BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

الماتىدا باققوجا مۇقايدىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان كونفەرەنسيا وتۋدە

فوتو: автор

الماتى، baq.kz ٴتىلشىسى. الماتىدا قازاقتىڭ كورنەكتى قالامگەرى، جازۋشى، دراماتۋرگ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى باققوجا مۇقايدىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان «باققوجا مۇقاي شىعارماشىلىعىنداعى ۇلت بولمىسى» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنسيا ٴوتىپ جاتىر.

القالى جيىندى قر بعم عىلىم كوميتەتىنىڭ م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى مەن «عىلىم ورداسى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا، ەلىمىزدە قازاق اۆتورلارىنىڭ شىعارمالارىن تالداۋ ارقىلى، حالىق اراسىندا كىتاپ وقۋدى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرعان.

كونفەرەنسيانىڭ اشىلۋى كەزىندە پروفەسسور، قر ۇعا اكادەميگى ۋاليحان قاليجانوۆ العى ٴسوز سويلەپ، جازۋشىنىڭ ەڭبەكتەرىنە توقتالىپ ٴوتتى.

«بۇگىنگى القالى جيىندا باققوجا مۇقايدىڭ جازۋشىلىق شەبەرلىگى، ونىڭ كوركەم سوزدەرى، ادەبيەتتە الاتىن ورنى تۇرالى باياندامالار بولادى. باققوجا مۇقايدىڭ ادەبي شىعارماشىلىعىنىڭ ۇلت رۋحانياتىنان الاتىن ورنى ەرەكشە. ول «جالعىز جاياۋ»، «ٴومىرزايا» اتتى روماندارى مەن «جاڭبىر جاۋىپ تۇر»، «ٴومىر ارناسى»، «اققۋ سازى»، «مازاسىز ماۋسىم»، «دۇنيە كەزەك»، «تويات ٴتۇنى»، «جەتى جەلى»، «العاشقى ماحاببات»، «ەرتەگىدەي ەرتەڭىم» اتتى كىتاپتاردىڭ اۆتورى. جازۋشىنىڭ كوركەم تۋىندىلارى تاجىك، قىرعىز، بەلورۋس، ياكۋت، تاتار، باشقۇرت، چەح، ورىس، وزبەك، قاراقالپاق، تۇرىكمەن، كورەي تىلدەرىنە اۋدارىلدى. باققوجا مۇقاي شىعارماسىنىڭ ەڭ ٴبىر ٴونىمدى سالاسى دراماتۋرگيا ەدى»، - دەدى ول.

سونىمەن قاتار، عىلىمي كونفەرەنسيا جۇمىسىنا جازۋشىنىڭ قالامگەر دوستارى، ارىپتەستەرى، ەلىمىزدىڭ بەلگىلى جازۋشىلارى مەن جۋرناليستەرى قاتىسىپ، ونىڭ ٴومىر جولى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى ەستەلىكتەر ايتتى.

«1960-شى جىلدارداعى ادەبيەت وكىلدەرى جالپى قازاق پروزاسىنا، قازاق پوەزياسىنا، قازاق ادەبيەتىنە توڭكەرىس جاساعان ۇرپاق ەكەنىن سىزدەر جاقسى بىلەسىزدەر. سول ٴداستۇردى ارى قاراي جالعاپ اكەتكەن جاڭا بۋىننىڭ العاشقى تالانتتى وكىلدەرىنىڭ ٴبىرى وسى باققوجا مۇقاي بولدى دەپ ويلايمىن. بىزدە تاريحي روماندار كوپ، ٴبىراق سول تاريحي دۇنيەنىڭ ٴوزىن باسقاشا كوزقاراسپەن جانە وزگەشە ستيلمەن جازۋدىڭ العاشقى ۇلگىلەرىن كورسەتكەن وسى باققوجا ەدى. ەڭ سوڭعى شىعارماسى «ٴومىرزايا» قازاق ادەبيەتىندەگى تاۋەلسىزدىكپەنەن ارعى كەڭەستىك داۋىردەگى پروزا جانرىنداعى ٴداستۇردى جالعاستىرعان شىعارما دەپ ويلايمىن»، - دەيدى م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كەنجەحان ماتىجانوۆ.

قازاق ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلى نۇرلان ورازالين جازۋشىنىڭ ادەبيەتكە توككەن تەرىنىڭ ولشەۋسىز بولعانىن جانە ونىڭ شىعارمالارى ٴالى كۇنگە دەيىن ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.

«قالىڭ-قالىڭ رومانداردىڭ دۇنيەگە كەلۋى، «ٴومىرزايا» اتتى اتاقتى روماننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولۋى، «ٴيىرىم» دەگەن پروزالىق دۇنيەسىنىڭ وقىرماننىڭ كوڭىلىنە بارىپ قونۋى جانە ٴوزى تۋىپ-وسكەن ٴوڭىرى تۋرالى جازعان اتاقتى «جالعىز جاياۋ» دەگەن دۇنيەسىنىڭ ٴبارى كولەمدى. مۇنىڭ بارلىعى باققوجانىڭ قازاق پروزاسىنا سەلتەۋسىز قىزمەت ەتكەنى دەپ بىلەمىن. باققوجا پروزادا قالاي ٴساتتى ەڭبەك ەتسە دراماتۋرگيا جانرىندا دا باسىبايلى ٴبۇتىن جاقسى دۇنيەلەر بەردى. باققوجانىڭ پەسالارى 1970 جىلدارى رەپەرتۋراعا قالاي كىرسە ٴالى كۇنگە دەيىن ٴوزىنىڭ كوركەمدىك ساپاسىن السىرەتپەي، كورەرمەننىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرىپ كەلە جاتىر»،- دەيدى ول.

باققوجا مۇقاي - 1948 جىلى 31 قاڭتاردا الماتى وبلىسى، رايىمبەك اۋدانى، نارىنقول اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1971 جىلى ٴال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن.

«كوممۋنيزم نۇرى» (قازىرگى "ٴحانتاڭىرى") گازەتىندە ەڭبەك جولىن باستاپ، «ٴبىلىم جانە ەڭبەك»، «جۇلدىز» جۋرنالدارىندا، قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا قىزمەت ىستەگەن. قر مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ رەپەرتۋارلىق رەداكسيالىق القاسىندا باس رەداكتور، باس باسقارما باستىعى بولعان. 1990 جىلى وبلىستىق «قازاق ٴتىلى» قوعامىن ۇيىمداستىرىپ، باسشىلىق جاسادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يۋنەسكو ىستەرى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى. بىرنەشە مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. 1995-2008 جىلدارى «پاراسات» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق-ساياسي جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى بولعان.

ول «جالعىز جاياۋ»، «ٴومىرزايا» اتتى روماندارى مەن «جاڭبىر جاۋىپ تۇر»، «ٴومىر ارناسى»، «اققۋ سازى»، «مازاسىز ماۋسىم»، «دۇنيە كەزەك»، «تويات ٴتۇنى»، «جەتى جەلى»، «العاشقى ماحاببات»، «ەرتەگىدەي ەرتەڭىم» اتتى كىتاپتاردىڭ اۆتورى. سونىمەن قاتار، «قوش بول، مەنىڭ ەرتەگىم»، «سەرگەلدەڭ بولعان سەرىلەر»، «دۇنيە كەزەك»، «زاماناقىر»، «تويات ٴتۇنى»، «ٴومىرزايا»، «تويى كوپ ٴۇي» اتتى وننان استام درامالىق شىعارمالارى قازاقستان جانە شەت ەل تەاترلارىندا قويىلىپ كەلەدى.

ٴبىرقاتار جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارعان. «قوش بول، مەنىڭ ەرتەگىم» پەساسى مەن «اققۋ سازى» حيكايالار كىتابى ٴۇشىن قازاقستان لەنين كومسومولى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاعى (1982)، قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ت.ٴابدىمومىنوۆ اتىنداعى ادەبي سىيلىعى (1995)، «ٴومىرزايا» رومانى ٴۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعى بەرىلگەن (2000). «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى (2006).


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي