BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ميراس داۋلەنوۆ "استانا" قارجى ورتالىعىنىڭ ناقتى ماقساتتارى تۋرالى ايتتى

«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى (احقو) قالاي جۇمىس ىستەيدى، ونىڭ كوزدەگەن ماقساتى، اتقارار جۇمىسى، ٴتىپتى ٴىس جۇرگىزۋ ٴتىلى قاي تىلدە بولاتىنى تۋرالى قازمزۋ باسقارما ٴتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى، س.زيمانوۆ اتىنداعى قۇقىقتىق جانە ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر اكادەمياسىنىڭ ديرەكتورى، phd دوكتورى ميراس داۋلەنوۆ ناقتى ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى، دەپ حابارلايدى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى.

- احقو-نىڭ نەگىزگى ستارتەگياسى قانداي؟

- احقو-نىڭ باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، احقو تىكەلەي ينۆەستيسيالاردى تارتاتىن ورتالىق رەتىندە قالىپتاسادى. قازىرگى كەزدە تىكەلەي جانە جاناما ينۆەستيسيالار بار. جاناما ينۆەستيسيالار ازاماتتاردىڭ كومەگىمەن تارتىلاتىن بولسا، تىكەلەي ينۆەستيسيالار شەتەل مەملەكەتتەردىڭ جانە كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن ناقتى جوبالارعا سالىنادى. احقو وسى تىكەلەي ينۆەستيسيالاردى ەرەكشە قۇقىقتىق رەجيم ورناتىپ، جاسىل قارجىلاندىرۋ، يسلامدىق قارجىلاندارۋ، كريپتوۆاليۋتا بيرجاسى، جانە باسقا دا قازاقستاندا ٴالى مۇمكىن ەمەس قۇرالدار ارقىلى تارتاتىن بولادى.

- ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعا قانداي؟

- شەت ەل ينۆەستورلارى ٴۇشىن ينۆەستيسيالاردىڭ تۇراقتىلىعى ماڭىزدى. ياعني، ينۆەستورلار ولاردىڭ ينۆەستيسيالارىن ەشكىم الىپ قويمايتىنىنا جانە ونى قايتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە سەنىمدى بولۋ كەرەك. بۇل جەردە احقو ورگاندارىنى ٴبىرىزدى ٴارى نەگىزدى شەشىمدەر جاساۋى كەرەك.

بۇنى قامتاماسىز ەتۋ ٴۇشىن احقو اعىلشىن قۇقىعىن ەنگىزەدى. الايدا، اعىلشىن قۇقىعى تىكەلەي قولدانىلمايدى. ياعني احقو ورگاندارى اعىلشىن قۇقىعىنىڭ پرينسيپتەرى مەن نورمالارىنا نەگىزدەلە وتىرىپ سايكەس اكتىلەردى شىعارادى. مۇندا اعىلشىن قۇىقىعى دەگەنىمىز انگليا مەن ۋەلس قۇقىعى. كوپتەگەن مەملەكەتتە ينۆەستورلار ٴۇشىن بۇل قۇقىق ەڭ جاعىمدى، سەبەبى بۇل ولارعا سايكەس جوعارى دارەجەدەگى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدى. وعان قوسا، انگليا مەن ۋەلس قۇقىعىنىڭ بىرنەشە عاسىردا قالىپتاسقان جانە بۇل ٴتارتىپ كاسىپكەرلىككە ٴتيىمدى جاعداي جاسالعان. قازىرگى كەزدە قازاقستاندا بۇل قۇقىق قولدانىلماعاندىقتان احقو شەگىندە ەنگىزىلىپ وتىر.

- بۇل ورتالىقتا ينۆەستورلارعا قانداي ارتىقشىلىقتار بەرىلەدى؟

- ينۆەستورلار سالىق تولەۋدە جەڭىلدىك رەجيمىنە يە بولادى. قازىرگى كەزدە احقو رەزيدەنتتەرىن كەي سالىق تۇرلەرىنەن 50 جىلعا دەيىن بوساتۋ مۇكىندىگى كوتەرىلىپ جاتىر. احقو تۋرالى زاڭ دا بۇعان مۇمكىندىك تۋدىرىپ وتىر، وعان قوسا زاڭ ۆيزالىق جەڭىلدىكتەردى ەنگىزەدى. زاڭ شەكتى (راموچنىي زاكون) بولعاندىقتان، ول ورتالىقتىڭ كەڭەسىنە زاڭدا تىكەلەي كوزدەلمەگەن جاڭا قۇرالداردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

- احقو-نىڭ رەسمي ٴتىلى قاي ٴتىل بولادى؟

- احقو-نىڭ رەسمي ٴتىلى اعىلشىن ٴتىلى بولادى. الايدا بۇل قازاق ٴتىلى شەتتەتىلەدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. ورتالىقتىڭ اكتىلەرى، مىسالى سوتتىڭ شەشىمدەرى اعىلشىن تىلىندە بەرىلەتىن بولادى جانە قازاق جانە ورىس تىلدەرىنە اۋدارىلادى. بۇل جەردە اعىلشىن ٴتىلى ينۆەستورلارعا ٴتيىمدى جانە تۇسىنىكتى ەكەنىن ەسكەرگەن ٴجون.

- ورتالىق بازاسىندا قازاقستاندا بار بيرجا جۇمىس ىستەي مە، الدە جاڭاسى قۇرىلا ما؟

- بيرجاعا ipo-عا ٴار ٴتۇرلى كومپانيالار شىعا الادى، ونىڭ ىشىندە قازاقستان كومپانيالارى بولۋى مۇمكىن. قازىرگى كەزدە احقو ٴار ٴتۇرلى قۇرالداردى ويلاستىرىپ جاتىر. قازاقستان بەلدەۋى ٴدال توكيو مەن نيۋ-يوركتىڭ اراسىندا بولعاندىقتان تارتىمدى دەپ ايتۋعا بولادى. وسى ەكى بيرجانىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق وتە ۇلكەن: توكيوداعى وپەراسيالار بىتكەندە، نيۋ-يوركتا ٴالى باستالمايدى. مىسالى سينگاپۋر وسى گەوگرافيالىق ورنالاسۋىنا بايلانىستى كەزىندە سەرپىندى دامىعان بولاتىن.

- حالىقارالىق ورتالىق قاتىسۋشىلارىنىڭ قىزمەتىن قانداي ورگان رەتتەيدى؟

- احقو-نىڭ كەڭەسى، ورتالىق ورگاندارى، سوت جانە حالىقارالىق اربيتراجى بولادى. سوت تۇراقتى ورگان بولعاندىقتان ٴوزىنىڭ سۋديالارى بولادى. سوت اعىلشىن قۇقىعىن قولدانادى، ال سوت شەشىمدەرى قازاقستاندا باسقا دا مەملەكەتتىك سوت شەشىمدەرىندەي مويىندالادى.

اربيتراج بولسا احقو رەزيدەنتتەرىنە جاتپايتىن تۇلعالارعا دا قولجەتىمدى جانە اعىلشىن قۇقىعىمەن قاتار، مىسالى نيۋ-يورك قۇقىعىن قولدانا الادى. اربيتراجدىڭ ەرەكشەلىكتەرى – اربيترلەردىڭ ساپاسى، اربيتراجدىڭ بەدەلى جانە باسقا اربيتراجداردان باعاسى تومەن بولۋى. ٴقازىر رەپۋتاسيا بولماسا دا، جاقسى اربيترلاردى تارتۋ كەرەك جانە باعاسى تومەندىگىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ول ٴۇشىن انگليادا تانىمال سۋديا لورد ۆۋلف دەگەن تانىمال زاڭگەر شاقىرىلعان بولاتىن. ول كەزىندە ۇلىبريتانيادا رەفورمالار جاساپ، سوت جۇيەسىن قۇرعان بولاتىن.

اربيتراجدىڭ باعاسى باسقا اربيتراجداردان تومەن بولۋى كەرەك، سەبەبى باسقا ەلدەردەگى اربيتراجدان بۇل ارزان بولماسا، ونىڭ تيىمدىلىگىنە ۇلكەن سۇراق تۋىندايدى.

اربيتراجدىڭ شەشىمدەرى، نيۋ-يورك كونۆەنسياسى نەگىزىندە باسقا ەلدەردە مويىندالادى. قازاقستاندا اربيتراجدىڭ شەشىمدەرىن مويىنداۋ باسقا پروسەدۋرامەن وتەدى جانە بۇل كونۆەنسياعا سىلتەمە جاساۋ كەرەك ەمەس، سەبەبى شەشىم ٴبىر مەملەكەت شەگىندە قابىلدانادى.

بۇل اربيتراج 100% تانىمال ٴارى ٴجيى قولدانىلادى دەپ ايتۋعا بولماسا دا، ادەتتە اربيتراجدىڭ تيىمدىلىگى رەتىندە وسى 3 كورسەتكىش (ساپا، بەدەل، باعا) ارقىلى ەسەپتەلىنەدى.

- قارجى ورتالىعى قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىن وسىرۋگە نەندەي ۇلەس قوسادى؟

- احقو قۇرىلۋىنىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا اسەرى ٴبىر ەكى جىلدا كورىنبەيدى. مۇنداي ورتالىقتاردىڭ ساتتىلىگىن تەك 10-15 جىلدا ولشەۋگە بولادى. سەبەبى، ينۆەستيسيا تارتۋدىڭ ٴوزى ۇزاق پروسەسس. وعان قوسا ينۆەستوردى اكەلۋ ٴىستىڭ جارتىسى، ينۆەستيسيانى ۇستاپ قالۋ كەرەك. ياعني، احقو-نىڭ اسەرىن ولشەۋ كەزىندە ينۆەستوردىڭ قاراجاتى قۇيىلعان جوبانىڭ ٴتيىمدى جۇزەگە اسۋىن دا قاراستىرۋ قاجەت. بۇل ٴبىر جاعىنان ينۆەستورلاردىڭ كەلىپ تىركەلۋىن، تۇراقتىلىعىن، سەنىمدىلىگىن كورسەتسە، ەكىنشى جاعىنان قازاقستاننىڭ قۇقىقتىق رەجيمى مەن كاسىپكەرلىككە ٴتيىمدى كليماتىنىڭ ورنىعۋىنىڭ كورسەتكىشى.

ول ٴۇشىن احقو كوپتەگەن شەتەلدىك ماماندى تارتۋى كەرەك. ونىڭ ىشىندە سوت قىزمەتكەرلەرى، زاڭگەرلەر، قارجى ماماندارى، اربيترلەر جانە ت.ب.

احقو رەزيدەنت ەمەس تۇلعالاردىڭ ورتالىقتىڭ پروسەسستەرىنە قاتىسۋىن مۇقيات قاراستىرۋ كەرەك.

- الەمنىڭ قانداي بيرجالارى احقو بيرجالارىنىڭ نەگىزگى سەرىكتەسى بولادى؟

- بيرجا بەلگىسىز بولعاندىقتان، وعان قوسا قازاقستاننىڭ ٴوزى مەملەكەت رەتىندە ٴالى كەڭ تانىمال ەمەستىگىن ەسكەرە وتىرا احقو كوپتەگەن ماسەلەنى شەشۋى كەرەك. سوندىقتان، ورتالىق nasdaq اتتى بيرجامەن سەرىكتەستىك ورناتۋدا. كەزىندە nasdaq بيرجاسى سەرپىندى ٴوسۋ كورسەتكەن بولاتىن. بيرجا اشىقتىق ٴپرينسيپىن نەگىزگە الىپ، كوتيروۆكانىڭ تۇراقتىلىعىن ورناتۋ كەرەك. بۇل پلاتفورما ارتىندا ۇلكەن اناليتيكالىق كومپانيالار بولۋى كەرەك. gp morgan، bloomberg سياقتى اناليز جاسايتىن كومپانيالار بيرجانىڭ جۇمىسىن جانە بيرجاعا شىققان كومپانيالاردىڭ جاعدايىن ولشەپ وتىرۋ ٴۇشىن كەرەك. kase-دە مىسالى ونداي جوق، ول قاراپايىم اكسيالاردى ساتۋ-ساتىپ الۋ جەرى، سوندىقتان ول بەدەلى تومەنىرەك.

قورىتا ايتقاندا، ٴبىز ٴۇشىن ماڭىزدىسى ينۆەستورلاردىڭ سەنىمدىلىگى. سەنىمدىلىك ول - جاي ٴسوز ەمەس، ول - اقشا جانە كەپىل. ال سەنىمدىلىك تەك تۇراقتى قۇقىقتىق پەن سالىقتىق رەجيم تۇسىنىكتى ٴارى احقو ورگانداردىڭ شەشىمدەرى ٴبىرىزدى جانە نەگىزدى بولسا عانا تۋىندايدى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي