن قامشىلاپ تۇرۋ قاجەت-اق.

– بۇگىنگى زامان قازاق ادەبيەتىنەن ورىس ادەبيەتتانۋشىلارى مەن ادەبي ورتاسىن بەيجاي قالدىرمايتىن قالامگەرلەردى ياكي شىعارمالاردى اتا دەسە، كىمدەردىڭ ەسىمى ٴتىل ۇشىنا ورالادى؟

– تولەن ابدىك. وسى جازۋشىنىڭ الەمدىك ادەبيەتتە ورىن الۋعا قاي جاعىنان الىپ قاراساڭىز دا، پوتەنسيالى جەتەتىن ەدى. اڭگىمەلەرىندە جاڭاشىلدىق پەن داستۇرشىلدىك قاتار ۇيلەسىم تاپقان. كەيىپكەرلەرىنىڭ پسيحولوگياسىن تەرەڭ اشىپ، ٴتىپتى قاجەت كەزىندە ىشەك-قارنىن اقتارىپ تاستايدى. وكىنىشكە قاراي، تولەن ابدىك الەم تۇگىلى، تمد-عا كەڭىنەن تانىلماي قالدى. بالكىم، تولەن اعانى ٴوزى جاقىن ارالاسقان ماسكەۋلىك ادەبيەتشىلەر تانىر، باعالار، ٴبىراق مەن سۇراعان ادەبيەتشىلەردىڭ بىردە-بىرى تولەن ابدىكتىڭ ەسىمىن ەستىمەگەن.

– سەنىڭ اڭگىمەلەرىڭنەن ەسكى مۇڭ، جاڭا ساعىنىش مەنمۇندالاپ تۇرادى. ايرىقشا تولعانىستا جۇرگەندەي كورىنەسىڭ. قوماقتى شىعارما جازىپ جاتقان بولار دەپ ويلايمىز…

– باسىمدا ٴبىر شىعارمانى «ٴپىسىرىپ ٴجۇرمىن». ونىڭ قانشالىقتى قوماقتى دۇنيە بولارىن بىلمەيمىن… ٴبىراق ٴبىر نارسەنى انىق ٴتۇسىندىم: بىزگە، قازاق ادەبيەتىنە ينتەللەكتۋالدى شىعارما كەرەك.

– اڭگىمەڭە راحمەت!


سۇحباتتاسقان ت. تاڭجارىق


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي