BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

جۇما كۇنى جاريالانعان ەلباسى جولداۋى جانعا جىلى، كوڭىلگە قولاي كەلگەندەي...

قازاقستاندىقتاردىڭ ٴال-اۋقاتىنىڭ ٴوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ

قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار!

ٴبىز تاۋەلسىزدىك جىلدارى كوپ جۇمىس اتقاردىق.

ەكونوميكاسى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان زاماناۋي پروگرەسسيۆتى مەملەكەت قۇرىپ، بەيبىتشىلىك پەن قوعامدىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتتىك.

ساپالى ٴارى تاريحي ماڭىزى زور قۇرىلىمدىق، كونستيتۋسيالىق جانە ساياسي رەفورمالار جۇرگىزدىك.

قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بەدەلىنىڭ ارتۋىنا جانە ونىڭ ايماقتاعى گەوساياسي ٴرولىنىڭ كۇشەيۋىنە قول جەتكىزدىك.

ٴبىز وڭىرلىك جانە جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋ ىسىنە زور جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن جاۋاپتى ٴارى قالاۋلى حالىقارالىق سەرىكتەس رەتىندە تانىلدىق.

قازاقستان تمد جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنان «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋ ٴۇشىن الەمدىك قوعامداستىق تاڭداپ العان ٴبىرىنشى مەملەكەت بولدى.

ٴبىز ەۋرازيا ٴوڭىرىنىڭ قارجىلىق، ىسكەرلىك، يننوۆاسيالىق جانە مادەني ورتالىعى رەتىندە قالىپتاسۋىن قامتاماسىز ەتىپ، جاڭا ەلوردامىز – استانانى سالدىق.

حالىق سانى 18 ميلليوننان اسىپ، ٴومىر ٴسۇرۋ ۇزاقتىعى 72،5 جاسقا جەتتى.

ٴبىز بەرىك ەكونوميكالىق نەگىز قالىپتاستىردىق.

سوڭعى 20 جىل ىشىندە ەلىمىزگە 300 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە تىكەلەي شەتەل ينۆەستيسياسى تارتىلدى.

ەكونوميكانى وركەندەتۋدىڭ نەگىزى سانالاتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىعايىپ كەلەدى.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ بيزنەس جۇرگىزۋ جەڭىلدىگى رەيتينگىندە قازاقستان 190 ەلدىڭ ىشىندە 36-شى ورىنعا كوتەرىلدى.

ٴبىز ٴاردايىم سىرتقى سىن-قاتەرلەرگە دەر كەزىندە نازار اۋدارىپ، ولارعا دايىن بولا بىلدىك.

سوعان بايلانىستى، مەن ەلىمىزدى جاڭعىرتۋ جونىندە قاجەتتى باعدارلامالىق باستامالار جاسادىم.

ولاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى تابىستى دامۋىمىزدىڭ نەگىزگى فاكتورىنا اينالدى.

ٴبىزدىڭ ستراتەگيالىق ماقساتىمىز – 2050 جىلعا قاراي الەمدەگى وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ.

2014 جىلى ەلىمىزدىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتاتىن «نۇرلى جول» كەشەندى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدى باستادىق.

ٴۇش جىل بۇرىن «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارىن جاريالادىق.

سودان كەيىن ەلىمىزدىڭ ٴۇشىنشى جاڭعىرۋىنا كىرىستىك.

ونىڭ باستى مىندەتى – قازاقستاننىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونوميكالىق ٴوسىمنىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ.

ەلىمىزدىڭ ورنىقتى دامۋى ٴومىر ٴسۇرۋ دەڭگەيىن ودان ٴارى ارتتىرۋعا دەگەن زور سەنىم ۇيالاتادى.

ٴبىز جاڭا مىندەتتەردى اتقارۋعا دايىنبىز.

قۇرمەتتى وتانداستار!

سوڭعى كەزدەرى الەمدىك ساياسي جانە ەكونوميكالىق ترانسفورماسيا ۇدەرىستەرى كۇشەيە ٴتۇستى.

الەم قارقىندى تۇردە وزگەرىپ كەلەدى.

مىزعىماستاي كورىنگەن جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ تۇعىرى مەن حالىقارالىق ساۋدا ەرەجەلەرى بۇزىلۋدا.

جاڭا تەحنولوگيالار، روبوتتاندىرۋ مەن اۆتوماتتاندىرۋ ەڭبەك رەسۋرستارىنا جانە ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى تالاپتاردى كۇردەلەندىرۋدە.

قارجى جۇيەلەرىنىڭ مۇلدە جاڭا ارحيتەكتۋراسى تۇزىلۋدە.

بۇل ورايدا قور نارىقتارى كەزەكتى قارجى داعدارىسىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن جاڭا «سابىن كوبىگىن» ۇرلەۋدە.

بۇگىندە جاھاندىق جانە جەرگىلىكتى پروبلەمالار توعىسا تۇسۋدە.

مۇنداي جاعدايدا سىن-قاتەرلەرگە توتەپ بەرۋدىڭ جانە مەملەكەتتىڭ تابىسقا جەتۋىنىڭ كەپىلى ەلدىڭ باستى بايلىعى – ادامنىڭ دامۋ ماسەلەسى بولىپ وتىر.

ۇكىمەت، ٴاربىر مەملەكەتتىك ورگاننىڭ، مەملەكەتتىك كومپانيانىڭ باسشىسى جۇمىس تاسىلدەرىن وزگەرتۋى قاجەت.

قازاقستاندىقتاردىڭ ٴال-اۋقاتىنىڭ ٴوسۋى باستى باسىمدىققا اينالۋعا ٴتيىس.

مەن لاۋازىمدى تۇلعانىڭ جەكە تيىمدىلىگىن جانە قىزمەتكە لايىقتىلىعىن ٴدال وسى ولشەمگە سايكەس باعالايتىن بولامىن.

* * *

قازاقستاندىقتاردىڭ ٴال-اۋقاتى، ەڭ الدىمەن، تابىستارىنىڭ تۇراقتى ٴوسىمى مەن تۇرمىس ساپاسىنا بايلانىستى.

ٴى. حالىق تابىسىنىڭ ٴوسۋى

ادام ەڭبەكقور بولىپ، ٴوز كاسىبىن جاقسى مەڭگەرگەندە جانە لايىقتى جالاقى الۋعا نەمەسە جەكە كاسىپ اشىپ، ونى دامىتۋعا مۇمكىندىك بولعان كەزدە تابىس ارتادى.

مەملەكەت پەن ادامداردىڭ كۇش بىرىكتىرۋىنىڭ ارقاسىندا عانا ٴبىز جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىن قۇرا الامىز.

بىرىنشىدەن، ۇكىمەتكە 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭ تومەنگى جالاقىنى 1،5 ەسە، ياعني 28 مىڭنان 42 مىڭعا دەيىن ٴوسىرۋدى تاپسىرامىن.

بۇل بارلىق سالا بويىنشا ٴتۇرلى مەنشىك نىساندارىنداعى كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەيتىن 1 ميلليون 300 مىڭ ادامنىڭ ەڭبەكاقىسىن تىكەلەي قامتيدى.

بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردە جۇمىس ىستەيتىن 275 مىڭ قىزمەتكەردىڭ ەڭبەكاقىسى كوبەيىپ، ورتا ەسەپپەن 35 پايىزعا وسەدى.

وسى ماقساتتارعا 2019-2021 جىلداردا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جىل سايىن 96 ميلليارد تەڭگە ٴبولۋ كەرەك.

وسىعان وراي، ەندى، ەڭ تومەنگى جالاقى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس شەگىنە بايلانىستى بولمايدى. ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ جاڭا مولشەرى بۇكىل ەكونوميكا اۋقىمىنداعى ەڭبەكاقى ٴوسىمىنىڭ كاتاليزاتورىنا اينالادى.

تومەن جالاقى الاتىن قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋگە قاتىستى بۇل باستامانى ٴىرى كومپانيالار قولدايدى دەپ سەنەمىن.

ەكىنشىدەن، بيزنەستى وركەندەتۋدىڭ تۇراقتى كوزدەرىن قالىپتاستىرىپ، جەكە ينۆەستيسيانى ىنتالاندىرۋ جانە نارىق ەركىندىگىن قولداۋ كەرەك.

ٴدال وسى بيزنەس ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ، قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بولىگى تابىسپەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

ٴبىرىنشى. ٴبىز 2010 جىلدىڭ وزىندە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىن ىسكە قوستىق.

وڭىرلەرگە جۇمىس ساپارىم بارىسىندا مۇنىڭ تيىمدىلىگىنە كوز جەتكىزدىم.

باعدارلامانىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن 2025 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ كەرەك.

وسى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن جىل سايىن قوسىمشا كەمىندە 30 ميلليارد تەڭگە ٴبولۋدى قاراستىرۋ قاجەت.

بۇل 3 جىل ىشىندە قوسىمشا كەمىندە 22 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا، 224 ميلليارد تەڭگە سالىق تۇسىرۋگە جانە 3 تريلليون تەڭگەنىڭ ٴونىمىن وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ەكىنشى. ەكونوميكادا باسەكەلەستىكتى دامىتۋ جانە تۇرعىن ۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى مەن تابيعي مونوپوليالاردىڭ قىزمەتى ٴۇشىن بەلگىلەنەتىن تاريفتەر سالاسىندا ٴتارتىپ ورناتۋ ماقساتىمەن باتىل شارالار قابىلداۋ كەرەك.

كوممۋنالدىق قىزمەت پەن تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ سالالارىندا ٴتاريفتىڭ جاسالۋى جانە تۇتىنۋشىلاردان جينالعان قارجىنىڭ جۇمسالۋى ٴالى كۇنگە دەيىن اشىق ەمەس.

مونوپوليستەردىڭ ينۆەستيسيالىق مىندەتتەمەلەرىنە ٴتيىمدى مونيتورينگ پەن باقىلاۋ جۇرگىزىلمەي وتىر.

ۇكىمەت 3 اي مەرزىم ىشىندە وسى ماسەلەمەن اينالىسىپ، باسەكەلەستىكتى قورعاۋ فۋنكسياسىن ەلەۋلى تۇردە كۇشەيتە وتىرىپ، مونوپولياعا قارسى ۆەدومستۆونىڭ جۇمىسىن رەفورمالاۋى كەرەك.

بۇل – ماڭىزدى ماسەلە، ول بيزنەس ٴۇشىن كەتەتىن شىعىننىڭ ارتۋىنا، ادامداردىڭ ناقتى تابىسىن ازايتۋعا اكەپ سوقتىرادى.

ٴۇشىنشى. بيزنەستى زاڭسىز اكىمشىلىك قىسىمنان جانە قىلمىستىق قۋدالاۋ قاۋپىنەن قورعاۋدى ارتتىرا ٴتۇسۋ كەرەك.

2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ سالىق زاڭناماسىنىڭ بۇزىلۋى جونىندەگى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ قولدانىلۋ شەگىن، ايىپپۇلدى وسىرە وتىرىپ، 50 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن ارتتىرۋدى تاپسىرامىن.

سونداي-اق، نەگىزگى مىندەتى كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەس بولۋعا ٴتيىس قارجى مونيتورينگى كوميتەتىنە فۋنكسيالارىن بەرە وتىرىپ، ەكونوميكالىق تەرگەۋ قىزمەتىن قايتا قۇرۋ قاجەت.

ٴبىز «قولما-قول اقشاسىز ەكونوميكاعا» بەت بۇرۋىمىز كەرەك.

مۇندا جازالاۋشى عانا ەمەس، سونداي-اق بيزنەستىڭ قولما-قول اقشاسىز ەسەپ ايىرىسۋىن قولداۋ سياقتى ىنتالاندىرۋشى قۇرالدارعا دا سۇيەنگەن ٴجون.

سالىق جانە كەدەن سالاسىنداعى اقپاراتتىق جۇيەلەر ينتەگراسياسىنىڭ اياقتالۋى اكىمشىلەندىرۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرادى.

ۇكىمەت ٴۇش جىل ىشىندە ەكونوميكاداعى كولەڭكەلى اينالىمدى كەم دەگەندە 40 پايىزعا قىسقارتۋ ٴۇشىن ناقتى شارالار قابىلداۋعا ٴتيىس.

بيزنەس ٴوز جۇمىسىن جاڭادان باستاۋ ٴۇشىن 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ سالىقتىڭ نەگىزگى سوماسى تولەنگەن جاعدايدا، ٴوسىم مەن ايىپپۇلدى الىپ تاستاي وتىرىپ، شاعىن جانە ورتا بيزنەس ٴۇشىن «سالىق امنيستياسىن» جۇرگىزۋگە كىرىسۋدى تاپسىرامىن.

ٴتورتىنشى. ەكسپورتقا باعىتتالعان يندۋستريالاندىرۋ ماسەلەسى ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى بولۋعا ٴتيىس.

ۇكىمەت وڭدەۋ سەكتورىنداعى ەكسپورتتاۋشىلارعا قولداۋ كورسەتۋگە باسا ٴمان بەرۋى قاجەت.

ٴبىزدىڭ ساۋدا ساياساتىمىزدا سەلقوستىق بولماۋعا ٴتيىس.

وعان ٴبىزدىڭ تاۋارلارىمىزدى وڭىرلىك جانە الەمدىك نارىقتا ىلگەرىلەتەتىن بەلسەندى سيپات دارىتۋ كەرەك.

سونىمەن بىرگە، حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ اۋقىمدى نومەنكلاتۋراسىن يگەرىپ، «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ ٴۇشىن كاسىپورىندارىمىزعا كومەكتەسۋ قاجەت.

بۇل ەكسپورتتىق الەۋەتىمىزدى جۇزەگە اسىرۋ تۇرعىسىنان عانا ەمەس، سونداي-اق ىشكى نارىقتى وتاندىق تاۋارلارمەن تولتىرۋ ٴۇشىن دە ماڭىزدى.

ۇكىمەتكە وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى قولداۋ ماقساتىمەن الداعى 3 جىلدا قوسىمشا 500 ميلليارد تەڭگە ٴبولۋدى تاپسىرامىن.

باسىمدىعى بار جوبالارعا قولجەتىمدى نەسيە بەرۋ مىندەتىن شەشۋ ٴۇشىن ۇلتتىق بانككە كەمىندە 600 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ۇزاق مەرزىمگە قارجى ٴبولۋدى تاپسىرامىن.

ۇكىمەت ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ، وسى قاراجاتتىڭ كوزدەلگەن ماقساتقا جۇمسالۋىن قاتاڭ باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.

ٴىرى ٴارى سەرپىندى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن بىرلەسىپ ينۆەستيسيا سالۋ قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورعا بولىنەتىن تىكەلەي ينۆەستيسيا قورىن قۇرۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ قاجەت.

سونداي-اق، كولىك-لوگيستيكا جانە باسقا دا قىزمەت كورسەتۋ سەكتورلارىن ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جانداندىرۋ كەرەك.

باي تابيعاتىمىز بەن مادەني الەۋەتىمىزدى پايدالانۋ ٴۇشىن سىرتتان كەلەتىن جانە ىشكى ٴتۋريزمدى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ٴبولۋ قاجەت. ۇكىمەت قىسقا مەرزىمدە سالالىق مەملەكەتتىك باعدارلاما قابىلداۋعا ٴتيىس.

بەسىنشى. اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ الەۋەتىن تولىق ىسكە اسىرۋ كەرەك.

نەگىزگى مىندەت – ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە قايتا وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ٴونىمىنىڭ ەكسپورتىن 2022 جىلعا قاراي 2،5 ەسە كوبەيتۋ.

مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بارلىق شارالارىن ەلىمىزگە زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى اۋقىمدى تۇردە تارتۋعا باعىتتاۋ قاجەت.

ٴبىز يكەمدى ٴارى ىڭعايلى ستاندارتتاردى ەنگىزۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى بەدەلدى شەتەلدىك مامانداردى – «اقىلدى ادامداردى» تارتۋ ارقىلى سالانى باسقارۋدىڭ ۇزدىك تاجىريبەسىن پايدالانۋىمىز كەرەك.

اۋىل كاسىپكەرلەرىنە شارۋاشىلىق جۇرگىزۋدىڭ جاڭا داعدىلارىن ۇيرەتۋ ٴۇشىن جاپپاي وقىتۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرعان ٴجون.

ۇكىمەتكە الداعى 3 جىل ىشىندە وسى ماقساتتارعا جىل سايىن قوسىمشا كەمىندە 100 ميلليارد تەڭگە قاراستىرۋدى تاپسىرامىن.

التىنشى. يننوۆاسيالىق جانە سەرۆيستىك سەكتورلاردى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولگەن ٴجون.

ەڭ الدىمەن، «بولاشاقتىڭ ەكونوميكاسىنىڭ» بالامالى ەنەرگەتيكا، جاڭا ماتەريالدار، بيومەديسينا، ۇلكەن دەرەكتەر، زاتتار ينتەرنەتى، جاساندى ينتەللەكت، بلوكچەين جانە باسقا دا باعىتتارىن ىلگەرىلەتۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.

ەلىمىزدىڭ جاھاندىق الەمدەگى ورنى مەن ٴرولى كەلەشەكتە ناق وسىلارعا بايلانىستى بولادى.

ۇكىمەتكە نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ، ناقتى جوبالاردى انىقتاي وتىرىپ، ٴاربىر باعىت بويىنشا ارنايى باعدارلامالار ازىرلەۋدى تاپسىرامىن.

ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن ازىرلەۋمەن اينالىساتىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ سونداي جوبالاردىڭ ٴبىرى بولا الادى.

جەتىنشى. ناقتى ەكونوميكانى وركەندەتۋ ٴۇشىن قارجى سەكتورىنىڭ ٴرولىن كۇشەيتىپ، ۇزاق مەرزىمدى ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.

باعانىڭ ٴوسۋى، قارجىلاندىرۋعا قولجەتىمدىلىك، بانكتەردىڭ ورنىقتىلىعى – مىنە، وسى ماسەلەلەر كوبىنە ٴقازىر جۇرتتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر.

ۇلتتىق بانك ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ، قارجى سەكتورىن جانە ناقتى سەكتورلاردى ساۋىقتىرۋ، ينفلياسياعا قارسى كەشەندى ساياسات جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىن جۇيەلى تۇردە شەشۋدى باستاۋى كەرەك.

قالىپتاسقان جاعدايدا ەكونوميكانى، اسىرەسە، وڭدەۋ سەكتورى مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى نەسيەلەندىرۋدى ۇلعايتۋ وتە ماڭىزدى.

سونداي-اق، زەينەتاقى اكتيۆتەرى مەن الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ رەسۋرستارىن باسقارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ، بالامالى قارجى قۇرالدارىن – قۇندى قاعاز نارىعى، ساقتاندىرۋ جانە باسقا دا سالالاردى ناقتى دامىتۋ كەرەك.

بيزنەستى شەتەل ينۆەستيسياسىمەن، كاپيتالعا قولجەتىمدىلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ىسىندە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ماڭىزدى ٴرول اتقارۋعا ٴتيىس.

ٴبىز جەكە سوتتى، قارجى رەتتەۋىشىن، بيرجانى ارنايى قۇردىق.

بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇلتتىق كومپانيالار وسى الاڭدى بەلسەندى پايدالانىپ، ونىڭ تەز قالىپتاسۋىنا جانە دامۋىنا اتسالىسۋى كەرەك.

* * *

اتالعان شارالاردىڭ ٴتيىمدى جۇزەگە اسىرىلۋى جالاقىنىڭ ٴوسۋى مەن جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋى ەسەبىنەن قازاقستاندىقتاردىڭ تابىسىن ارتتىرادى.

بۇل ۇدەرىستەر ٴاردايىم ۇكىمەتتىڭ باستى نازارىندا بولۋعا ٴتيىس.

ii. تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ

ٴال-اۋقاتىمىزدىڭ ەكىنشى ٴبىر سيپاتى – ٴومىر ٴسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ ارتۋى.

ٴبىلىم بەرۋدىڭ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ، تۇرعىن ٴۇيدىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگى، جايلى جانە ٴقاۋىپسىز جاعدايدا ٴومىر ٴسۇرۋ ماسەلەلەرى ٴاربىر قازاقستاندىق وتباسىنا قاتىستى.

وسىعان وراي، ۇكىمەت الەۋمەتتىك سەكتورعا، قاۋىپسىزدىك پەن ينفراقۇرىلىمعا ٴمان بەرە وتىرىپ، بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ باسىمدىقتارىن قايتا قاراۋعا ٴتيىس.

ٴبىرىنشى. 5 جىل ىشىندە ٴبىلىم، عىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا بارلىق كوزدەردەن جۇمسالاتىن قاراجاتتى ىشكى جالپى ٴونىمنىڭ 10 پايىزىنا دەيىن جەتكىزۋ قاجەت.

قارجىلاندىرۋدى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ەلەۋلى تۇردە ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ٴتيىستى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن باعىتتاۋ كەرەك.

ەكىنشى. مەكتەپكە دەيىنگى ٴبىلىم بەرۋ ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ كەرەك.

ويلاۋ نەگىزدەرى، اقىل-وي مەن شىعارماشىلىق قابىلەتتەر، جاڭا داعدىلار سوناۋ بالا كەزدەن قالىپتاسادى.

ٴبىلىم بەرۋ ىسىندە 4ك مودەلىنە: كرەاتيۆتىلىكتى، سىني ويلاۋدى، كوممۋنيكاتيۆتىلىكتى دامىتۋعا جانە كوماندادا جۇمىس ىستەي بىلۋگە باستى نازار اۋدارىلۋدا.

بۇل سالادا بىلىكتىلىك تالاپتارىن، وقىتۋ ٴادىسىن، تاربيەشىلەردىڭ جانە بالاباقشاداعى باسقا دا قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جۇيەسىن قايتا قاراۋ قاجەت.

ٴبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ، بيىل ٴتيىستى «جول كارتاسىن» ازىرلەۋى كەرەك.

ٴۇشىنشى. ورتا ٴبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە نەگىزگى تاسىلدەر بەلگىلەنگەن، قازىرگى كەزەڭدە سولاردىڭ ورىندالۋىنا باسا نازار اۋدارعان ٴجون.

نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ وقىتۋ جۇيەسى مەن ادىستەمەسى مەملەكەتتىك مەكتەپتەر ٴۇشىن ٴبىرىڭعاي ستاندارت بولۋعا ٴتيىس. بۇل مەكتەپ ٴبىلىمىن رەفورمالاۋدىڭ قورىتىندى كەزەڭى بولادى.

ٴبىلىم ساپاسىن باعالاۋ جۇيەسى حالىقارالىق ستاندارتتارعا نەگىزدەلۋگە ٴتيىس.

ورتا مەكتەپتەردىڭ وزىندە بالالاردى مەيلىنشە سۇرانىسقا يە ماماندىقتارعا بەيىمدەپ، كاسىبي دياگنوستيكا جۇرگىزۋ ماڭىزدى.

بۇل وقىتۋدىڭ جەكە باعدارىن جاساۋعا جانە وقۋشى مەن ٴمۇعالىمنىڭ وقۋ جۇكتەمەسىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

بالالار قاۋىپسىزدىگىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرىپ، بۇكىل مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردى بەينەباقىلاۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتۋدى، مەكتەپ پسيحولوگتارىنىڭ جۇمىسىن كۇشەيتۋدى جانە باسقا دا دايەكتى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىرامىن.

ٴبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىمەن وقۋشىلارعا ورىن جەتىسپەيتىنى، مەكتەپتەردىڭ ٴۇش اۋىسىمدا وقىتۋ جانە اپات جاعدايىندا بولۋ پروبلەمالارى مەيلىنشە سەزىلىپ وتىرعان وڭىرلەر ٴۇشىن ۇكىمەتكە 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتتەن قوسىمشا 50 ميلليارد تەڭگە قاراستىرۋدى تاپسىرامىن.

ٴتورتىنشى. كەلەسى جىلى «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭدى ازىرلەپ، قابىلداۋ قاجەت دەپ سانايمىن.

بۇل قۇجات مۇعالىمدەر مەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرى ٴۇشىن بارلىق يگىلىكتى قاراستىرىپ، جۇكتەمەنى ازايتۋعا، ٴجونسىز تەكسەرىستەر مەن مىندەتتەن تىس فۋنكسيالاردان اراشالاۋعا ٴتيىس.

بەسىنشى. جوعارى ٴبىلىم بەرۋ ىسىندە وقۋ ورىندارىنىڭ مامان دايىنداۋ ساپاسىنا قاتىستى تالاپتار كۇشەيتىلەدى.

ٴبىز گرانتتاردىڭ سانىن كوبەيتتىك، ەندى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ كەزەڭى كەلدى.

جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تابىستىلىعىن باعالاۋدىڭ باستى كريتەرييى – وقۋ بىتىرگەن ستۋدەنتتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى، جالاقىسى جوعارى جۇمىسقا ورنالاسۋى.

جوعارى وقۋ ورىندارىن ىرىلەندىرۋ ساياساتىن جۇرگىزۋ قاجەت.

نارىقتا جوعارى ساپالى ٴبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتەتىندەرى عانا قالۋعا ٴتيىس. نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ، ۇزدىك شەتەلدىك توپ-مەنەدجەرلەردى جۇمىسقا تارتۋ ارقىلى الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن ارىپتەستىك ورناتۋ ماڭىزدى.

قازىرگى ٴبىلىم ينفراقۇرىلىمىنىڭ بازاسىندا نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇلگىسىمەن وڭىرلىك جاڭا جوعارى وقۋ ورنىن قۇرۋ قاجەت دەپ سانايمىن.

التىنشى. مەديسينالىق قىزمەت ساپاسى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل-كۇيىنىڭ اسا ماڭىزدى كومپونەنتى بولىپ سانالادى.

ەڭ الدىمەن، اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردە العاشقى مەديسينالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.

العاشقى مەديسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتەتىن قىزمەتكەرلەردى ىنتالاندىرۋ ٴۇشىن 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ اۋرۋلاردى ەمدەۋ ٴىسىن باسقارۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ەنگىزگەن ۋچاسكەلىك مەديسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كەزەڭ-كەزەڭمەن 20 پايىزعا كوبەيتۋدى تاپسىرامىن.

وسى ماقساتتارعا كەلەسى جىلى 5 ميلليارد تەڭگە بولىنەدى.

2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ بارلىق ەمحانالار مەن اۋرۋحانالار مەديسينالىق قۇجاتتاردى قاعازسىز، سيفرلىق نۇسقادا جۇرگىزۋگە كوشۋگە ٴتيىس.

بۇل 2020 جىلعا قاراي بۇكىل تۇرعىنداردىڭ ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتتارىن جاساۋعا، كەزەكتەردى، بيۋروكراتيانى جويۋعا، قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وسىعان دەيىن جاسالعان كارديولوگيالىق جانە نەيروحيرۋرگيالىق كلاستەرلەردىڭ تاجىريبەسىن پايدالانىپ، 2019 جىلى استانادا ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ كەرەك.

وسىلايشا ٴبىز كوپتەگەن ادام ٴومىرىن ساقتاپ قالامىز.

جەتىنشى. وڭىرلىك دەڭگەيدەگى رەزەرۆتەردى تاۋىپ، بۇقارالىق سپورت پەن دەنە شىنىقتىرۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت.

ۇكىمەتكە جانە اكىمدەرگە كەم دەگەندە 100 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن سالۋدى تاپسىرامىن.

سونداي-اق، قولدانىستاعى، اسىرەسە مەكتەپتەردەگى سپورت عيماراتتارىن ٴتيىمدى پايدالانىپ، دەنە شىنىقتىرۋمەن اينالىسۋ ٴۇشىن اۋلالاردى، پاركتەردى، ساياباقتاردى جابدىقتاۋ قاجەت.

سەگىزىنشى. ۇلت ساۋلىعى – مەملەكەتتىڭ باستى باسىمدىعى. بۇل – قازاقستاندىقتار ساپالى ازىق-تۇلىكتى پايدالانۋعا ٴتيىس دەگەن ٴسوز.

بۇگىندە حالىقتى ساپاسىز ٴارى دەنساۋلىققا جانە ومىرگە ٴقاۋىپ توندىرەتىن تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردەن قورعايتىن تۇتاس ساياسات جوق.

ۇكىمەتكە شارالار قابىلداۋدى جانە وسى جۇمىستى رەتكە كەلتىرۋدى تاپسىرامىن.

كەلەسى جىلدان باستاپ تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن جانە قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ كوميتەتى جۇمىسىن باستاۋعا ٴتيىس.

ونىڭ قىزمەتى، ەڭ باستىسى، ازىق-تۇلىككە، دارى-دارمەككە، اۋىز سۋعا، بالالار تاۋارىنا، مەديسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە ساراپتاما جۇرگىزۋدى قامتيتىن بولادى.

بۇل ٴۇشىن زاماناۋي زەرتحانالىق بازانى قامتاماسىز ەتىپ، بىلىكتى ماماندار شتاتىن قالىپتاستىرۋ قاجەت.

بۇل ورايدا، تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعايتىن قوعامدىق ۇيىمداردى ينستيتۋسيونالدى تۇرعىدان كۇشەيتىپ، ولاردى بەلسەندى پايدالانعان ٴجون.

ٴبىز ٴاردايىم بيزنەسكە كومەك كورسەتەمىز، ٴبىراق ادام، ونىڭ قۇقىقتارى مەن دەنساۋلىعى ماڭىزدىراق.

مەملەكەت اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ بارىسىندا كوپتەگەن تەكسەرىستەن، رۇقسات بەرۋ جانە باسقا دا راسىمدەردەن باس تارتتى.

سوندىقتان، ۇسىنىلاتىن تاۋارلاردىڭ، كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگى ٴۇشىن بيزنەس قوعامداستىعى دا جاۋاپ بەرەدى.

جالپى، بيزنەس پايدا تابۋدى عانا ەمەس، سونداي-اق، مەملەكەتپەن بىرلەسىپ ازاماتتارىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جايلى تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋدى دە ويلاۋى كەرەك.

* * *

حالىققا ساپالى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ٴىسى تۇرعىن ٴۇي جاعدايىن جاقسارتۋ، ەلىمىزدەگى كەز كەلگەن ەلدى مەكەندە جايلى ٴارى ٴقاۋىپسىز ٴومىر ٴسۇرۋ سيپاتىنداعى مول مۇمكىندىكتەرمەن ۇيلەسىمدى تۇردە تولىعا تۇسۋگە ٴتيىس.

iii. ٴومىر سۇرۋگە جايلى ورتا قالىپتاستىرۋ

جايلىلىق دەگەنىمىز – ەڭ الدىمەن، تۇرعىن ٴۇيدىڭ قولجەتىمدىلىگى، اۋلانىڭ ادەمىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگى، تىرشىلىككە جانە جۇمىس ىستەۋگە قولايلى ەلدى مەكەننىڭ جانە ساپالى ينفراقۇرىلىمنىڭ بولۋى.

ٴبىرىنشى. ساپالى ٴارى قولجەتىمدى تۇرعىن ٴۇي.

بۇگىندە ٴبىز تۇرعىن ٴۇي قۇرىلىسىنا زور سەرپىن بەرىپ وتىرعان «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىن تابىستى ىسكە اسىرۋدامىز.

تۇرعىن ٴۇي يپوتەكاسىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىراتىن جاڭا اۋقىمداعى «7-20-25» باعدارلاماسى قولعا الىندى.

اكىمدەرگە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا بويىنشا العاشقى جارنانى ٴىشىنارا سۋبسيديالاۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى تاپسىرامىن.

مۇنداي تۇرعىن ٴۇي سەرتيفيكاتتارىن بەرۋ بىلىكتىلىگى جوعارى پەداگوگتەر، مەديسينا قىزمەتكەرلەرى، پوليسەيلەر جانە وڭىرگە قاجەتتى باسقا دا ماماندار ٴۇشىن يپوتەكانىڭ قول جەتىمدىلىگىن ارتتىرادى.

سونداي-اق، حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان ٴالسىز توپتارى ٴۇشىن ٴىرى قالالاردا جالدامالى تۇرعىن ٴۇي قۇرىلىسىن ۇلعايتۋ قاجەت.

بۇل شارالار 250 مىڭنان استام وتباسى ٴۇشىن تۇرعىن ٴۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىناتىن جاپپاي قۇرىلىس الاڭدارىنا ارنالعان ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم جۇرگىزۋدى قوسا العاندا، مەملەكەت بەس جىل ىشىندە 650 مىڭ وتباسىعا نەمەسە 2 ميلليوننان استام ازاماتتارىمىزعا قولداۋ كورسەتەدى.

ەكىنشى. ەلىمىزدىڭ اۋماقتىق دامۋىنا جاڭا تاسىلدەر ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.

بۇگىندە جەتەكشى ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى، كوبىنە، جاھاندىق قالالار نەمەسە مەگاپوليستەر ارقىلى تانىلادى.

الەمدىك ىشكى جالپى ٴونىمنىڭ 70 پايىزدان استامى قالالاردا تۇزىلەدى.

ٴبىزدىڭ ٴوز تۇرمىس سالتىمىز تاريحي قالىپتاستى، مونوقالالارى مەن شاعىن وبلىس ورتالىقتارى بار اگرارلى ەكونوميكا باسىمدىققا يە بولدى.

سوندىقتان 18 ميلليون حالقى بار ەل ٴۇشىن ميلليوننان استام تۇرعىنى بار 3 قالانىڭ بولۋى، سونىڭ ىشىندە 2 قالانىڭ تاۋەلسىز قازاقستان داۋىرىندە وسى قاتارعا قوسىلۋى – ۇلكەن جەتىستىك.

استانا مەن الماتى ەلىمىزدەگى ىشكى جالپى ٴونىمنىڭ 30 پايىزدان استامىن ٴقازىردىڭ وزىندە قامتاماسىز ەتىپ وتىر.

ٴبىراق، قالالاردىڭ ينفراقۇرىلىمى كاسىپورىندار مەن تۇرعىنداردىڭ جەدەل ٴوسىپ كەلە جاتقان قاجەتتىلىكتەرىنە ساي بولا بەرمەيدى.

سوڭعى جىلدارى ٴبىز «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىردىق.

2015 جىلدان باستاپ 2400 شاقىرىم اۆتوموبيل جولى سالىندى جانە قايتا جوندەلدى. بۇل جۇمىستار جالعاسۋدا جانە 2020 جىلعا دەيىن قوسىمشا 4600 شاقىرىم جول پايدالانۋعا بەرىلەدى.

ەندى وڭىرلىك جانە قالالىق ينفراقۇرىلىمدى جۇيەلى تۇردە دامىتقان ٴجون.

وسى ماقساتقا وراي بيىل قارجىلاندىرۋ كولەمى ارتى: جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولدارعا 150 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن، اۋىلدىق جەرلەردى سۋمەن قامتۋعا 100 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن قاراجات ٴبولىندى.

اكىمدەر وسى قاراجاتتىڭ ەسەبىنەن وڭىرلەردەگى مەيلىنشە وتكىر پروبلەمالاردى شەشۋگە كۇش جۇمىلدىرۋى كەرەك.

ۇكىمەت بۇل مىندەتتى جۇيەلى قولعا الىپ، قوسىمشا ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەر ٴتىزىمىن جاساپ، جوبالاردى باعالاپ، ولاردى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن ىزدەپ تابۋى قاجەت.

جاڭا مەكتەپتەر، بالاباقشالار، اۋرۋحانالار قۇرىلىسىن ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ جوسپارلارىمەن ۇشتاستىرۋ قاجەت، سونداي-اق، بۇل سەكتورعا جەكە ينۆەستورلاردى تارتۋ ٴۇشىن جاعداي جاساعان ٴجون.

سونىمەن قاتار، «ينفراقۇرىلىم ادامدارعا» مودەلىنەن «ادامدار ينفراقۇرىلىمعا» مودەلىنە بىرتە-بىرتە كوشۋ قاجەت.

بۇل ەلدى مەكەندەردى ىرىلەندىرۋ ٴىسىن ىنتالاندىرىپ، بولىنەتىن قاراجاتتى پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارتتىراتىن بولادى.

ٴاربىر ٴوڭىر مەن ٴىرى قالا باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ قولدا بار باسىمدىقتارىن ەسكەرىپ، وزىندىك ورنىقتى ەكونوميكالىق ٴوسۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋ مودەلىنە سۇيەنە وتىرىپ دامۋعا ٴتيىس.

وسىعان وراي، تىرەك سانالاتىن اۋىلداردان باستاپ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارعا دەيىنگى ٴتۇرلى ەلدى مەكەندەر ٴۇشىن وڭىرلىك ستاندارتتار جۇيەسىن ازىرلەۋ كەرەك.

بۇل ستاندارت الەۋمەتتىك يگىلىكتەر مەن كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ٴتىزىمى مەن قولجەتىمدىلىگىنىڭ، كولىك، مادەني-سپورتتىق، ىسكەرلىك، وندىرىستىك، سيفرلىق ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتىلۋدىڭ ناقتى كورسەتكىشتەرىن جانە باسقا دا ماسەلەلەردى قامتۋعا ٴتيىس.

ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ، سونىڭ ىشىندە زياندى زاتتاردىڭ تارالۋى، توپىراقتىڭ، جەردىڭ، اۋانىڭ جاعدايى، قالدىقتاردى جويۋ، سونداي-اق ونلاين تۇرىندە ەركىن قولجەتىمدى ەكولوگيالىق مونيتورينگ جۇرگىزۋ جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى كۇشەيتۋ قاجەت.

مۇمكىندىگى شەكتەۋلى تۇلعالارعا ارنالعان «كەدەرگىسىز ورتا» قالىپتاستىرۋعا زور ٴمان بەرىلۋگە ٴتيىس.

2019 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنە دەيىن ەلىمىزدىڭ باسقارىلاتىن ۋربانيزاسياسىنىڭ جاڭا كارتاسىنا اينالاتىن ەلىمىزدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى اۋماقتىق-كەڭىستىكتىك دامۋىنىڭ بولجامدى سحەماسىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن.

پراكتيكالىق شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن ناقتى ٴىس-شارالاردى، جوبالاردى جانە قارجىلاندىرۋ كولەمىن كورسەتە وتىرىپ، وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى پراگماتيكالىق باعدارلاماسىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن.

وڭىرلىك دامۋدىڭ اتالعان اسپەكتىلەرى ىسكە اسىرىلۋ مەرزىمدەرى 2025 جىلعا دەيىن ۇزارتىلۋعا ٴتيىس «نۇرلى جول» جانە «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلامالارىندا ەسكەرىلۋى كەرەك.

ٴبىرىنشىسى كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا، ەكىنشىسى – كوممۋنالدى جانە تۇرعىن ٴۇي قۇرىلىسىنداعى مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالۋعا ٴتيىس.

بۇل باعدارلامالاردىڭ «ەكىنشى تىنىسىن» اشۋ كەرەك.

ٴۇشىنشى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىنا تەرەڭ جانە ساپالى وزگەرىستەر قاجەت.

قاۋىپسىزدىك تۇرمىس ساپاسىنىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ سانالادى.

ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قىلمىسپەن كۇرەستە «الدىڭعى شەپتە» جۇرىەدى، كوبىنە ٴوز باسىن قاتەرگە تىگىپ، ازاماتتاردى قورعايدى.

سونىمەن قاتار، قوعام قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ، ەڭ الدىمەن، پوليسيا جۇمىسىنىڭ تۇبەگەيلى جاقسارۋىن كۇتىپ وتىر.

ۇكىمەتكە پرەزيدەنت اكىمشىلىگىمەن بىرلەسىپ، «ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن» قابىلداۋدى تاپسىرامىن.

رەفورمالار 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جۇزەگە اسىرىلا باستاۋعا ٴتيىس.

بىرىنشىدەن، ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ شتاتتىق سانىن وڭتايلاندىرىپ، پوليسيانى وزىنە تيەسىلى ەمەس فۋنكسيالاردان ارىلتۋ قاجەت.

ۇنەمدەلگەن قاراجاتتى پوليسەيلەردىڭ جالاقىسىن كوبەيتۋگە، ولاردىڭ تۇرعىن ٴۇي جانە وزگە دە الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتاعان ٴجون.

ەكىنشىدەن، پوليسيا قىزمەتكەرىنىڭ جاڭا ستاندارتىن بەكىتىپ، مانساپتىق ىلگەرىلەۋ، سونداي-اق، پوليسيا اكادەميالارى ارقىلى كادرلاردى دايارلاۋ مەن ىرىكتەۋ جۇيەسىن وزگەرتۋ كەرەك.

قىزمەتكەرلەردىڭ ٴبارى قايتا اتتەستاسيالاۋدان وتۋگە ٴتيىس. تەك ۇزدىكتەرى عانا قىزمەتىن جالعاستىرادى.

ۇشىنشىدەن، حالىقپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جاڭا زاماناۋي فورماتتارىن ەنگىزىپ، پوليسيانى باعالاۋدىڭ كريتەرييلەرىن تۇبەگەيلى وزگەرتكەن ٴجون.

پوليسيانىڭ جۇمىسىن سەرۆيستىك مودەلگە كوشىرۋ قاجەت.

ازاماتتار ساناسىندا پوليسەيلەر جازالاۋشى ەمەس، كەرىسىنشە، قيىن جاعدايدا كومەك كورسەتۋشى دەگەن تۇسىنىك ورنىعۋى كەرەك.

قالالىق جانە اۋداندىق ىشكى ىستەر ورگاندارى جانىندا حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ قاعيداتى بويىنشا ازاماتتاردى قابىلداۋ ٴۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ قاجەت.

قازاقستاننىڭ بۇكىل قالالارىن قوعامدىق قاۋىپسىزدىككە مونيتورينگ جۇرگىزۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتاۋ كەرەك.

قوعام تاراپىنان بىلدىرىلگەن سەنىم دەڭگەيى جانە حالىقتىڭ ٴوزىن ٴقاۋىپسىز سەزىنۋى پوليسيا جۇمىسىن باعالاۋدىڭ نەگىزگى ولشەمدەرى بولۋعا ٴتيىس.

ٴتورتىنشى. سوت جۇيەسىن ودان ٴارى جاڭعىرتۋ.

سوڭعى جىلدارى كوپ جۇمىس اتقارىلدى، دەگەنمەن، باستى مىندەت – سوتتارعا دەگەن سەنىمنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ شەشىمىن تاپپاي وتىر.

سونىمەن قاتار، قۇقىق ۇستەمدىگى – ٴبىزدىڭ رەفورمالارىمىزدىڭ تابىستى بولۋىنىڭ نەگىزگى فاكتورى.

بىرىنشىدەن، سوت جۇمىسىنىڭ زاماناۋي فورماتتارىن جانە وزىق ەلەكتروندى سەرۆيستەر ەنگىزۋدى جالعاستىرعان ٴجون.

جىل سايىن 4 ميلليون ازاماتىمىز سوتتا قارالاتىن ىسكە قاتىسادى.

بۇعان قانشاما كۇش پەن قاراجات جۇمسالادى!

ۋاقىت پەن رەسۋرستاردىڭ ورىنسىز شىعىنىن تالاپ ەتەتىن ارتىق سوت راسىمدەرى قىسقارۋعا ٴتيىس. بۇرىن ادامداردىڭ جەكە وزدەرىنىڭ كەلۋى تالاپ ەتىلسە، ٴقازىر ونى الىستان جۇزەگە اسىرۋعا بولادى.

ەكىنشىدەن، سوت جۇيەسىنىڭ ساپالى دامۋىن جانە كادرلارىنىڭ جاڭارۋىن قامتاماسىز ەتىپ، ۇزدىك زاڭگەرلەر سۋديا بولۋعا ۇمتىلاتىنداي جاعداي جاساۋ كەرەك.

ۇشىنشىدەن، اسىرەسە بيزنەس پەن مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار اراسىنداعى سوت ارقىلى شەشىلەتىن داۋ-دامايدى قاراۋ كەزىندە تۇسىنىكتى ٴارى بولجامدى سوت تاجىريبەسى كەرەك، سونداي-اق سۋديالارعا زاڭسىز ىقپال ەتۋ مۇمكىندىكتەرىن جويۋ قاجەت.

جوعارعى سوتقا ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ، جىل سوڭىنا دەيىن ٴتيىستى شارالار كەشەنىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن.

* * *

كەز كەلگەن رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ٴوزىنىڭ بارلىق ٴىس-قيمىلىن حالىقتىڭ ٴال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ارنايتىن جيناقى ٴارى ٴتيىمدى مەملەكەتتىك اپپارات ماڭىزدى ٴرول اتقاراتىن بولادى.

iv. ازاماتتار سۇرانىسىنا بەيىمدەلگەن مەملەكەتتىك اپپارات

جاڭا كەزەڭ جاعدايىندا مەملەكەتتىك اپپارات قالاي وزگەرۋگە ٴتيىس؟

ٴبىرىنشى. مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن تۇبەگەيلى ارتتىرۋ.

«ساپا» – مەملەكەتتىك قىزمەتشى ٴومىرىنىڭ جاڭا ٴستيلى، ال ٴوزىن-وزى جەتىلدىرۋ – ونىڭ باستى قاعيداتى بولۋعا ٴتيىس.

جاڭا فورماسيانىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرى مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى الشاقتىقتى قىسقارتۋعا ٴتيىس.

بۇل ارقىلى تۇراقتى كەرى بايلانىس ورنىعىپ، مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ناقتى شارالارى مەن ناتيجەلەرى قىزۋ تالقىلانىپ، جۇرتشىلىققا تۇسىندىرىلەدى.

مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ، «جاڭا فورماسيانىڭ باسشىسى» باعدارلاماسىن جانە باسشىلىق قىزمەتتەرگە تاعايىنداۋ كەزىندە ارنايى قايتا دايارلاۋدان وتكىزەتىن كۋرستار ازىرلەۋ قاجەت.

ۇزدىك شەتەلدىك كومپانيالاردا جۇمىس تاجىريبەسى بار نەمەسە الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ٴبىلىم العان جەكە سەكتورداعى كاسىبي مامانداردى تارتۋ ماڭىزدى.

بيىل ٴبىز 4 مەملەكەتتىك ورگانعا جالاقى تولەۋدىڭ جاڭا مودەلىن ەنگىزدىك.

بارلىق پيلوتتىق جوبالار جاقسى ناتيجەلەر كورسەتىپ وتىر.

مەملەكەتتىك قىزمەتكە قىزىعۋشىلىق ارتتى، اسىرەسە وڭىرلىك دەڭگەيدە ونىڭ وزەكتىلىگى جوعارى.

ٴتيىمسىز شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ جانە باسشىلىق قۇرامىن قىسقارتۋ ەسەبىنەن تومەنگى جانە ورتا بۋىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى 2 - 2،5 ەسە ٴوستى.

كادرلاردىڭ جۇمىستان كەتۋى 2 ەسە قىسقاردى.

بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن تۇلەكتەردى قوسا العاندا، بىلىكتىلىگى جوعارى كادرلاردىڭ جەكە سەكتوردان كەلۋى 3 ەسە ارتتى.

مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىندە ورتالىق اپپاراتقا ارنالعان كونكۋرس ٴبىر ورىنعا 28 ادامعا دەيىن، ال وڭىرلىك قۇرىلىمداردا ٴبىر ورىنعا 60 ادامعا دەيىن ٴوستى.

ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگىندەگى 1 بوس ورىنعا ەندى 16 ادام، ال ادىلەت مينيسترلىگىندە ورتا ەسەپپەن 13 ادام ۇمىتكەر بولىپ وتىر.

استانادا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا قاتىستى جاڭا تاسىلدەر ەسەبىنەن عانا 30 ميللياردتان استام تەڭگە ۇنەمدەلدى.

ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋ ٴۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا «بيۋدجەتتىك-كادرلىق مانەۆردى» جۇزەگە اسىرۋعا قۇقىق بەردىم.

ولار ۇنەمدەلگەن قاراجاتتى قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسىن ارتتىرۋعا باعىتتاۋ مۇمكىندىگىن الدى.

قازىرگى ۋاقىتتا كوپتەگەن مەملەكەتتىك ورگاندار جاڭا مودەلگە كوشۋدى قالاپ وتىر.

ەڭ باستىسى – ولار مۇنى تەك جالاقىنى كوبەيتۋ عانا ەمەس، بارىنەن بۇرىن، جۇمىستارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ دەپ ٴتۇسىنۋى كەرەك.

ەڭبەككە تولەنەتىن قارجىنىڭ ٴوسىمى بيۋدجەت شىعىسىن، سونىڭ ىشىندە باعىنىشتى مەكەمەلەردىڭ شىعىستارىن وڭتايلاندىرۋ جانە ۇنەمدەۋ ەسەبىنەن وتەلۋىن باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىرامىن.

بۇل جەردە اتالعان جوبانىڭ بەدەلىن تۇسىرمەس ٴۇشىن فورماليزم مەن تەڭگەرمەشىلىككە جول بەرمەۋ قاجەت.

ەكىنشى. وسى كۇردەلى كەزەڭدە بولىنەتىن ٴاربىر تەڭگەنىڭ قايتارىمىنىڭ مول بولۋىنا قول جەتكىزۋ كەرەك.

تەكسەرىستەر ناتيجەلەرى ايقىنداپ وتىرعانداي، قۇرىلىس قۇنى كەي جاعدايدا جوبالىق قۇجاتتار ازىرلەۋ كەزەڭىندە-اق ارتتىرىلىپ كورسەتىلەدى.

سوڭىنا دەيىن جەتكىزىلمەيتىن نەمەسە پەرسپەكتيۆاسى جوق ەكەنى اۋەل باستان بەلگىلى بولعان جوبالار بار.

ەگەر جۇكتەلگەن ىسكە جاۋاپكەرشىلىك تانىتاتىن بولساق، بيۋدجەتتىڭ جۇزدەگەن ميلليارد تەڭگەسىن ۇنەمدەپ، تۇرعىنداردىڭ ناقتى قاجەتىنە باعىتتاۋعا بولادى.

ۇكىمەت ٴتيىمسىز ٴارى ۋاقتىلى ەمەس شىعىنداردى بولدىرماي، شىعىستاردى وڭتايلاندىرىپ، قاراجاتتى ۇنەمدەۋ ٴۇشىن جۇيەلى شارالار قابىلداۋى قاجەت.

ٴۇشىنشى. سىبايلاس جەمقورلىقپەن بەلسەندى كۇرەس جالعاساتىن بولادى.

بىرىنشىدەن، كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەر اياسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ تۇرعىندارمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناسىن ازايتۋعا قول جەتكىزگەن ٴجون.

جەر قاتىناستارى مەن قۇرىلىس سالاسىنداعى بيۋروكراتتىق راسىمدەر جۇرتشىلىقتى مازالايتىن ماسەلەلەردىڭ ٴبىرى بولىپ سانالادى.

بۇل سالادا اشىقتىق جوق، حالىق پەن بيزنەس اقپاراتقا تولىق قول جەتكىزە الماي وتىر.

جەر قورى مەن جىلجىمايتىن مۇلىك نىساندارى تۋرالى مالىمەتتەردىڭ ٴبىرىڭعاي اقپاراتتىق بازاسىن جاساۋدى تاپسىرامىن.

وسى ماسەلە بويىنشا ٴتارتىپ ورناتىپ، جەردى ناقتى ينۆەستورلارعا بەرۋ كەرەك!

بۇل – ٴبىر عانا مىسال.

جۇرتتىڭ جانە بيزنەس قوعامداستىعىنىڭ نارازىلىعىن تۋعىزاتىن باسقا دا باعىتتار بويىنشا ٴتيىستى جۇمىستار جۇرگىزۋ كەرەك.

جالپى، 2019 جىلى كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 80 پايىزى، ال 2020 جىلى كەمىندە 90 پايىزى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرىلۋگە ٴتيىس.

سول ٴۇشىن مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر تۋرالى زاڭدى جەدەل جاڭارتۋ كەرەك.

ەكىنشىدەن، قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەر سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى قۇقىقبۇزۋشىلىق جاساعان جاعدايدا ٴبىرىنشى باسشىلاردىڭ جەكە تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ قاجەت.

سونىمەن قاتار، ادال جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەر تەكسەرۋشىلەردەن قورىقپاۋعا ٴتيىس.

ۇشىنشىدەن، «سىبايلاس جەمقورلىقتان ادا وڭىرلەر» جوبالارى اياسىندا ەلوردانىڭ جەمقورلىققا قارسى ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى تاجىريبەسىن تاراتۋ كەرەك.

ٴتورتىنشى. ۇكىمەت پەن بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىندا فورماليزم مەن بيۋروكراتيانى ازايتۋ قاجەت.

سوڭعى كەزدەرى ۇكىمەتتەگى، مەملەكەتتىك ورگاندارداعى ۇزاق وتىرىستار مەن كەڭەستەردىڭ سانى ەسەلەپ ارتىپ، سونداي-اق قۇجات اينالىمى ەلەۋلى تۇردە كوبەيدى.

ۇكىمەت اكىمدەردىڭ جانە ولاردىڭ ورىنباسارلارىنىڭ قاتىسۋىمەن كۇنىنە 7 كەڭەس وتكىزەتىن كەزدەرى دە بولادى.

ولار قاي كەزدە جۇمىس ىستەيدى؟

مۇنى دوعارىپ، بۇل ماسەلەنى رەتكە كەلتىرۋ كەرەك.

وزدەرىنە ناقتى مىندەتتەمەلەر الۋعا جانە سولار ٴۇشىن جاريا تۇردە ەسەپ بەرۋگە ٴتيىس مينيسترلەر مەن اكىمدەرگە شەشىم قابىلداۋ ەركىندىگىن ۇسىنۋ قاجەت.

ەلىمىزدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىنىڭ ازىرلەنگەن كورسەتكىشتەر كارتاسى بۇعان نەگىز بولۋعا ٴتيىس.

بەسىنشى. قويىلعان مىندەتتەردى ٴتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن رەفورمالاردىڭ جۇرگىزىلۋىنە باقىلاۋ مەحانيزمدەرىن كۇشەيتۋ قاجەت.

ۇكىمەت پەن مەملەكەتتىك ورگاندار جىل سوڭىنا دەيىن دامۋدىڭ اتالعان بارلىق ماسەلەلەرىن قامتي وتىرىپ، ناقتى ينديكاتورلار مەن «جول كارتالارىن» ازىرلەۋگە ٴتيىس، سونداي-اق رەفورمالاردى ىسكە قوسۋ ٴۇشىن قاجەتتى زاڭ جوبالارىنىڭ ٴبارىن پارلامەنتكە ۋاقتىلى ەنگىزۋى كەرەك.

ٴوز كەزەگىندە، پارلامەنت ولاردى ساپالى ٴارى جەدەل قاراستىرىپ، قابىلداۋعا ٴتيىس.

رەفورمالار مەن نەگىزگى ستراتەگيالىق قۇجاتتاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىنا مونيتورينگ جۇرگىزىپ، باعالاۋ ٴۇشىن قاجەتتى وكىلەتتىكتەر بەرە وتىرىپ، پرەزيدەنت اكىمشىلىگىندە ۇلتتىق جاڭعىرۋ ٴوفيسىن قۇرۋدى تاپسىرامىن.

بۇل وفيس ستاتيستيكالىق كورسەتكىشتەرگە مونيتورينگ جۇرگىزۋدەن بولەك، ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ تاجىريبەسىنە سايكەس، تۇرعىندار ٴۇشىن وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە حالىق پەن بيزنەس وكىلدەرى اراسىندا تۇراقتى تۇردە ساۋالناما جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى.

وفيس ٴاربىر باعىت بويىنشا قالىپتاسقان جاعداي جونىندە ماعان ۇنەمى بايانداپ وتىرادى.

ۇكىمەتتىڭ ٴاربىر مۇشەسى، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كومپانيالاردىڭ باسشىلارى العا قويىلعان مىندەتتەردىڭ ورىندالۋىنا دەربەس جاۋاپ بەرەتىن بولادى.

v. ٴتيىمدى سىرتقى ساياسات

قازاقستاننىڭ تابىستى جاڭعىرۋىن قامتاماسىز ەتۋ ٴۇشىن باستاماشىل بەلسەندى سىرتقى ساياساتتى ودان ٴارى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت.

ٴبىزدىڭ بەيبىتسۇيگىش باعىتىمىز بەن وسى سالاداعى ناقتى ايقىندالعان قاعيداتتارىمىز ٴوزىن-وزى تولىق اقتاپ وتىر.

قازاقستاننىڭ رەسەي فەدەراسياسىمەن قارىم-قاتىناسى مەملەكەتارالىق بايلانىستاردىڭ ەتالونى بولىپ سانالادى.

تولىققاندى ينتەگراسيالىق بىرلەستىك ٴارى الەمدىك ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ بەلسەندى مۇشەسى رەتىندە قالىپتاسقان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تابىستى جۇمىس ىستەۋدە.

ورتالىق ازيا وڭىرىندە ٴوزارا ىقپالداستىقتىڭ جاڭا پاراعى اشىلدى.

قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن جان-جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىمىز دايەكتى تۇردە دامىپ كەلەدى.

«ٴبىر بەلدەۋ – ٴبىر جول» باعدارلاماسى قىتايمەن قارىم-قاتىناسىمىزعا تىڭ سەرپىن بەردى.

مەنىڭ قاڭتار ايىنداعى ۆاشينگتونعا رەسمي ساپارىم جانە پرەزيدەنت دونالد ترامپپەن جۇرگىزگەن كەلىسسوزدەرىم بارىسىندا قازاقستان مەن اقش-تىڭ xxi عاسىرداعى كەڭەيتىلگەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگى جونىندەگى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى.

ٴبىز ساۋدا جانە ينۆەستيسيا سالاسىنداعى ٴىرى سەرىكتەسىمىز – ەۋروپا وداعىمەن قارقىندى ىنتىماقتاستىعىمىزدى جالعاستىرا بەرەمىز.

تمد ەلدەرىمەن، تۇركيامەن، يرانمەن، اراب شىعىسى جانە ازيا ەلدەرىمەن ٴوزارا ٴتيىمدى ەكى جاقتى قاتىناستار دامىپ كەلەدى.

اقتاۋ قالاسىنداعى سامميتتە قابىلدانعان كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسيا كاسپيي ماڭى ەلدەرىمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنە جول اشادى.

قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ميسسياسىن ابىرويمەن اياقتاپ كەلەدى.

سيريا جونىندەگى استانا پروسەسى بەيبىت جولمەن رەتتەۋ جانە وسى ەلدىڭ داعدارىستان شىعۋى جونىندە ٴتيىمدى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقان بىردەن-بىر كەلىسسوزدەر فورماتىنا اينالدى.

سونىمەن قاتار، قازىرگى كۇردەلى جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ساياساتى بەيىمدەلۋدى جانە ۇلتتىق مۇددەنى پراگماتيزم قاعيداتتارىنا سايكەس ىلگەرىلەتۋدى تالاپ ەتەدى.

* * *

بارلىق كەزەڭدە دە تابىسقا دەگەن نىق سەنىم مەن حالىقتىڭ بىرلىگى عانا ەل تاعدىرىن شەشكەن.

بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىمىزدىڭ ارقاسىندا عانا ٴبىز ۇلى اسۋلاردى باعىندىرا الامىز.

ٴvى. ٴاربىر قازاقستاندىقتىڭ ەلىمىزدەگى وزگەرىستەر ۇدەرىستەرىنە اتسالىسۋى

ٴاربىر قازاقستاندىق جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ٴمانىن جانە ولاردىڭ وتانىمىزدى وركەندەتۋ جولىنداعى ماڭىزىن جەتە تۇسىنۋگە ٴتيىس.

رەفورمالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن قوعامىمىزدىڭ ورتاق ماقساتقا جۇمىلۋى اسا ماڭىزدى.

«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى جاپپاي قولداۋعا يە بولىپ، قوعامداعى جاڭعىرۋ ۇدەرىستەرىنە زور سەرپىن بەردى.

بۇل باستامانى ٴارى قاراي جالعاستىرىپ قانا قويماي، ونىڭ اياسىن جاڭا مازمۇنمەن جانە باعىتتارمەن تولىقتىرۋ قاجەت.

جاستار مەن وتباسى ينستيتۋتىن كەشەندى قولداۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىمدىعىنا اينالۋعا ٴتيىس.

جاستاردىڭ بارلىق ساناتىن قولداۋعا ارنالعان شارالاردى تولىق قامتيتىن الەۋمەتتىك ساتىنىڭ اۋقىمدى پلاتفورماسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.

كەلەسى جىلدى جاستار جىلى دەپ جاريالاۋدى ۇسىنامىن.

ٴبىز اۋىلدىق جەرلەردىڭ الەۋمەتتىك ورتاسىن جاڭعىرتۋعا كىرىسۋىمىز قاجەت.

بۇعان ارنايى «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى سەپتىگىن تيگىزەدى.

بۇل جوبا ارقىلى وڭىرلەردەگى ەڭبەككە قاتىستى يدەولوگيانى ىلگەرىلەتۋدى قولعا الۋ كەرەك.

بويسكاۋت قوزعالىسى سياقتى «سارباز» بالالار-جاسوسپىرىمدەر بىرلەستىگىن قۇرىپ، مەكتەپتەردە اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەنىڭ ٴرولىن كۇشەيتكەن ٴجون.

«ٴوز جەرىڭدى تانىپ ٴبىل» جاڭا باستاماسى اياسىندا ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرى بويىنشا جاپپاي مەكتەپ ٴتۋريزمىن قايتا جاڭعىرتۋ كەرەك.

بۇگىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل-كۇيىن ايقىندايتىن نەگىزگى سالالاردا تەڭدەسسىز شارالار ۇسىنىلىپ وتىر.

باستامالاردىڭ قارجىلىق كولەمى
1،5 تريلليون تەڭگەدەن اسادى، ال جيىنتىق اسەرى ودان دا كوبىرەك. بۇل حالىقتىڭ ٴومىر ٴسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا زور سەرپىن بەرەدى.

بۇل – ەڭ سەنىمدى ٴارى ٴتيىمدى ينۆەستيسيا.

قىمباتتى قازاقستاندىقتار!

حالقىمىزدىڭ باقۋاتتى ٴومىر ٴسۇرۋى جانە ەلىمىزدىڭ وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋى – تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ماڭگىلىك مۇراتى.

ٴبىز قاشان دا زامان سىنىنا تەگەۋرىندى ىس-قيمىلمەن توتەپ بەرىپ كەلەمىز.

بۇل – ەڭ الدىمەن، ەل ىنتىماعىنىڭ ارقاسى.

«ىنتىماقتى ەلدىڭ ىرىسى مول» دەيدى حالقىمىز.

بۇگىنگى كەزەڭنىڭ دە تالابى وڭاي ەمەس.

بىرلىگىمىز مىزعىماسا، ىنتىماعىمىز ىدىراماسا، ٴبىز ٴۇشىن الىنبايتىن اسۋ، باعىنبايتىن بەلەس بولمايدى.

مەن ٴاربىر جولداۋىمدا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى مەن تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا ەرەكشە ٴمان بەرىپ كەلەمىن.

قازىرگى «7-20-25»، «نۇرلى جول»، «نۇرلى جەر» جانە باسقا دا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ باستى ماقساتى – حالقىمىزدىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ.

قازاقستاننىڭ باعىندىراتىن بيىكتەرى ٴالى الدا.

وسى جولدا حالىق سەنىمى رۋحىمىزدى جىگەرلەندىرىپ، بويىمىزعا كۇش-قايرات دارىتادى.

سول سەنىمدى اقتاۋدان ارتىق مۇرات جوق!

\اقوردا كز\

Айша Әбішкеліні
126640

ايشا حاجى.19-شىلدە 1956 جىلى قازاق ەلىندە دۇنيەگە كەلگەن.
«ايشا» قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى.
قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن 1983 جىلى بىتىرگەن. اۋداندىق گازەتتەردە ٴتىلشى بولىپ، ەڭبەك ەتە ٴجۇرىپ،1983-1990 جىلدار ارالىعىندا كوكتەمدە قىزدار زۆەنوسىن باسقارىپ، ك-700 تراكتورىمەن بيداي سەۋىپ، كۇزدە سك-5 نيۆا، كەيىن ەنيسەي-1200 كومبايندارىمەن ەگىن ورىپ، استىق باستىرعان. 1990 جىلى ايتىس ايتىس اقىنى رەتىندە كوكشەتاۋ قالاسىنا اۋىسىپ، وبلىستى…

ٴومىربايان